Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/3452, 07.06.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

FETULLAH AĞYÜREK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/3452)

Karar Tarihi: 7/6/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tutukluluğun makul süreyi aşması ve tutukluluğun

devamına karar verilirken Cumhuriyet savcısından ve şüpheliden görüş alınmaması

nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 13/3/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formları ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Yapılan incelemede başvurucu Hakan Aşan tarafından yapılan

2014/3454 numaralı başvurunun konu bakımından aynı nitelikte olması nedeniyle

başvurucu Fetullah Ağyürek

tarafından yapılan 2014/3452 sayılı başvuru ile birleştirilmesine ve

incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

5. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca anılan başvurucuların kişi

hürriyeti ve güvenliği haklarının ihlal edildiği iddialarının süre aşımı

nedeniyle kabul edilemez olduğuna, adil (makul sürede) yargılanma haklarının

ihlal edildiği iddialarının değerlendirilmesinin bölüm kararını gerektirmesi

nedeniyle başvurunun bu kısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Diğer taraftan Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca başvurucu Melikşah Ağyürek tarafından

yapılan 2014/3455 numaralı başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

7. Yapılan incelemede 2014/3455 numaralı başvurunun da konu

bakımından aynı nitelikte olması nedeniyle 2014/3452 sayılı başvuru ile

birleştirilmesine ve (her üç başvuru yönünden) incelemenin bu dosya üzerinden

yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

A. Başvurucu Melikşah Ağyürek Yönünden

9. Başvurucu, hakkında yürütülen bir soruşturma kapsamında

7/11/2007 tarihinde tutuklanmıştır.

10. Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının (CMK mülga 250. maddeyle

görevli) 16/8/2008 tarihli iddianamesi ile başvurucunun "suç işlemek

amacıyla örgüt kurma, yağma, tehdit, tefecilik ve 10/7/1953 tarihli ve 6136

sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a

muhalefet" suçlarını işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle aynı

yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açılmıştır.

11. Dava, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK mülga 250.

maddeyle görevli) E.2008/144 sayılı dosyası üzerinden başvurucu yönünden

tutuklu olarak görülmüştür. Mahkeme 17/2/2009 tarihli kararı ile başvurucunun

suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçundan 2 yıl 12 ay hapis, 6136 sayılı

Kanun'a muhalefet suçundan 2 yıl hapis ve 450 TL adli para ile 8 ay hapis ve450

TL adli para, tefecilik suçundan 2 yıl 3 ay hapis ve 2.000 TL adli para, M.A.ya yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, H.K.ye

yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, K.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl

3 ay hapis, O.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, M.C.ye yönelik

tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, E.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay

hapis, D.D.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 12 ay hapis cezaları ile

cezalandırılmasına karar vermiştir. Mahkemece, hükümle birlikte tutukluluğun

devamına da karar verilmiştir.

12. Anılan karar başvurucunun yanı sıra Cumhuriyet savcısı

tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, temyiz incelemesi

sonunda 17/1/2012 tarihli kararı ile başvurucu hakkında suç işlemek amacıyla

örgüt kurma ve E.Ö.ye yönelik tehdit suçlarından verilen mahkûmiyet

hükümlerinin onanmasına; diğer mahkûmiyet hükümlerinin ise bozulmasına karar

vermiştir.

13. Yargıtay bozma ilamına konu suçlar yönünden yargılamaya

Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2012/172 sayılı dosyası üzerinden devam

olunmuştur. Mahkeme 26/6/2016 tarihli duruşmada başvurunun ayrıca isnat edilen

"yağma" suçlarından da tutuklanmasına karar vermiştir.

14. Tutuklu olarak sürdürülen yargılama sonunda Erzurum 2. Ağır

Ceza Mahkemesinin 25/9/2012 tarihli kararı ile başvurucunun 6136 sayılı Kanun'a

muhalefet suçundan 2 yıl hapis ve 2.000 TL adli para, M.A.ya

yönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, H.K.ye yönelik yağma suçundan 11 yıl

hapis, O.Ö.ye yönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, K.Ö.ye yönelik yağma

suçundan 5 yıl 6 ay hapis, M.C.ye yönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, E.Ö. ve

D.D.ye yönelik yağma suçundan 5 yıl 6 ay hapis, tefecilik suçundan 3 yıl 4 ay

15 gün hapis ve 3.000 TL adli para cezaları ile cezalandırılmasına karar

verilmiştir. Mahkeme, hükümle birlikte

"verilen ceza miktarı, tutuklulukta geçirdi[ği] süre, cezanın infazından kaçma şüphesi nazara

alındığında adli kontrol hükümlerin yetersiz kalacağı"

gerekçesiyle başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir.

15. Anılan karar, başvurucuya ve müdafiine

duruşmada tefhim edilmiştir.

16. Başvuru formu ve eklerinde, hükümle birlikte verilen

tutukluluğun devamı kararına karşı itiraz yoluna gidildiğine dair bilgi ve/veya

belge sunulmamıştır. UYAP üzerinden yapılan incelemede de bu yönde bir kayda

rastlanmamıştır.

17. Başvurucu 13/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

18. Öte yandan başvurucu, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin

25/9/2012 tarihli mahkûmiyet kararını temyiz etmiştir. Yargıtay 6. Ceza

Dairesinin 2/4/2014 tarihli ilamı ile başvurucu hakkında verilen mahkûmiyet

hükümlerinin düzeltilerek -6136 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan verilen adli

para cezasının 450 TL olarak değiştirilmesi suretiyle- onanmasına karar

verilmiştir.

B. Başvurucular FethullahAğyürek veHakan Aşan

Yönünden

19. Başvuruculardan Hakan Aşan 7/11/2007 tarihinde tutuklanmış, Fethullah Ağyürek ise 26/10/2007

tarihinde gözaltına alınmış ve 30/10/2007 tarihinde tutuklanmıştır.

20. Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının 16/8/2008 tarihli

iddianamesi ile başvurucuların da birtakım suçları işlediklerinden bahisle

cezalandırılmaları talep olunmuş, başvurucular hakkında verilen 17/2/2009

tarihli mahkûmiyet hükmü Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 17/1/2012 tarihli ilamıyla

bozulmuştur (bkz. §§ 10-12).

21. Yargıtay bozma ilamı sonrası devam olunan yargılamada

verilen 25/9/2012 tarihli mahkûmiyet hükmü ile birlikte başvurucuların

tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiş, anılan mahkûmiyet hükmü temyiz

incelemesi sonunda Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 2/4/2014 tarihli ilamı ile

onanmıştır (bkz. §§ 14, 18).

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

22. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

23. Başvurucular; tutukluluğa ilişkin kararların gerekçesiz

olduğunu, matbu ifadelerle tutukluluğun devam ettirildiğini, tutukluluğun

devamına karar verilirken kendilerinin ve Cumhuriyet savcısının görüşünün

alınmadığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği ile adil yargılanma

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tahliye talebinde bulunmuşlardır.

B. Değerlendirme

1. Başvurucu Melikşah Ağyürek

24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan, B.

No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bu itibarla başvurucun suç isnadına bağlı

olarak tutulmasının süresinin uzunluğuna ve tutukluluğa ilişkin kararlarda

görüşünün alınmamasına ilişkin iddialarının Anayasa'nın 19. maddesinde güvence

altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" kenar başlıklı 47.

maddesinin (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesi şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

26. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru süresi ve mazeret" kenar

başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

27. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin

(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin

(1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

yapılması gerekmektedir.

28. Başvurunun süresinde yapılmış olması, her aşamada dikkate

alınması gereken usule ilişkin şarttır (Yasin

Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 18).

29. Bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma durumunda

tutukluluk süresinin makul süreyi aştığı iddiasıyla yapılacak bireysel

başvurunun, ilk derece yargılaması devam ederken tutukluluğun devamına karar

verilen her aşamada başvuru yolları tüketildikten sonra başvuru süresi içinde

yapılması gerekir (Mehmet Emin Kılıç, B.

No: 2013/5267, 7/3/2014, § 28). Suç isnadına bağlı tutukluluğun inceleme

usulüne ilişkin şikâyetler de bu kapsamda değerlendirilmelidir.

30. Bu bağlamda bir suç isnadına bağlı olarak tutuklulukla

ilgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilen

tutukluluğun devamı kararı sonrasında yapılması hâlinde tutukluluğun devamı

kararına itiraz edilmemiş ise kararın verildiğinin öğrenildiği tarihten

itibaren, itiraz edilmiş ise itiraz merciince verilen kararın öğrenildiği

tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir (Fırat İşgören,

B. No: 2014/6425, 17/11/2016, § 34).

31. Somut olayda başvurucu tarafından ilk derece mahkemesince

hükümle -25/9/2012 tarihli mahkûmiyet hükmüyle- birlikte verilen tutukluluğun

devamı kararına itiraz edildiğine yönelik bir bilgi ve/veya belge

bulunmamaktadır (bkz. § 16). Bu nedenle başvurunun ilk derece mahkemesinin

nihai kararını verdiğinin tefhimle öğrenildiği 25/9/2012 tarihinden itibaren otuz

gün içinde yapılması gerekmektedir. Buna göre 13/3/2014 tarihinde yapılan

bireysel başvuruda süre aşımı olduğu sonucuna varılmıştır.

32. Açıklanan nedenlerle kararın öğrenilmesinden itibaren otuz

gün içinde yapılmayan bireysel başvurunun süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Fethullah Ağyürek ve Hakan Aşan

Yönünden

33. Başvurucuların kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal

edildiğine yönelik iddiaları Anayasa Mahkemesince (Birinci Bölüm Üçüncü

Komisyon) verilen 14/12/2015 tarihli kararda incelenmiş ve süre aşımı nedeniyle

kabul edilemez bulunmuştur. Anılan kararda ayrıca başvurucuların makul sürede

yargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetlerinin bulunduğu ve bu

iddianın incelenmesinin Bölüm kararını gerektirdiği belirtilmişse de başvuru

formları ve eklerinin incelenmesi neticesinde başvurucuların bireysel başvuruya

konu ettikleri iddialarının tutukluluğun uzun sürmesine ilişkin olduğu, ayrıca

yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı hususunda bir şikâyetlerinin

bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvurucular Fethullah

Ağyürek ve Hakan Aşan yönünden yeniden bir inceleme

yapılmasını ve karar verilmesini gerektiren bir durumun olmadığı sonucuna

varılmıştır.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Başvurucu Melikşah Ağyürek yönünden başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Başvurucular Fethullah Ağyürek ve Hakan Aşan yönünden yeniden KARAR VERİLMESİNE

YER OLMADIĞINA.

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Aydın ŞİMŞEK

Başvurucular

:

1. Fetullah AĞYÜREK

2. Hakan

AŞAN

3. Melikşah AĞYÜREK

Vekili

:

Av. Müşir

DELİDUMAN