Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/20189, 22.02.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

AYDIN ALPARSLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/20189)

Karar Tarihi: 22/2/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 19/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucuların murisleri aleyhine 6/9/1983 tarihinde el

atmanın önlenmesi davası açılmıştır. Diyadin Asliye Hukuk Mahkemesi 2/12/1997

tarihli kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir. Karar, Yargıtay 1. Hukuk

Dairesinin 29/9/1998 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Bozma üzerine dava,

Mahkemenin E.2000/1 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

9. Yanıkçukur köyü tüzel kişiliği

tarafından 6/6/2000 tarihli duruşmada müdahilllik

talebinde bulunulmuş, talep Mahkemece 19/12/2000 tarihinde kabul edilmiştir.

10. Mahkemece 23/12/2010 tarihinde taşınmazların bulunduğu yerde

kadastro çalışması başladığı için Mahkemenin görevsizliğine ve dava dosyasının

Diyadin Kadastro Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Yargılamaya

Diyadin Kadastro Mahkemesinin 2010/34 sayılı dosyası üzerinden devam

edilmektedir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 22/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

12. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucu Yanıkçukur Köyü Tüzel Kişiliği Yönünden

13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 46. maddesinde kamu tüzel

kişilerinin bireysel başvuru yapamayacağı öngörülmüştür. Anayasa Mahkemesinin

anılan hüküm doğrultusunda yerleşik hâle gelmiş içtihadı kapsamında kamu tüzel kişisi kavramı içine giren

merkezî idare birimleri, mahallî idareler olan köy ve belediyeler ile meslek

kuruluşları ve vakıf üniversitelerine bireysel başvuru yapma hakkının

tanınmadığı kabul edilmiştir (Ballıdere Belediye

Başkanlığı, B. No: 2012/1327, 12/2/2013, §§ 16-19; Büğdüz Köyü Muhtarlığı, B. No: 2012/22,

25/12/2012, §§ 26-29; Doğubayazıt Ticaret ve

Sanayi Odası, B. No: 2012/743, 5/3/2013, §§ 15-17; İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, B.

No: 2012/1430, 21/11/2013, §§ 20-28 ).

14. Somut olayda, başvurucu Yanıkçukur

köyü tüzel kişiliğinin kamu tüzel kişisi olduğu anlaşılmıştır.

15. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Diğer Başvurucular

Yönünden

16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih esas alınır (Güher

Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).

18. Başvuruya konu dava, başvurucuların miras bırakanlarından

intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre

değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçıların

yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye

esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren

Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

19. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını

da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar

yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, § 52).

20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

21. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvuruda 33 yıl 5

aydır devam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

23. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

24. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

25. Somut olayda başvurucu Yanıkçukur

köyü tüzel kişiliği dışında diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında, dava dosyasındaki mirasçı sayısı da dikkate alınarak başvurucu Sıvdın Ergül'e net 3.900 TL; başvurucu Yanıkçukur

köyü tüzel kişiliği dışında diğer başvuruculara ayrı ayrı net 1.650 TL manevi

tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

27. Başvurucular tarafından maddi tazminat talebinde bulunulmuş

olmakla beraber tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasında

illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından başvurucuların maddi tazminat

taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

28. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel

kişiliği dışında diğer başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgelerden

tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel

kişiliği yönünden yapılan başvurunun kişi

bakımından yetkisizlik nedeniyle REDDİNE,

B. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel

kişiliği dışında diğer başvurucular yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,

D. Başvurucu Sıvdın Ergül'e net 3.900

TL; başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel kişiliği dışında

diğer başvuruculara ayrı ayrı net 1.650 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. 1. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel

kişiliği tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,

2. Başvurucu Yanıkçukur köyü tüzel

kişiliği dışında diğer başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler

uyarınca tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Diyadin Kadastro Mahkemesine

(E.2010/34) GÖNDERİLMESİNE,

H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

22/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucular

:

1. Aydın

ALPARSLAN

2. Kocer ALPARSLAN

3. Pürüze

ÇAKAN

4. Gülcan

ALPARSLAN

5. Reyhan

ALPARSLAN

6. Zeydin ALPARSLAN

7. Ayşan ALPARSLAN

8. Nurcan

ÇAYIR

9. Yavuz

HUSİDUR

10. Şengül

ALPARSLAN

11. Mahmut

ALPARSLAN

12. Ahmet

ALPARSLAN

13. Metin

ALPARSLAN

14. Çetin

ALPARSLAN

15. Ferzende ALPARSLAN

16. Yılmaz

ALPARSLAN

17. Kutfettin ALPARSLAN

18. Meryem

ÖZDEN

19. Gülendam

ÇAKAN

20. Sıvdın ERGÜL

21. Yanıkçukur Köyü Tüzel Kişiliği

Vekili

:

Av. Abdullah

GÜZEL