Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/15613, 18.04.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

BAYRAM TÜRK BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/15613)

Karar Tarihi: 18/4/2018

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; tutuklamanın hukuki olmaması, makul süreyi aşması,

tutukluluk incelemelerinin duruşmasız olarak yapılması, tutukluluğun

incelenmesine ilişkin kararların tebliğ edilmemesi, makul sürede mahkeme önüne

çıkarılmaması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 4/6/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve

bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını

bildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu; Adana Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen bir

soruşturma kapsamında, bir şahsın evine molotof

kokteyli şeklindeki patlayıcı maddeleri attığından bahisle 1/2/2012 tarihinde

göz altına alınmış, 3/2/2012 tarihinde Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesince silahlı

terör örgütüne üye olma ve mala zarar verme suçlarından tutuklanmıştır.

8. Adana Cumhuriyet Başsavcılığı; PKK terör örgütü adına suç

işleme, patlayıcı maddeleri izinsiz bulundurma, genel güvenliği kasten

tehlikeye sokma, mala zarar verme suçlarından başvurucunun ve diğer şüphelinin

cezalandırılması istemiyle 22/2/2012 tarihli iddianamesiyle kamu davası

açmıştır.

9. Başvurucu ve diğer şüpheli hakkındaki dava (CMK mülga 250.

madde ile görevli) Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesinin 2012/52 sayılı dosyasında

görülmeye başlamıştır.

10. Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesi 5/9/2012 tarihli duruşmada

diğer sanığın çocuk olması nedeniyle dava dosyasının görevsizlik kararı

verilmek üzere bu sanık yönünden tefrikine karar vermiştir.

11. Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesi, 21/2/2014 tarihli ve 6526

sayılı Kanun'un 1. maddesi ile CMK mülga 250. madde ile görevlendirilen ağır

ceza mahkemelerinin kaldırılması üzerine11/3/2014 tarihli kararı ile dosyanın

Tarsus 1. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2014/71) devredilmesine karar vermiştir.

12. Tarsus 1. Ağır Ceza Mahkemesi 22/5/2014 tarihli duruşmada

başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucu bu karara

itiraz etmiştir.

13. İtirazı inceleyen Tarsus 2. Ağır Ceza Mahkemesi 30/5/2014

tarihinde itirazın reddine karar vermiştir.

14. Başvurucu 4/6/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

15. Tarsus 1. Ağır Ceza Mahkemesi 5/6/2014 tarihli duruşmada

başvurucunun tahliyesine karar vermiştir.

16. Tarsus 1. Ağır Ceza Mahkemesi 9/6/2014 tarihli duruşmada

diğer şüpheli yönünden tefrik edilen ve Tarsus Asliye Ceza Mahkemesininde

görülen dava ile bu davanın birleştirilmesine karar vermiştir.

17. 8/10/2015 tarihinde başvurucunun üzerine atılı tüm suçlardan

beraatine karar verilmiştir.

18.Bu karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir.

19. Beraat kararından sonra başvurucu 4/12/2004 tarihli ve 5271

sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesi kapsamında 6/1/2016 tarihinde

Adana 5. Ağır Ceza Mahkemesinde tazminat davası açmıştır.

20. Adana 5. Ağır Ceza Mahkemesi 4/3/2016 tarihinde 5271 sayılı

Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendi uyarınca haksız

olarak tutuklu kaldığı 855 gün için 19.722,78 TL maddi ve 15.000 TL manevi

tazminatın gözaltı tarihi olan 1/2/2012tarihinden itibaren işleyecek yasal

faizi ile birlikte başvurucuya ödenmesine karar vermiştir.

21. Anılan karar, davalı Maliye Bakanlığınca temyiz edilmiş olup

temyiz incelemesi devam etmektedir.

IV. İLGİLİ HUKUK

22. 5271 sayılı Kanun'un "Tazminat

istemi" kenar başlıklı 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının

ilgili bölümü şöyledir:

"Suç soruşturması veya kovuşturması

sırasında;

...

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya

tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

...

Kişiler, maddî ve manevî her türlü

zararlarını, Devletten isteyebilirler."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

23. Mahkemenin 18/4/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

24. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Başvuru hakkının kötüye kullanılması" kenar

başlıklı 51. maddesi şöyledir:

"Bireysel

başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine,

yargılama giderlerinin dışında, ayrıca ikibin Türk

Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına hükmedilebilir."

25. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) "Başvuru hakkının kötüye

kullanılması" kenar başlıklı 83. maddesi şöyledir:

"Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki

davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit

edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para

cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir."

26. İçtüzük'ün "Bireysel başvuru formu ve ekleri"

kenar başlıklı 59. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Başvurucuların, adreslerinde veya

başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir değişiklik meydana geldiğinde bunu

Mahkemeye bildirmeleri zorunludur."

27. Genel olarak bir hakkın açıkça öngörüldüğü amaç dışında ve

başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye

edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının, bireysel başvuru alanında

özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün

amacına açıkça aykırı olan ve mahkemenin başvuruyu gereği gibi

değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması

olarak değerlendirilmesi mümkündür (Mehmet

Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015, § 31; S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).

28. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,

başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi

verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu

değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında

mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat

oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak

kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya

tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında

ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla

bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru

hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (Mehmet Güven Ulusoy, § 32; S.Ö.,

§ 29).

29. Somut olayda başvurucu, beraat kararından sonra 5271 sayılı

Kanun'un 141. maddesi kapsamında Adana 5. Ağır Ceza Mahkemesinde tazminat

davası açmıştır. Adana 5. Ağır Ceza Mahkemesi 4/3/2016 tarihinde tutuklu

kaldığı süre için 19.722,78 TL maddi tazminatın ve 15.000 TL manevi tazminatın

gözaltı tarihi olan 1/2/2012tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile

birlikte başvurucuya ödenmesine karar vermiştir. Anılan karar, davalı Maliye

Bakanlığınca temyiz edilmiş olup temyiz incelemesi devam etmektedir. Ancak

başvurucu bireysel başvuru formunda başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir

değişiklik meydana geldiğinde bunu Anayasa Mahkemesine bildireceğini beyan

etmesine rağmen İçtüzük'ün 59. maddesinin (5)

numaralı fıkrasında belirtilen yükümlülüklerine açıkça aykırı olarak tazminat

davası açtığına ilişkin herhangi bir bildirimde bulunmamıştır. Koruma tedbiri

nedeniyle tazminat davası açılması, başvurunun değerlendirilmesini önemli

ölçüde etkileyebilecek nitelikte bir husustur. Başvurucu tazminat davası

sonucunda tazminat kazanmış ise ve dava kesinleşmişse tutuklamanın hukuki

olmadığı ve tutukluluğun makul süreyi aştığı iddiaları açısından ihlalin ve

sonuçlarının ortadan kalkmış olduğu gerekçesiyle başvurunun düşmesi sonucuna

ulaşılabilir. Öte yandan tazminat davasının devam ediyor olması hâlinde de

başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğu

sonucuna ulaşılması söz konusu olabilecektir. Dolayısıyla başvurucunun başvurunun

sonucunu etkileyecek böyle bir davayı açtığı hususunda dava kesinleşmese bile

Anayasa Mahkemesini bilgilendirmesi gerekir.

30. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun; başvurunun

değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi vermediği, bu

süreçte vuku bulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve

önemli gelişmeler hakkında Anayasa Mahkemesini bilgilendirmemek suretiyle

başvuru hakkında doğru bir kanaat oluşturulmasını engellediği anlaşıldığından

başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanımı

nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

31. Başvurucu aleyhine, başvuru hakkının kötüye kullanılması

nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün

83. maddesi uyarınca takdiren 500 TL disiplin para

cezasına hükmedilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun, başvuru

hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,

B. Başvurucunun 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa

Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca 500 TL

disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

18/4/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Yusuf Enes

KAYA

Başvurucu

:

Bayram TÜRK

Vekili

:

Av. Yasemin

DORA ŞEKER