Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/11133, 19.04.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

AYŞE YEŞİL VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/11133)

Karar Tarihi: 19/4/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,

ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icra

edilmemesi ve mahkemece hükmedilen tazminata kesinleşme tarihinden itibaren

kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının işletilmemesi nedenleriyle

adil yargılanma hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 3/7/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucular tarafından 30/12/2010 tarihinde Antalya 2.

Asliye Hukuk Mahkemesinde Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine

açılan kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında 3/7/2012 tarihli

karar ile 501.768 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal

faizi ile birlikte davalı idareden alınarak başvuruculara ödenmesine

hükmedilmiş, İlk Derece Mahkemesi kararı Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin

11/12/2012 tarihli ilamı ile onanmış, karar düzeltme istemi de aynı Dairenin

30/4/2013 tarihli ilamı ile reddedilmiş ve yargılama süreci sona ermiştir.

9. Başvurucular yargı kararı uyarınca lehlerine hükmedilen

tazminatın tahsili amacıyla Antalya 8. İcra Dairesinin E.2012/5533 sıra

sayısına kayıtlı dosya ile icra takibi başlatmışlardır.

10. Başvurucular 21/12/2016 tarihinde ilgili idare ise

29/12/2016 tarihinde sundukları dilekçeler ile söz konusu borç kapsamında kısmi

ödemeler yapılmakla birlikte borcun tamamının henüz ödenmediğini beyan

etmişlerdir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 19/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Mahkemeye Erişim Hakkı

ve Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

12. Başvurucular; ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomik

değere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesi

nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüşlerdir.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan

mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

14. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilir

bir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icrasının makul süre içinde

yapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişim

hakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.

Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:

2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).

15. Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir bir

alacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamu

kurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi ya

da ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkının

ihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve Turan

Yıldırım, §§ 55-75).

16. Bu durumda anılan ilkeler (§§ 14, 15) ve Anayasa

Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararları dikkate alındığında somut

olayda yukarıda belirtilen nitelikteki yargı kararının üzerinden yaklaşık dört

yıl geçmesine karşın kısmen icra edilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişim

hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmalıdır.

17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence

altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Hükmedilen Tazminata

Uygulanacak Faiz Oranına İlişkin İddia

18. Başvurucular, lehlerine tazminata hükmeden mahkeme kararının

kesinleştiğini, bu durumda ödeme tarihine kadar söz konusu tazminata kamu

alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranı işletilerek ödeme yapılması

gerektiğini belirterek, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

19. Anayasa Mahkemesince başvurucunun şikâyetine benzer

şikâyetlerin yer aldığı bireysel başvuru dosyalarında yapılan incelemelerde,

Mahkeme kararlarının kesinleşmesinden itibaren hükmedilen tazminat bedellerine

kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması gereğinin Yargıtayca 2011 yılından bu yana kabul edildiği ancak

başvurucuların bu konudaki taleplerini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve

adli mercilere usulüne uygun olarak iletmesi ve bu konuda sahip oldukları bilgi

ve kanıtlarını zamanında bu makamlara sunmaları gerektiği aksi hâlde şikâyetin

başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunacağı hüküm

altına alınmıştır (Nejat Sakaoğlu,

B. No:2013/9403, 14/10/2015, §§ 22-34; Nejdet Sakaoğlu ve diğerleri, B. No: 2013/9404, 18/11/2015, §§

30-42).

20. Somut olayda başvurucular, icra takibi sürecinde alacaklarına,

mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren kamu alacaklarına öngörülen en

yüksek faizin uygulanması yönünde talepte bulunduklarına, taleplerinin

reddedildiğine ya da bu konuda bir uyuşmazlık çıkartıp bunu mahkemeler önüne

taşıdıklarına dair Anayasa Mahkemesine herhangi bir açıklamada

bulunmamışlardır. Oysa başvurucuların-Yargıtayın 2011

yılından itibaren değişen içtihadı gözönüne

alındığında- bireysel başvuruya konu ettikleri bu şikâyetlerini öncelikle ve

süresinde yetkili idari ve adli mercilere usulüne uygun olarak iletmeleri, bu

konuda sahip oldukları bilgi ve kanıtları zamanında bu makamlara sunmaları

gerekmektedir.

21. Açıklanan gerekçeyle somut başvuruda Anayasa Mahkemesi

içtihadından ayrılmayı gerektirecek bir sebep görülmediğinden, başvurunun bu

kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

23. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

24. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının

ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 9.600 TL manevi tazminat ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin

başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.

27. Ayrıca yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra

edilmesi ve böylece hukuk devleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğü

zararın devam etmesinin önlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgili

idareye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlali

iddiasının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Hükmedilen tazminata uygulanacak faiz oranına ilişkin

iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye

erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet

hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculara ayrı ayrı net 9.600 TL manevi tazminat

ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Antalya

Büyükşehir Belediye Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,

F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

19/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah

PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Ayşe

YEŞİL

2. Ramazan

KARUL

3. Naciye

ABAY

4. Melahat

DİKER

5. Şükriye

PALABIYIK

6. Müzeher TULU

7. Hatice

DİKER

Vekili

:

Av. Fatih

ABAY