Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2013/5531, 16.03.2016

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

LÜTFİ ASLAN VE DİĞERLERİ

BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/5531)

Karar Tarihi: 16/3/2016

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, 8/5/2006 tarihinde

İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının makul sürede

sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlali iddiası ile ilgilidir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 18/7/2013 tarihinde

Bakırköy 3. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve

eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona

sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci

Komisyonunca 12/9/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından

16/4/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte

yapılmasına karar verilmiştir.

5. Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) başvuru konusu olay ve olgular bildirilmiş, başvuru belgelerinin bir

örneği görüş için gönderilmiştir. Bakanlığın 18/5/2015 tarihli yazısında,

Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine

atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde

ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucular, 8/5/2006

tarihinde İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtıkları davada, A.A.'nın 5/9/2005 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu

vefat etmesi nedeniyle kazada sorumlulukları bulduğunu iddia ettikleri kişiler

aleyhine tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuşlardır.

8. İzmir 7. Asliye Hukuk

Mahkemesinin 18/7/2006 tarihinde yetkisizlik kararı vermesi üzerine dava,

Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2006/267 sayılı dosyasında devam

etmiştir.

9. Başvurucular ayrıca

Afyonkarahisar 1. Sulh Hukuk Mahkemesine sundukları 29/8/2006 tarihli dilekçe

ile kazaya karışan araçları sigortalayan şirketler aleyhine tazminat davası

açmışlar, Mahkeme 8/5/2007 tarihinde davanın, Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinde görülmekte olan E.2006/267 sayılı dava ile birleştirilmesine

hükmetmiştir.

10. Başvurucular yine,

Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesine sundukları 25/9/2008 tarihli dilekçe

ile E.2006/267 sayılı dava dosyasında yasal faiz talebinde bulunulmadığını

belirterek, yargılama sırasında alınan aktüerya

raporuna göre hesaplanan tazminat üzerinden belirlenen faizin davalılardan

tahsilini talep etmişler, dava, Mahkemenin E.2008/278 sayılı dosyasına

kaydedilmiş ve E.2006/267 sayılı dosya ile birleştirilmiştir.

11. Başvurucular yargılama devam

ederken 18/7/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

12. Afyonkarahisar 1. Asliye

Hukuk Mahkemesi, 11/9/2014 tarihli ve E.2006/267, K.2014/500 sayılı kararı ile

açılan tüm davalar yönünden başvurucu Emre Aslan'ın taleplerinin reddine, diğer

başvurucuların taleplerinin kabulüne hükmetmiştir.

13. İlk Derece Mahkemesi kararı

taraflarca temyiz edilmiş olup temyiz incelemesi devam etmektedir.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

14. Mahkemenin 16/3/2016

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 18/7/2013 tarihli ve 2013/5531

numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

15. Başvurucular, 8/5/2006 tarihinde

İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtıkları ve yetkisizlik kararı sonrasında

Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde devam eden tazminat davasının makul

sürede sonuçlanmadığını belirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini

ileri sürmüşler, tazminat talebinde bulunmuşlardır.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

16. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesi

sonucunda açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar

verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

17. Başvurucular, 8/5/2006 tarihinde İzmir 7. Asliye Hukuk

Mahkemesinde açtıkları ve yetkisizlik kararı sonrasında Afyonkarahisar 1. Asliye

Hukuk Mahkemesinde devam eden tazminat davasının makul sürede sonuçlanmadığını

belirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

18. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makul

sürede sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu

yapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil

yargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek, bir davadaki

yargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı,

yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 34–59) ve bu kapsamda yapılan incelemeler sonucu makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik kararlar verilmiştir (bkz. Gülseren Gürdal ve diğerleri,

B.No:2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri, B.No:2013/3283,

19/12/2013; Haydar İzgi,

B.No:2012/673, 19/12/2013).

19. Başvuru konusu olay, Asliye

Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan tazminat davasına ilişkindir. 1086 sayılı mülga

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda

yer alan usul hükümlerine göre yürütülen ve medeni hak ve yükümlülükleri konu

alan somut yargılama faaliyetinin makul süre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı karara

bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarih olup (Güher Ergun ve diğerleri, § 50) bu tarih

somut başvuru açısından, 8/5/2006

tarihidir.

20. Sürenin bitiş tarihi ise,

çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme

tarihidir. Ancak devam eden yargılamalara ilişkin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddiasını içeren başvuruların yargılama faaliyetinin devamı

sırasında da yapılabilmesi olanağı bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak

sürenin bitiş anı başvurunun karara bağlandığı tarihtir (Güher Ergun ve diğerleri, § 52).

21. Başvuruya konu yargılama

sürecinin incelenmesinde, yargılamanın konusu davanın trafik kazasına dayalı

tazminat istemine ilişkin olduğu, öncelikle 8/5/2006 tarihinde İzmir 7. Asliye

Hukuk Mahkemesinde bir tazminat davası açıldığı, İzmir 7. Asliye Hukuk

Mahkemesinin 18/7/2006 tarihli yetkisizlik kararı üzerine davanın

Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmeye devam edildiği,

başvurucuların ayrıca aynı olaydan dolayı 29/8/2006 tarihinde Afyonkarahisar 1.

Sulh Hukuk Mahkemesinde ve 25/9/2008 tarihinde Afyonkarahisar 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinde tazminat davası açtıkları, bu davaların birleşerek Afyonkarahisar

1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görüldüğü, yargılama sonunda verilen 11/9/2014

tarihli karar ile başvurucu Emre Aslan yönünden davaların reddine, diğer

başvurucular yönünden davaların kabulüne hükmedildiği, temyiz edilen bu kararın

temyiz incelemesinin ise henüz sonuçlanmadığı anlaşılmıştır.

22. Başvurunun değerlendirilmesi sonucunda, başvuruya konu

tazminat davasının hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların

karmaşıklığı, delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi

kriterler dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzak olduğu anlaşılmıştır.

Başvurucuların tutum ve davranışlarıyla ve usuli

haklarını kullanırken özensiz davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemli

ölçüde sebep oldukları da söylenemez. Dolayısıyla somut başvuru açısından

farklı karar verilmesini gerektirecek bir yön bulunmadığı ve yaklaşık on yıldır

devam etmekte olan yargılama sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu

sonucuna varılmıştır.

23. Açıklanan nedenlerle,

başvurucuların Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma haklarının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

24. Başvuruculardan, Lütfi Aslan

ve Latife Aslan adil yargılanma haklarının ihlal edilmesi nedeniyle ayrı ayrı

75.000,00 TL, Emre Aslan ise 50.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep

etmişlerdir.

25. 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin

(2) numaralı fıkrasında, Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespit edilmesi

halinde yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerde

başvurucu lehine tazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir.

26. Başvurucuların tarafı

oldukları uyuşmazlığa ilişkin yaklaşık on yıldır devam eden yargılama süresi

nazara alındığında, yargılama faaliyetinin uzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlal

tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvuruculara

ayrı ayrı net 15.500,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

27. Başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler

uyarınca tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 1.998,35 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

28. Başvuruya konu yargılamanın

yaklaşık on yıldır devam ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanma hakkını

ihlal ettiği gözetilerek, anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olan bir

yargılama dosyasında, hukuka, adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğü

zararın devam etmesinin önlenmesi amacıyla, yargılamanın mümkün olan en kısa

sürede sonuçlandırılmasını teminen, kararın bir

örneğinin ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan

gerekçelerle;

A. Başvurucuların, makul sürede

yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının KABUL EDİLEBİLİR

OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma haklarının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C.

Başvuruculara ayrı ayrı net 15.500,00 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE,

Ç.

Başvurucular tarafından yapılan 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet

ücretinden oluşan toplam 1.998,35 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA

MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

D.

Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru

tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemede gecikme olması halinde,

bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz

uygulanmasına,

E. Kararın

bir örneğinin Yargıtay 17. Hukuk Dairesine gönderilmesine,

16/3/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi

DURSUN

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Lütfi ASLAN

2. Emre ASLAN

3. Latife ASLAN

Vekili

:

Av. Fikret ASLAN