Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2022/5533 E. 2023/6224 K.

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/76 E., 2022/1863 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 9. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/318 E., 2021/132 K. Taraflar arasındaki ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili ve katılma yolu ile davalı kooperatif vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı kooperatif vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 20445 ada 146 parselde bulunan taşınmazda 1/2 oranında hissedar olduğunu, davalılardan ...'un aynı taşınmazda 1566367/3133826 oranında hissedar olduğunu, bu davalının hissesini 29.09.2014 tarihinde 23.000,00 TL harç değeri göstererek eşi ...'a bağışladığını, 01.10.2014 tarihinde ...'nun bu hisseyi 1.700.000,00 TL bedelle diğer davalı ...'ye sattığını, bu satış işleminin muvazaalı olduğunu, satış işleminin aslında ... ile ... arasında gerçekleştiğini, tapudaki satış bedelini aşmamak kaydıyla rayiç değeri üzerinden ön alım hakkının kullanılması, bu talebin kabul edilmemesi hâlinde ... ile ... arasındaki satış işleminde bedel, muvazaalı olduğundan gerçek değerinin saptanarak tapudaki satım bedelini aşmamak kaydıyla depo edilmesi hâlinde ... adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini talep ve dava etmiştir. 2. Davacı vekili 07.11.2017 tarihli dilekçesinde; 6100 sayılı HMK'nın 125 inci maddesi uyarınca son hissedar kooperatife karşı tapu iptali ve tescil davası olarak davaya devam ettiklerini dile getirmiştir. 3. Davacılar vekili 28.06.2019 tarihli ıslah dilekçesinde; iki satış bedeli arasındaki farkın ...'den tazminini istemiştir. 4. Davacılar vekili son duruşmada; istinaf kaldırma kararının kesin olması sebebiyle son kayıt maliki kooperatife karşı tapu iptali ve tescil talebinde bulunduklarını; ancak istinaf mahkemesinin ıslah talebinin doğru olmadığına dair kararını temyiz etme haklarını ve yine bu kararın Yargıtay tarafından bozulması hâlinde ...'ye karşı tüm talep ve dava haklarını saklı tuttuklarını dile getirmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... vekili, davacının talep sonucunun açıklattırılarak tapudaki satış bedeli üzerinden ön alım hakkını kullanmak isteyip istemediğinin sorulmasını ve olumlu cevap verilmesi hâlinde bu hususta resmî satış bedeli ve tapu masraflarını kapsayacak şekilde depo kararı verilmesini, davanın her hâlde pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmesini savunmuştur. 2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davada gösterilen değerin sadece tapu satış bedeli olduğunu, buna ek olarak tapu masraflarının da harca esas gösterilerek eksik harcın tamamlatılması gerektiğini, davacı muvazaa iddiasında bulunmuşsa da dava dilekçesinde bahsettiği olay ve iddialar ile muvazaa iddiasının çelişkili olduğunu, bu davanın muhatabının ... olduğunu, diğer davalılar yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur. 3. Davalı ...; taşınmazın resmî senetteki satış bedelinin depo edilmesi gerektiğini dile getirmiştir. 4. Davalı ...Konut Yapı Kooperatifi vekili; resmî senetteki satış bedelinin depo edilmesi kaydıyla davayı kabul ettiklerini dile getirmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; "...davacı ... tarafından davalılar ..., ..., ... hakkında önalım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil davası açıldığı, yargılama sırasında davalı ...'in hisseyi dava dışı ... Konut Yapı Kooperatifine sattığı, ... yönünden tapu iptali ve tescil talebinin kabul edilmesinin ardından Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine davacı tarafından 6100 sayılı HMK 125 maddedeki tercih ... kullanılarak son hissedar kooperatife davanın yöneltildiği, davacının vefat etmesi üzerine mirasçılarının davaya devam ettikleri, mirasçıların ıslah dilekçesi sunarak murislerinin seçiminden dönüp davalarını ...'ye karşı tazminat davasına dönüştürdükleri, mahkemenin tazminat talebinin kabulüne karar verdiği ancak Bölge Adliye Mahkemesince seçimlik hak kullanıldıktan sonra ıslahla bundan dönülemeyeceği belirtilerek hükmün ikinci kez kaldırıldığı, bunun üzerine kaldırma kararı öncesi tapudaki satış bedelini depo etmesi için davacı tarafa kesin süre verildiği halde süreye rağmen satış bedelinin depo edilmediği gerekçesiyle davanın reddine" karar vermiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve katılma yolu ile davalı kooperatif vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır. B. İstinaf Sebepleri 1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı sonrası davanın tapu iptali ve tescil davası olarak görülmesi gerektiğini, 27.06.2016 tarihli gayrimenkul alım- satım sözleşmesine göre davalı kooperatifin kötü niyetli olarak dava konusu taşınmazı satın aldığını, ön alım bedelinin ilk satış bedeli üzerinden belirlenmesi gerekirken ikinci satış bedeli üzerinden belirlenmesinin hatalı olduğunu, davalı kooperatifin kötü niyetli olduğu iddiası araştırılmaksızın ön alım bedeli yatırılmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiğini, kaldırma kararı öncesi ıslah dilekçesi verildiğinde kesin sürenin kesintiye uğradığını, ıslah yönünden karar verilmekle bedelin depo edilmesi için verilen ara karardan dönülmüş olduğunu, bu nedenle yeni bir süre tayin edilmesi gerektiğini, Harçlar Kanunu'nun 30 uncu maddesine uygun şekilde işlem yapılmadığını, 3.000.000,00 TL satış bedeli depo edilecek ise dava değeri bu miktar olacağından eksik harcın tamamlatılmasından sonra yargılamaya devam edilmesi gerektiğini, Mahkemece her bir mirasçının payı üzerinden harç miktarı ve depo edilecek miktar belirlendikten sonra mirasçılara bir ay kesin süre ihtarı taşıyan ayrı ayrı muhtıra çıkarılarak muhtıraya uyulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, öncelikli taleplerinin ... aleyhine verilen hükmün geçerli olduğuna karar verilmesi olduğunu beyan ederek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir. 2. Davalı ... Kooperatif vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; kesin süre içerisinde ödemelerin yapılmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin hukuka uygun olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesinin HMK'nın 125 inci maddesiyle yapılan tercihten ıslah dilekçesi ile dönülemeyeceği gerekçesiyle yerel Mahkeme kararının kaldırılmasının hukuka uygun olmadığını, delillerin sunulması, değerlendirilmesi aşamasından ve istinaf kararından sonra mahkemeye sunulan 27.06.2016 tarihli gayrimenkul alım-satım sözleşmesi başlıklı sözleşmenin sahte olduğunu, sözleşme altındaki imzaların kooperatif yetkililerine ait olmadığını, davacının ıslah adını verdiği dilekçe ile davasını ...'ye karşı tazminat davası olarak devam edeceğini bildirmesi nedeniyle davalı kooperatif hakkındaki davadan feragat edildiğini, kooperatifin taraf sıfatı kalmadığından husumet nedeniyle reddine karar verilerek gerekçenin değiştirilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...'nin ihtiyati haczin kaldırılması ve kesin teminat mektubunun iadesi talebinin reddine ve davacılar vekili ile davalı kooperatif vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve katılma yoluyla davalı kooperatif vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde ve davalı Kooperatif vekili katılma yoluyla verdiği temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar etmişlerdir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk Kanuni ön alım ..., 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 732 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. 3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,13.12.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.