Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/5774 E. 2025/16296 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/28 Esas, 2024/343 Karar KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescili ve yol olarak terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde; .. ili, ..., ... 1588 parsel sayılı taşınmazın 1764,25 m²sinin, 1778 parsel sayılı taşınmazın 4437,56 m²sinin, 1582 parsel sayılı taşınmazın ve 1777 parsel sayılı taşınmazın tamamının kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin taşınmazında her türlü sebze meyve ürününün yetiştiğini, yılda iki ürün alma imkanının bulunduğunu, davacının teklif ettiği fiyat çok düşük bulunduğundan kabul edilmediğini, taşınmazın konumu itibarıyla sulu tarım yapılabilme şansı bulunduğunu ve %200 objektif değer artışı uygulanması gerektiğini, taşınmazın kalan kısmında aşırı değer kaybı olduğunu beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 29.06.2022 tarihli ve 2022/313 Esas, 2022/485 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin 29.06.2022 tarihli ve 2022/313 Esas, 2022/485 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 21.02.2023 tarihli ve 2023/268 Esas, 2023/324 Karar sayılı kararıyla arazi niteliğindeki taşınmazlara olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporu ile resmî verilerin uyumlu ve münavebeye alınan ürünlerin yörenin münavebe sistemi ile uyumlu olduğu, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazların nitelikleri ve konumlarına göre belirlenen kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, taşınmazların bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, kamulaştırmadan arta kalan kısmı için belirlenen değer düşüklüğü oranının yerinde olduğu, Mahkemece iade kararı gereğince işlem yapıldığı, böylece mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.Bölge Adliye Mahkemesinin 21.02.2023 tarihli ve 2023/268 Esas, 2023/324 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; Dairemiz yerleşik uygulamasına göre arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir yöntemine göre değer tespitinde değerlendirme tarihindeki İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verim miktarları dikkate alınarak taşınmazın değerinin belirlenmesi gerekirken bu husus göz ardı edilerek hüküm tesisi doğru görülmediğinden, dava konusu taşınmazın bedeli belirlenirken Devlet destekleme birim fiyatı eklenmek suretiyle metrekare birim bedeli belirlenmesi bozmayı gerektirmiş olmakla, Mahkeme gerekçeli kararının hüküm fıkrasının birinci bendinde 1778 parsel sayılı taşınmazın 4437,56 m²sinin kamulaştırılma bedelinin tespiti gerektiği hâlde, 3042,44 m²nin kamulaştırma bedelinin tespiti ile hükmün 4 üncü bendinde 1778 parsel sayılı taşınmazın 4437,56 m²sinin davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına yol olarak terkinine karar verilmesi gerektiği hâlde, 3042,44 m²nin yol olarak terkinine karar verilmesi hükmün infazında tereddüt yaratması nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz kuru tarım arazisi olduğu hâlde, kapitalizasyon faizinin % 4 oranında uygulanmasının yerinde olmadığını, net gelir yöntemiyle bedel tespitinde taşınmazın rayiç değerine ulaşıldığı hâlde, objektif değer artışı uygulanarak bedelin fahiş şekilde artırılmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunda değerlendirmeye esas alınan ürünlerin gerek verim miktarı gerekse birim fiyatları çok düşük hesaplanmış olup taşınmazda elde edilebilecek ürünlerin verim miktarlarının çok daha yüksek olduğunu, objektif değer artışının en az %500 olarak hesaplanması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda üretim masraflarının çok yüksek hesaplandığını, yerleşik Yargıtay kararlarına göre üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağını, her ne kadar arta kalan alanda değer düşüklüğü oranı %10 olarak gösterilmişse de bu oranın en az %30 olarak hesaplanması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına usulî kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

04.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.