Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/9230 E. 2025/9209 K.

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/3099 Esas, 2024/1043 Karar KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle bir kısım davalılar yönünden karar verilmesine yer olmadığına, bir kısım davalılar yönünden kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ..., ... Mahallesi 117 ada 9 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalılar süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yargılamanın uzamasından dolayı davacı kuruma kusur izafe edilemeyeceğini, bu nedenle müvekkili kurumun aleyhine faize hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, müvekkili kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, bilirkişi raporlarına karşı yaptıkları itirazlarının değerlendirilmediğini, teknik ve hukuki yönden eksik olan bilirkişi raporuna dayanarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, kamulaştırma bedelinin fahiş belirlendiğini, belirlenen objektif değer artışı nedenlerinin kapitalizasyon faiz oranı belirlenirken de kullanıldığını ve mükerrer artışa neden olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 2.Davalılar ... vd vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için tespit edilen bedelin çok düşük olduğunu, tarla vasfına göre yapılan değerlendirmede bilirkişi heyetinin arazi yapısı ve yağış miktarlarına göre alınabilecek ürünleri sayarken dekara geliri az olan ürünleri değerlendiriğini ve bu değerlendirmeleri yaparken bir kısım verilerden yararlanıldığını açıklasa da dosya kapsamında yeterli veri olmadığını, kapitalizasyon faizinin %3 den daha yüksek alınmasının arazinin yapısı ve somut duruma uygun olmadığını, taşınmazın değerine ayrıca etki eden kriterleri saydıktan sonra uygulanan değer artış oranının çok düşük olduğunu, en az %150 olması gerektiğini, dava konusu taşınmazın değeri belirlenirken objektif kriterler ve hakkaniyet ilkelerine uygun olarak taşınmaz bedeli belirlenmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin yerinde olduğu belirtilerek, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, raporda ürün münavebe listesinde belirtilen ürünler dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı neticeten 2020 yılı itibarıyla belirlenen 130,26 TL/m² birim fiyatının yerinde olduğu , Yargıtay 5. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2023/6914 Esas, 2023/12523 Karar sayılı kararı işaret edildiği üzere taşınmazın bulunduğu bölgede hangi ürünlerin mutad olarak yetiştirildiği sorularak münavebeye esas alınan ürünlerin değerlendirme tarihi itibarıyla getirtilip bilirkişi raporu denetlenerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, ... Hal Müdürlüğü verilerine göre gelir ve gideri belirleyen rapora göre hüküm kurulmasının doğru olmadığına işaret edilmiş ise de bu noktada Dairelerince getirtilen ürün verilerinin incelenmesinde rapordaki verim, satış fiyatı net gelir aralıklarının çizelgeyle uyumlu olduğu; ancak yargılamanın devamı sırasında davacı kurum tarafından davalılardan ... mirasçıları ..., ..., ... ve davalılardan ... ile anlaşma sağlandığından bahisle bu davalılar yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin talep edildiği, bu beyan doğrultusunda hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu davalılar yönünden bedel hesabı yapılmadığı anlaşılmış olup, İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümde karar başlığında davacı kurumla anlaşan davalıların gösterilmiş olmasına karşın bu davalılar yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğinin gözden kaçırılarak, hüküm altına alınan kamulaştırma bedelinin ise davalılara ödenmesine karar verilmesi sureti ile infazda tereddüte neden olunması, yine davalılar ..., ..., ..., ... ve ...'ın vekille temsil edilmelerine karşın karar başlığında vekillerinin gösterilmemiş olması hatalı olduğundan İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak belirtilen yönler düzeltilmek suretiyle yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2 . Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Arazi niteliğindeki taşınmaza net geliri esas alınarak değer biçilmesi tespit edilen bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın tapudan yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir. 3. Her ne kadar münavebeye esas alınan ürünlerin değerlendirme tarihi itibarıyla İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden resmî ve kesin verileri (verim, fiyat, ayrıntılı masraf) getirtilip bilirkişi raporu denetlenerek, il verisi alındığında ise gerekçesi açıklanarak sonuca göre karar verilmesi gerekirse de ve doğru verilerin alındığı yanılgılı olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinde belirtilmişse de dosya arasında kesin ve ayrıntılı fiyat ve masrafları içeren İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine rastlanmamış olup kıymet takdirinde idarenin belirlediği bedel ve temyize gelenin sıfatı gözetilerek bu husus bozma nedeni yapılmamıştır. 4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.