Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/8628 E. 2025/15793 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/173 E. 2024/94K.

İlk Derece Mahkemesi kararı asıl dava davalısı, birleşen dosya davacısı .. Ltd Şti vekili, davalı ..., asıl dava davacısı-birleşen dosya davalıları ...-... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı ...'ye ait ve davacı ...'nün kullandığı traktöre davalı ...'ın kullandığı ve davalı ... şirketinin maliki olduğu aracın 25.08.2001 tarihinde arkadan çarpması neticesinde müvekkillerinin iş ve gücünden mahrum kaldığını, traktörde maddi hasar oluştuğunu, traktör üzerindeki gübrenin yere saçıldığını, manen zarar gördüklerini beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile iş gücü kaybı için 300.000.000 TL, gübre bedeli olarak 85.000.000 TL, traktördeki maddi zarar için 963.000.000 TL, traktör takım sandığı için 50.000.000 TL olmak üzere toplam 963.000.000 TL maddi tazminat ve her iki davacı için toplam 1.000.000.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir. Birleşen 2002/106 Esas sayılı dosya davacısı ...Ticaret şirketi vekili; davacı şirkete ait otobüsün 25.08.2011 tarihinde meydana gelen kaza nedeni ile hasara uğradığını, 17 gün araç tamirde kaldığı için kazançtan yoksun kaldığını, aracın sigortasından bir kısım ödeme aldıklarını ancak zararlarının karşılanmadığını beyanla otobüsün hasar bedeli, değer kaybı, iş kaybı bedeli olarak %30 kendi kusur oranları düşüldükten sonra kalan 2.551,449,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Birleşen 2003/130 Esas sayılı dosya davacısı ... vekili; 25.08.2001 tarihinde ...'nün kullandığı ...'ye ait traktör ile ...'ın kullandığı ...Tur. Tic. Ltd. Şti.'ye ait otobüsün çarpışması sonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, traktör römorkunda yolcu konumunda olan müvekkili ...'ın bu kaza neticesi yaralandığını ve maluliyeti nedeni ile yaşamını yatağa bağımlı olarak bakıma muhtaç bir şekilde devam ettirdiğini beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 15.000.000,00 TL maddi, 10.000.000.000 TL manevi tazminata olay tarihinden itibaren işletilecek faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, 28.12.2006 tarihli dilekçe ile maddi tazminat talebini 49.358,50 TL olarak ıslah etmiştir. II. CEVAP Davalı ... Ticaret şirketi vekili cevap dilekçesinde; kazanın oluşumunda kusurları olmadığı, tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, traktörde meydana gelen zararı da kabul etmediklerini savunarak davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... cevap dilekçesinde; davayı kabul etmediklerini, davacıların kusurlu olduğunu, gece ışıklandırma olmadan yola çıktıklarını, taraflarına kusur verilmesini kabul etmediklerini, istenen manevi tazminat talebinin yersiz olduğunu, traktör için belirtilen zararın fahiş olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir. Birleşen 2003/130 Esas sayılı dosyada davalı ...Ş. Cevap dilekçesinde; sigorta şirketinin poliçe tutarı kadar sorumlu olduğunu, manevi tazminattan sorumlu olmadığını, davalı ... ve ... vekilleri, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, kusursuz olduklarını ve davacıyı hatır için taşıdıklarını bu nedenlerle davanın reddini, davalı ... Ltd. Şti. hatır taşımacılığı olarak araçta bulunan davacının zarar görmesinde kusurlu olmadıklarını ve davanın reddini savunmuşlardır. Birleşen 2003/130 Esas sayılı dosyada davalı ...-... cevap dilekçesinde; kusur oranını kabul etmediklerini, kazanın olduğu gün davacının, davalılar yoldan geçerken İncesu'ya gitmek istediğini, kendisini oraya kadar götürmelerini istediği, davalıların da davacıyı araca aldıklarını, ücret talep etmediklerini, hatır taşıması yaptıklarını, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, zamanaşımı def'inde bulunduklarını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Birleşen 2003/130 Esas sayılı dosyada davalı ... şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının bahsettiği kusur oranlarının uygulanamayacağını, taraflarına kusur yüklenemeyeceğini, davacının tüm hastane masraflarının Devlet tarafından karşılandığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 22.12.2015 tarihli ve 2002/24 Esas, 2015/741 Karar sayılı kararıyla Adli Tıp Kurumu tarafından tanzim edilen rapor ile davacı ...'ın kaza nedeni ile %100 oranında malul kaldığının belirlendiği, hesap raporu sonrasında davacı ...'in talebini 49.358,50 TL olarak ıslah ettiği, esas dava dosyasında davacıların traktöründe oluşan zararın 361,00 TL olarak belirlendiği, zararın sürücü, işleten ve sigortadan müteselsilen tahsiline karar verildiği, birleşen 2002/106 Esas sayılı dosyada davalı ... şirketinin otobüste meydana gelen zarar ile ilgili olarak dosya içinde fatura bulunmadığından hesaplama yapılamadığı gerekçesi ile 2002/24 Esas sayılı dava bakımından davanın kısmen kabulüne, 361,31 TL maddi tazminatın kazanç kaybı olarak davalılar ...Tic. Ltd. Şti ile ... (mirasçıları)'dan haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25.08.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, diğer davalı müflis ... Sigorta bakımından ise sigorta poliçesinde öngörülen kişi başı azami sorumluluk miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla dava tarihi olan 23.01.2002 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacıların her biri yönünden 500,00'er TL manevi tazminatın davalılar ...Tic. Ltd. Şti ile ... (mirasçıları)'dan haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25.08.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, birleşen 2002/106 Esas sayılı dava bakımından davacının davası sübuta ermediğinden reddine, birleşen 2003/130 Esas sayılı dava bakımından, davanın kabulüne, 15.000,00 TL maddi tazminatın davalılar ..., ..., ...Tic. Ltd. Şti ile ... (mirasçıları) bakımından haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25.08.2001 tarihinden itibaren, diğer davalı müflis ... Sigorta AŞ ile Genel Sigorta AŞ bakımından ise sigorta poliçesinde öngörülen kişi başı azami sorumluluk miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla dava tarihi olan 23.01.2002 tarihinden, ıslahla artırılan kısım olan 34.358,50 TL'nin ıslah tarihi olan 03.08.2007 tarihinden itibaren işleyecek işleyecek yasal faiziyle birlikte işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının manevi tazminat talebinin kabulüne, 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ...Tic. Ltd. Şti ile ... (mirasçıları)'dan haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25.08.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... mirasçıları ve davalı ... Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairenin 29.09.2021 tarihli ve 2021/16438 Esas, 2021/5771 Karar sayılı ilamıyla; "1-Asıl davada davalı ... mirasçıları ..., ..., ... ile davalı ... Ltd. Şti. vekilinin asıl dava davacılarına yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; İhtiyari dava arkadaşı olan davacılar bakımından davalının temyiz itirazları her bir davacı yararına hüküm altına alınan miktar bakımından ayrı ayrı değerlendirilecektir. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 5236 sayılı Kanun ile eklenen ek 4. madde ile HUMK’nun 427. maddesi uyarınca temyize konu bölümünün 2.080,00 TL’yi geçmemesi durumunda karar kesindir. Somut olayda temyize konu olan tutar, bu düzeye ulaşmadığından davalının temyiz inceleme isteğinin reddine karar verilmiştir. 2- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/106-2002/121 Esas sayılı dosyasında davacı ... Ltd. Şti. vekilinin, Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas Sayılı dava dosyasında davalı ... mirasçıları ..., ..., ... aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddedilmelidir. 3- Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2002/106-2002/121 Esas sayılı dosyasında davacı ... Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarına gelince; Birleşen dava trafik kazasından kaynaklanan hasar bedeli, değer kaybı ve işten kalma bedelinin tazmini istemine ilişkindir. a) Davacı talepleri arasında değer kaybını da istemiş, hükme esas alınan bilirkişi raporunda araçtaki değer kaybının tespiti, Dairemizce değer kaybının belirlenmesi hususunda esas alınan, aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2.el piyasa değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2.el piyasa değeri arasındaki fark kriterine uyulmaksızın hesaplama yapılarak sağlanmıştır. Bilirkişi raporunda belirtilen yöntemle değer kaybının tespit olunduğu rapora dayalı olarak hüküm kurulamaz. Bu durumda mahkemece aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalı tarafın savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının belirlenmesi, meydana gelebilecek çelişkilerin giderilmesi yönünden Makine mühendisinden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık yeni bir rapor alınması, ondan sonra dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. b) Davacı taraf, aracın tamir süresi olan 17 gün boyunca aracın yolcu taşımacılığı işinde kullanılamaması nedeniyle oluşan kazanç kaybının da tahsilini istemiştir. Mahkemece hükme esas alınan, avukat bilirkişi tarafından düzenlenen 11/09/2006 tarihli raporda, davacının talep edebileceği kazanç kaybı yönünden dosyaya sunulan bir fatura bulunmadığından bu konuda bir inceleme yapılmadığı rapor edildiği anlaşılmaktadır. Trafik kazalarında araç mahrumiyeti nedeniyle zarar belirlenirken aracın hasar durumuna göre onarımı için gereken makul sürenin belirlenmesi ve belirlenen bu süre üzerinden zarar hesabının yapılması gerekir. Bu hesaplama ise çözümü hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir husus olup mahkemece bilirkişi görüşüne başvurulmalıdır. Şu durumda mahkemece, davacının araç mahrumiyet zararına yönelik olarak zararın hesaplanması yöntemi itibarıyla Yargıtay içtihatlarına uygun, gerekçeli ve denetime elverişli uzman bilirkişiden rapor alınmak suretiyle tespit edilip talep miktarı da gözetilerek hüküm altına alınması gerekir. Açıklanan yönler gözetilmeden maddi tazminatın reddedilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir. 4- Birleşen İncesu Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2003/130-2004/326 Esas Sayılı dosyasında davalı ... Ltd. Şti. vekili ile davalı ... mirasçıları ..., ..., ...’ın temyiz itirazlarına gelince; Zararın meydana gelmesinde veya artmasında mağdurun da kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur TBK'nın 52. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise hâkim tazminat miktarını hafifletebilir. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 130. maddesine göre; "Kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarda yük üzerinde insan taşınması yasaktır. Gerekli hallerde, kamyon, kamyonet, römork ve yarı römorklarla; a) Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen ölçülere uygun oturma yerleri yapılması, b) Kasa kenarlarının düşmeyi önleyecek şekilde kapalı ve üzerinin örtülü olması, Şartıyla taşıma sınırının her tonu için 2 yolcu taşınabilir. c) Kısa mesafelerde işçi taşınmasında kullanılacaklar için, kasanın yanı ve arka kapaklarının 90 cm. yükseklikte ve sağlam şekilde kapalı olması, karoser zemininden itibaren en az 120 santimetre yüksekliğinde elle tutulacak sağlam bir korkuluğunun bulunması şartı ile taşıma sınırının her tonu için ayakta 2 yolcu (işçi) taşınabilir. Bu amaçla kullanılan araçların üzeri açık olabilir. d) Yükle birlikte yolcu ve hizmetlilerin taşınmasında aşağıdaki esaslara uyulması mecburidir. 1) Yüklerin sağlam olarak yerleştirilmiş ve bağlanmış olması, 2) Kasanın yan ve arka kapaklarının kapalı olması, 3) Yolcuların kasa içinde ayrılacak bir yerde oturtulması, 4) Yüklerin üzerine hiçbir şekilde yolcu bindirilmemesi, şartıyla yükle birlikte yolcu taşınabilir." Somut olayda; davacı ...’ın traktör römorkunda yolculuk ettiği sırada kazanın meydana geldiği anlaşılmıştır. Davalı vekili, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini savunmuştur. Mahkemece bu husus tartışılmamıştır. Eksik inceleme ile karar verilemez. Bu durumda; mahkemece ceza dosyası içerisindeki beyanlar ve savunmalar da gözetilerek davalının müterafik kusur savunması üzerinde durularak yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü de değerlendirilerek davacı ...’ın traktör römorkunda yolculuk etmesinden dolayı 818 sayılı BK 43. ve 44. Maddesi uyarınca tazminattan %20 oranında indirim yapılması gerekip gerekmediği tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi doğru görülmemiştir." denilerek bozma kararı verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...'ın kazada %15 kusurlu olduğu, %100 iş gücü kaybına uğradığı, müterafık kusuru değerlendirildiğinde binilmesi yasak olan römorkta seyahat etmesi nedeni ile %20 oranında müterafık kusur indirimi yapıldığı, ıslahla belirlenen maddi tazminat ve manevi tazminat miktarında indirim yapıldığı, birleşen 2002/106 Esas sayılı dosya bakımından ise denetime elverişli bilirkişi raporu uyarınca araçtaki değer ve kazanç kaybının belirlendiği gerekçesi ile 2002/24 E sayılı dosya hakkında karar verilmesine yer olmadığına, birleşen 2003/130 Esas sayılı dava bakımından davanın kabulüne, 15.000,00 TL maddi tazminatın davalılar ..., ..., ...Tic. Ltd. Şti ile ... (mirasçıları) bakımından haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25.08.2001 tarihinden itibaren, diğer davalı müflis ... Sigorta A.Ş ile Genel Sigorta A.Ş. bakımından ise sigorta poliçesinde öngörülen kişi başı azami sorumluluk miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla dava tarihi olan 23.01.2002 tarihinden, ıslahla artırılan kısım olan 24.486,80 TL'nin ıslah tarihi olan 03.08.2007 tarihinden itibaren işleyecek işleyecek yasal faiziyle birlikte, işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının manevi tazminat talebinin kabulü ile 8.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ...Tic. Ltd. Şti ile ... (mirasçıları)'dan haksız fiilin meydana geldiği tarih olan 25.08.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, birleşen 2002/106 esas sayılı dava bakımından davanın kabulüne, 2.551,44 TL değer ve kazanç kaybı tazminatının 25.08.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Birleşen dosya davacısı- asıl dava dosyası ve birleşen 2003/130 Esas sayılı dosya davalısı ...Şirketi vekili temyiz dilekçesinde; müterafık kusur ve hatır taşıması indirimi yapılması, kusur oranlarına göre karar verilmesi, 2003/130 Esas sayılı dosyanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi, bozmadan önce hükmedilen miktarın ödendiği, ıslah edilen miktarın zamanaşımına uğradığı, hesap raporlarının çelişkili olduğu, 2003/130 Esas sayılı dosyada davacının kendileri olmadıkları halde kendileri lehine vekalet ücreti verildiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir. Asıl dava davacıları, birleşen dosya davalıları ...- ... vekili temyiz dilekçesinde; kazada kusurları olmadığı, raporlar arasında çelişki oluştuğu, birleşen davanın reddi gerektiği gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı ... temyiz dilekçesinde; davacının müterafık kusuru bulunduğu, hatır taşıması indirimi yapılması, kusur oranının kabul etmedikleri, manevi tazminatın fahiş olduğu gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, asıl dava dosyası ile birleşen 2003/130 Esas sayılı dosyada davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 25.08.2001 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücü ve yolcunun uğradığı maddi ve manevi zarar, birleşen 2002/106 E sayılı dosya davacısının 25.08.2001 tarihli trafik kazası nedeni ile uğradığı kazanç kaybı ve araçtaki hasar bedeli talebine ilişkindir. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, asıl dava dosyasının davacılar tarafından temyiz edilmemesi, davalıların temyiz taleplerinin ise miktar itibari ile reddine karar verilmesi ile asıl dava dosyasının kesinleştiği, dolayısıyla kusur oranlarının da kesinleşmiş olmasına, birleşen 2003/130 Esas sayılı dosyada ...Limited şirketi davalı olmasına rağmen, hükmün 4 nolu kısmına, davacı ... yerine ...Limited şirketinin yazılması mahallinde düzeltilebilir maddi hata olarak değerlendirilmekle; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Asıl dava davalısı, birleşen dosya davacısı ...Ltd Şti vekili, davalı ..., asıl dava davacısı- birleşen dosya davalıları ...-... vekili'nin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacı ve davalılara yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 26.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.