Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/6175 E. 2025/15132 K.

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2021/397 E., 2023/789 K.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili asıl davaya ilişkin dava dilekçesinde; 29.05.2013 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu müvekkilinin oğlu .. ..'ün hayatını kaybettiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 1.000,00 TL cenaze ve defin giderinin temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile tahsilini istemiş, 08.07.2014 tarihinde destekten yoksun kalma tazminatı talebini 11.569,66 TL'ye, cenaze ve defin gideri talebini 8.000,00 TL'ye artırmıştır. Birleşen İstanbul 50. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/229 sayılı dosyasında davacılar vekili dava dilekçesinde; 29.05.2013 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu müvekkillerinin eş ve anneleri olan ..'ün hayatını kaybettiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 1.000,00 TL cenaze ve defin giderinin temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile tahsilini istemiş, 08.07.2014 tarihinde destekten yoksun kalma tazminatı talebini 17.300,57 TL'ye, cenaze ve defin gideri talebini 8.000,00 TL'ye artırmıştır. Birleşen İstanbul 50. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/263 sayılı dosyasında davacılar vekili dava dilekçesinde; 29.05.2013 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu müvekkillerinin eş ve anneleri olan ..'ün hayatını kaybettiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 1.000,00 TL cenaze ve defin giderinin temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile tahsilini istemiş, 08.07.2014 tarihinde destekten yoksun kalma tazminatı talebini 18.678,03 TL'ye, cenaze ve defin gideri talebini 8.000,00 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP Davalı davanın reddi gerektiğini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI VE SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Mahkemenin 11.11.2014 gün, 2014/387 E- 2014/331 K sayılı ilamı ile; A)1-Asıl davanın kısmen kabulü ile; 11.569,66 TL destekten yoksun kalma tazminatının 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacı ... e verilmesine, 2.000,00 TL cenaze ve defin giderinin 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine, B)1-Birleşen (Kapanan İst. 50. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/229 E sayılı ) davanın kısmen kabulü ile; ... için 9.808,54 TL destekten yoksun kalma tazminatının 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacı ...'e verilmesine, ... için 7.489,03 TL destekten yoksun kalma tazminatının 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacı ...'e verilmesine, Diğer davacıların destekten yoksun kalma tazminat taleplerinin reddine, 2.000,00 TL cenaze ve defin giderinin 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacılara verilmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine, C) 1-Birleşen (İst. 5. Asl.Tic. Mah.'nin 2013/263E sayılı) davanın kısmen kabulü ile; ... için 5.127,35 TL destekten yoksun kalma tazminatının 01.08.2013 tarinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacı ... e verilmesine, ... için 13.548,68 TL destekten yoksun kalma tazminatının 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacı ... e verilmesine, ... tarafından açılan davada vekaletname ibraz edilmediği için ... için açılan davanın açılmamış sayılmasına, ... tarafından açılan destekten yoksun kalma tazminat talebinin reddine, 1.999,00 TL cenaze ve defin giderinin 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak ... dışındaki davacılara verilmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. Karar aleyhine süresi içerisinde davacılar vekili ve davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 24.12.2018 gün, 2016/18020 E- 2019/5269 K sayılı ilamı ile "Dava, trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze ve defin gideri istemine ilişkindir. Asıl dava yönünden; Yargıtay’ın yerleşik uygulamaları gereği davalı, davacının meydana gelen trafik kazası sonucu oluşan gerçek defin gideri zararlarını tazmin ile sorumlu olup davacının kendi yöresel değerlerine göre yaptığı özel giderlerden sorumlu değildir. Bu bağlamda; taziye teşekkür giderleri, yemek giderleri, mevlit gideri v.s gibi zorunlu olmayan cenaze merasimi giderlerine yönelik istemin reddi gerekmekte olup, ölen desteğin yaşadığı ve defnedildiği yer Müftülüğünden sorularak zorunlu giderlerin tespiti yapılması gerekirken hesap bilirkişi raporunda muğlak ifadelerle ve hangi giderlerden oluştuğu belirtilmeden belirlenen meblağın toplamı üzerinden cenaze ve defin giderine hükmedilmesi doğru görülmemiştir. Birleşen dava yönünden; TBK'nın 53. maddesi gereği, ölüm neticesi olarak diğer kimseler müteveffanın yardımından mahrum kaldıkları takdirde, onların bu zararını da tazmin etmek lazım gelir. Yasa metninden de anlaşılacağı gibi destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların, desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir. Destekten yoksun kalma tazminatının mahiyeti ve amacı, ölenin eylemli yardımını alanların, desteğin ölümünden sonra da bu yardımdan mahrum kalmaması olduğuna göre; destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilebilmesi için, herşeyden önce, destek alma hakkı olan kişinin destek alma ihtiyacının devam etmesi gerekir. Bu itibarla; ölenden eş sıfatıyla destek alan kişinin yeniden evlenmesi halinde, desteğinden yararlandığı kişinin yardımından yoksun kaldığından bahsedilemeyeceği ve desteği olan eşinden dolayı destek tazminatına hak kazanamayacağı açıktır. Somut olaya bakıldığında; davaya konu kazada ölen ..'nın eşi olan davacı ...'in, ölen eşinin desteğinden yoksun kaldığı iddiası ile tazminat talep ettiği; ancak, davacının dava açılmasından önce (26.08.2013 tarihinde) yeniden evlenmiş olduğu, mahkemenin hükme esas aldığı 14.03.2014 tarihli hesap raporunda ise, davacı eş ..'in muhtemel bakiye ömür süresi olarak belirlenen 31... ay 29 günün tamamı için tazminat hesabı yapıldığı; mahkemenin de davacı eş Memiş için bu raporla hesaplanan bedeli, davacı eş lehine hüküm altına aldığı görülmektedir. Oysa, destekten yoksun kalma tazminatının yukarıda ifade edilen amaç ve kapsamı; somut gerçeğin bulunduğu durumda varsayımlara dayalı hesaplama yapılamayacağı; destek alacaklısı davacı eş Memiş'in ancak eşinin ölümü ile kendisinin yeniden evlendiği tarihe kadar tazminata hak kazanabileceği gözetilip hesaplama yapılmalıdır. Bu durumda mahkemece; davacı ... için, davaya konu kaza tarihi (29.05.2013) ile yeniden evlendiği tarih (26.08.2013) arasındaki süre için tazminatın hesaplanması konusunda, daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir." gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir. Davacılar vekili kararın düzeltilmesini talep etmiştir. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 03.02.2021 gün, 2019/2401 E- 2021/613 K sayılı ilamı ile "Davacılar vekilinin mahkemenin 11.11.2014 tarihli kararını temyiz etmiş olmasına rağmen, Dairemizce verilen 24/12/2018 gün ve 2018/1843 -2018/12635 sayılı ilamda temyiz dilekçesinin dikkate alınmadığı görüldüğünden, davacılar vekilinin karar düzeltme isteği bu yönüyle yerinde olup kabul edilmiştir. Davacılar vekilinin temyiz isteminin incelenmesi sonucunda; Mahkemece, davacıların destek alacağının belirlenmesi için alınan aktüer raporu yetersiz ve soyut olup, hükme esas alınabilir nitelikte değildir. Oysa 2918 sayılı KTK. 111. maddesi uyarınca ibranamenin hüküm doğurup doğurmadığının belirlenmesi için ödeme tarihi itibariyle aktüer hesabı yapılması, ödeme yeterli ise davanın reddine karar verilmesi, ödeme yeterli değilse karar tarihine en yakın tarihli verilere göre aktüer hesabı yapılarak destek tazminatının belirlenmesi ve ödenen tazminat tutarı güncellenip faiz hesabı yapılıp hesaplanan tazminattan düşülerek sonucuna göre karar vermek gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir. 2-Desteğin bakımından yararlanan eşin, yeniden evlenmesi veya fiili olarak bakım ihtiyacını karşılar biçimde birliktelik yaşaması halinde, bakım ihtiyacının sona erdiği ve yitirilmiş destek ediminin yeni bir destek edimiyle karşılanmış olacağı dikkate alınarak, hayatta kalan eşin desteklik süresi içerisinde yeniden evlenme ihtimalinin belirlenmesi gerekir. Bu bağlamda, eşin yaşı, 18 yaşından küçük çocuk sayısı, sağlığı, görünümü, ekonomik durumu gibi etkenler değerlendirilerek bu belirlemenin yapılması gerekir. Dairemiz'in içtihatları gereği; evlenme ihtimali oranları belirlenirken, destek gören eşin rapor tarihindeki yaşına göre, (HGK'nın 1.10.2019 tarihli, 2017/17-2038 E, 2019/979 K sayılı kararı bu yöndedir.) AYİM Evlenme İhtimali Tablosu'ndaki belirlemelerin esas alınması gerekmektedir. O halde, davacı eş ...’in 11/03/2014 rapor tarihindeki yaşının 48 olduğu, buna göre AYİM tablosuna göre evlenme ihtimalinin %4 olduğu ve 18 yaşından küçük her bir çocuk için %5 indirim yapılması gerektiği gözetilerek hesaplama yapılması gerekirken; davacı eş .. için %20 oranında evlenme ihtimali indirimi yapılarak hesaplama yapılan bilirkişi raporu benimsenerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. 3-Dairemizin yerleşmiş içtihatlarına göre; çocuklar için destekten yoksun kalacakları sürenin belirlenmesinde yaşları, okuldaki eğitim durumları, içinde yaşadıkları sosyal ve ekonomik koşulların ayrı ayrı değerlendirilmesi, yüksek öğrenim yapacaklar ise, 25 yaşının doldurulmasına kadar; yüksek öğrenim yapmamakta ise yerleşik ve kabul gören uygulamaya göre, erkek çocukları için 18 yaşın, kız çocukları için 22 yaşın desteğin sona ereceği yaş olarak kabul edilerek hesaplama yapılması gerekmektedir. Somut olayda; desteklerin hem kız çocukları hem de erkek çocukları için 18 yaşın ikmaline kadar destek tazminatı alabileceği hesaplanmış olup, mahkemece davacı çocukların yüksek öğrenim görüp görmedikleri araştırılmak suretiyle, yükseköğrenim görüyorsa temyiz eden sıfatına göre 25 yaşa kadar, yükseköğrenim görmüyorsa kız çocukları için 22 yaşa kadar, erkek çocuklar için 18 yaşa kadar destek göreceği kabul edilerek ona göre tazminat hesaplaması yapılması gerekirken yanılgılı değerlendirme içeren rapor esas alınmak suretiyle destek süresinin belirlenmesi doğru değildir." gerekçeleriyle davacılar vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile hükmün yukarıda açıklanan gerekçelerle bozulmasına karar verilmiştir. Karar düzeltme sonrasında İlk Derece Mahkemesinin 07.11.2023 gün, 2021/397 E- 2023/789 K sayılı ilamı ile; "MAHKEMEMİZİN ASIL DOSYASI BAKIMINDAN; 1-Davacı müteveffa ...'ün açmış olduğu davasında (mirasçıları .. (..) .., ..., ..., ..., ... Bakımından) destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine, 2-Mahkememizin 11.11.2014 Tarihli "2.000,00TL cenaze ve defin giderinin 01.08.2013 tarihinden itibaren uygiulanaacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine," şeklindeki hükmü bozma konusu yapılmaksızın kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına (davacı ...'ün yargılama esnasında vefatı sebebi ile işbu tazminatın davalıdan alınarak .. ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı, 12.07.2023 Tarihli veraset ilamındaki hisseleri oranında davacılar .. (..) .., ..., ..., ..., ...'e verilmek kaydıyla) fazlaya dair istemin reddine, B-MAHKEMEMİZİN İŞBU DOSYASI İLE BİRLEŞEN İSTANBUL 50. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2013/263 ESAS SAYILI DOSYASI BAKIMINDAN; 1-Davacı ...'ün davasının kabulü ile 3.447,69 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 01.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'e verilmesine, 2-Davacı ...'ün davasının kabulü ile 16.152,36 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 01.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'e verilmesine, 3-Davacı ...'ün davasının REDDİNE, 4-Davacı ...'ün davası bakımından mahkememizin 11.11.2014 Tarihli "... tarafından açılan davada vekaletname ibraz edilmediği için ... için açılan davanın açılmamış sayılmasına," şeklindeki hükmü bozma konusu yapılmaksızın kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, 5-Mahkememizin 11.11.2014 Tarihli "1.999,00 TL cenaze ve defin giderinin 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak ... dışındaki davacılara verilmesine," şeklindeki hükmü bozma konusu yapılmaksızın kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, Davacıların fazlaya dair istemlerinin reddine, C-MAHKEMEMİZİN İŞBU DOSYASI İLE BİRLEŞEN İSTANBUL 50. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2013/229 ESAS SAYILI DOSYASI BAKIMINDAN; 1-Davacı müteveffa ...'ün açmış olduğu davasında (mirasçıları .. (..) .., ..., ..., ..., ... Bakımından) destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine, 2-Davacı ... (..) ..'ın davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile 2.181,01 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 01.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ... (..) ..'a verilmesine, 3-Davacı ...'ün davasının kabulü ile 31.645,86 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 01.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'e verilmesine, 4-Davacı ...'ün davasının kabulü ile 40.685,72 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 01.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'e verilmesine, 5-Davacı ...'ün davasının kabulü ile 31.54,70 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihi olan 01.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'e verilmesine, 6-Mahkememizin 11.11.2014 Tarihli "2.000,00 TL cenaze ve defin giderinin 01.08.2013 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile davalıdan alınarak davacılara verilmesine" şeklindeki hükmü bozma konusu yapılmaksızın kesinleştiğinden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, (davacı ...'ün yargılama esnasında vefatı sebebi ile işbu tazminatın davalıdan alınarak .. ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı, 12.07.2023 Tarihli veraset ilamındaki hisseleri oranında davacılar .. (..) .., ..., ..., ..., ...'e verilmek kaydıyla) Davacıların fazlaya dair istemlerinin reddine," karar verilmiştir. IV.TEMYİZ A. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; gerek asıl dava gerekse birleşen dava alacakları için avans faiz yerine yasal faize hükmedilmesinin yerinde olmadığını, işbu davada davacı ...'ün oğlunun ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı talep ettiklerini, mahkemece 28.03.2022 tarihinde alınan raporda oğlunun ölümü nedeniyle alacağı tazminatın 137.402,99 TL hesaplandığını ve taraflarınca bu rakam üzerinde ıslah dilekçesi verildiğini, ancak yerel mahkemece davacının vefat etmesi nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatının reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını, Birleşen 2013/263 E. sayılı dosyada davacıların eş ve anneleri ..'nın ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı talep ettiklerini, yerel mahkemece güncel asgari ücrete göre 20.01.2023 tarihinde rapor alındığını ve taraflarınca işbu rapora göre davacı ... için 91.988,73 TL ve davacı ... için 5.539,12 TL destekten yoksun kalma tazminatı talep edilmesine rağmen bu hususa dikkat edilmeden verilen kararın yerinde olmadığını, Birleşen 2013/229 E. sayılı dosyada davacıların eş ve anneleri ..'nın ölümü nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı talep ettiklerini, yerel mahkemece güncel asgari ücrete göre 20.01.2023 tarihinde rapor alındığını ve taraflarınca işbu rapora göre davacı ... için 53.943,53 TL, davacı ... için 40.709,13 TL, davacı ... için 40.715,47 TL ve davacı ... için 2.181,01 TL destekten yoksun kalma tazminatı talep edilmesine rağmen bu hususa dikkat edilmeden verilen kararın yerinde olmadığını beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe 1. Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre davacılar vekilinin aşağıdaki bendin dışındaki sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2. Yargıtay bozma ilamı öncesinde mahkemece davacılar lehine hükmedilen tazminat miktarlarına kazaya karışan aracın kamyonet olması sebebiyle avans faizi işletilmesine hükmedilmiş olup, bu husus bozma dışında kalmasına rağmen Yargıtay bozma ilamı sonrasında mahkemece davacılar lehine hükmedilen tazminat miktarlarına yasal faiz işletilmesine karar verilmiş olması doğru değil ise de bu yanılgının giderilmesi, yargılamanın tekrarını gerektirmediğinden hükmün, 6100 sayılı HMK’nın geçici 3/2. maddesi delaletiyle 1086 sayılı HMUK’nın 438/7. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR 1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin faiz türüne yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin 2021/397 E- 2023/789 K. sayılı ilamının birleşen İstanbul 50. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/263 esas sayılı dosyası yönünden 1 ve 2 numaralı bendindeki, birleşen İstanbul 50. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/229 Esas sayılı dosyası yönünden 2, 3, 4 ve 5 numaralı bentlerindeki ''yasal faizi' ibaresinin çıkartılarak yerine ''avans faizi'' ibaresinin yazılmasına hükmün düzeltilen bu haliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının davacılara iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 05.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.