Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/4472 E. 2024/7775 K.

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/255 - 2023/284 BİRLEŞTİRİLEN DAVA MAHKEMESİ : Tavşanlı 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2013/317

Mahkeme kararı davacılar vekili ile davalı ... Doğalgaz Dağıtım San ve Tic. A.Ş ve Setaş San. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili, davalı ...'in sevk ve idaresindeki aracın müvekkillerinin murislerine çarparak ölümüne neden olduğunu, Asliye Ceza Mahkemesinde yapılan keşifte tanıkların kamyonun camında "... görevlisi" yazdığını, müteveffa ...'un davacılar .... ve ...'nin evladı, ...'nın kardeşi olduğunu, büyük ölçüde elem ve ızdırap duyduklarını beyanla davacı ... için 100,00 TL manevi tazminat, şimdilik 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının, küçük ...için 75,00 TL manevi tazminat şimdilik 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınmasına, baba Azmi için 30.000,00 TL, anne Neşe için 30.000,00 TL, kardeşlerden Sena için 20.000,00 TL, Seda için 20.000,00 TL, Şeyma için 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP Davalı ... ve ...vekili cevap dilekçesinde; kazanın tamamıyla maktülün kusuru ile oluştuğunu, istenilen tazminat mikarlarının fahiş olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; manevi tazminatın poliçe kapsamında olmadığını, müvekkili sigorta şirketince belirlenen maddi tazminatın davacılara ödendiğini, sigorta şirketinin kusur oranında ve poliçe kapsamında sorumlu olduğunu, kaza tarihinden itibaren işletilecek faizin yerinde olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı definde bulunmuş, davanın araç maliki ile sürücüsüne karşı açılması gerektiğini, husumet itirazları olduğunu, müvekkil şirket ile davalılar ... ve ... arasında hiçbir ilişki olmadığını, ceza dosyasında da müvekkil şirketin taraf olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 16.07.2021 tarih ve 2020/275 Esas 2021/171 Karar sayılı kararı ile davalılar ... Doğal Gaz Dağ.San.Tic.A.Ş. ve Mapfre Sigorta A.Ş yönünden davanın reddine, davalılar ... ve ... yönünden maddi tazminat talebinin kabulü ile davacılar ... için 22.659,66 TL ve... için 1.051,53 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 17.08.2011'den işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine, davalılar ... ve ... yönünden manevi tazminat talebinin kabulü ile davacı ... Görgeç için 15.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ...için 15.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... Görgeç için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi 17.08.2011'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve Fatma Şahin'den müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine,fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; hüküm, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Yargıtay 17. (Kapatılan) Hukuk Dairesi'nin 30.12.2021 tarih ve 2021/23843 Esas ve 2021/11508 karar sayılı ilamı ile " davalı ... Doğalgaz Dağıtım San. ve Tic A.Ş. dava konusu aracın kayden maliki olmasa da,kaza sırasında söz konusu aracın bu firmanın işini yapmak üzere kullanıldığı ceza dosyasındaki tanık ifadeleri ile sabit olup yukarıda izah edilen yasa hükümlerine göre aracın işletenidir. Bu nedenle meydana gelen zarardan işleten sıfatıyla sorumludur. Bu durumda mahkemece, davalı ... Doğalgaz Dağıtım San. ve Tic A.Ş'nin işleten olduğu nazara alınarak bu davalı yönünden de sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. Davacı ...'in yargılama sırasında vefat ettiği anlaşılmış olup gerekçeli karar başlığında ölü ...'in davacı olarak adının yazılması ve hakkında manevi tazminattan hüküm kurulması doğru olmamıştır. " gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. Bozmaya Uyularak Verilen Mahkeme kararı Davalılar ..., ... ve ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş.'ye karşı açılan davanın maddi tazminat talebi yönünden kabulü ile; davacı ... için 22.659,66 TL ve davacı ... için 1.051,53 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihi olan 17.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine, davalılar ..., ... ve ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş.'ye karşı açılan davanın manevi tazminat talebi yönünden kısmen kabulü ile; davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 15.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... Görgeç için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın, davacı ... Görgeç için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 17.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ... ve ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak adı geçen davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı ...Ş.'ye karşı açılan davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; manevi tazminattan davalı şirketlerin birlikte sorumlu olduğunu, kusur oranını kabul etmediklerini, hükmedilen manevi tazminatların düşük olduğunu, vekalet ücretinin hatalı takdir edildiğini, ...'in öldüğünü onun yönünden mirasçıların davaya devam ettiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. Davalı ... Tic.ve San. AŞ ve ... Doğal Gaz Dağ.San.Tic.A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; işleten olmadıklarını, davanın zamanaşımına uğradığını, hesabı kabul etmediklerini, hükmedilen manevi tazminatların yüksek olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Gerekçe 1-Davalılaradan Setaş Tic. ve San. AŞ vekilinin temyizi yönünden; Yerel mahkemenin 16.07.2021 gün 2020/275 Esas ve 2021/171 Karar sayılı kararı ile davalı ... Tic. ve San. A.Ş. hakkında açılan birleşen davada, davacıların maddi ve manevi tazminat davasının reddine karar verilmiş, kararın davacılar vekili tarafından temyizi üzerine adı geçen davalı firmanın işletenlik sıfatının kanıtlanamamış olması nedeniyle davacıların bu davalıya yönelik temyiz itirazları reddedilmiş ve karar bu davalı yönünden kesinleşmiştir. Bozma sonrası incelemeye konu eldeki kararda davalı ... Tic. ve San. AŞ aleyhine hüküm bulunmadığından kararı temyiz etmekte hukuki yararı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenle davalı ... Tic. ve San. AŞ vekilinin temyiz dilekçesinin hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmiştir. 2- Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı; özellikle, daha önce temyize konu edilip bozma kapsamı dışında bırakıldığı için kesinleşen yönlerin yeniden incelenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla davacılar vekilinin davalı ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 3-Davalı ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarına gelince; yuşmazlık, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir. a- Davacı ... hakkında Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 30.12.2021 tarih ve 2021/23823 Esas 2021/11508 karar sayılı ilamı ile mahkemece verilen maddi tazminat davasının reddi kararının kesin nitelikte olması nedeniyle davacı ... vekilinin temyiz dilekçesi reddedilmiştir. Bu hali ile adı geçen davacı hakkındaki karar kesinleşmiş olduğu halde, bozma sonrası yapılan yargılamada davacı ...'in maddi tazminat talebi yönünden, adı geçen davalı ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş. aleyhine davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır. b-Müteselsil borçlulardan birinin zarar görenin zararını ödemesi oranında diğer borçlular borcundan aynı oranda kurtulurlar. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 166 ncı maddesi; “Borçlulardan biri, ifa veya takasla borcun tamamını veya bir kısmını sona erdirmişse, bu oranda diğer borçluları da borçtan kurtarmış olur. Borçlulardan biri, alacaklıya ifada bulunmaksızın borçtan kurtulmuşsa, diğer borçlular bundan, ancak durumun veya borcun niteliğinin elverdiği ölçüde yararlanabilirler. Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi, diğer borçluları da ibra edilen borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtarır” hükmünü içerir. 2918 sayılı KTK'nın 111 inci maddesi uyarınca da tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten itibaren 2 yıl içinde iptal edilebilirler. Yasada belirtilen 2 yıllık süre, hak düşürücü süre olup mahkemece re'sen dikkate alınması gerekir. Somut olay nedeniyle davacı ... davadan önce yapılan 8.000,00 TL ödeme karşılığında 17.04.2012 tarihli ibraname ile davalı ... şirketini ibra etmiştir. Eldeki destekten yoksun kalma tazminat davasının 01.11.2012 tarihinde açılmış olmasına göre, KTK'nın 111 inci maddesinde öngörülen 2 yıllık hak düşürücü sürenin geçirilmediği görülmektedir. Hükme esas alınan 08.04.2015 tarihli bilirkişi raporunda davalı ... AŞ tarafından dava tarihinden önce davacıya yapılan ödeme güncellenmeden tenzil edilmiştir. Oysa, davalı ... şirketince yapılan ödemeyi destek tazminatı hesabı yapılmadan önce alan davacı, hesap tarihine kadar geçen süre nedeni ile aldığı paranın yasal faizi kadar kazanım elde etmiştir. Zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesi gereğince, davacıya yapılan ödemenin, ödeme günü ile destek tazminatının hesaplandığı güne kadar geçen süredeki işlemiş yasal faizinin de ödeme tutarı ile birlikte hesaplanan destek tazminatından indirilmesi gerekir. Bu durumda; yukarıdaki açıklamalar ışığında destek tazminatı öncelikle ödeme tarihindeki verilere göre hesaplanmalı, ödenmesi gereken miktarla ödenen miktar arasında KTK'nın 111 inci maddesinde belirtildiği şekilde fahiş bir fark olup olmadığı değerlendirilmelidir. Şayet ödenmesi gereken tazminatı ile ödenmiş olan miktar arasında fahiş fark olduğu saptanırsa, davacı tarafından daha önce verilen ibranamenin makbuz hükmünde olduğu kabul edilerek, rapor tarihindeki verilere göre hesaplanan tazminat tutarından, davalı ... tarafından yapılan ödemenin güncellenerek düşülmesi sonucunda oluşan duruma göre tazminattan müşterek müteselsilen işleten sıfatı ile sorumlu olan temyiz eden davalı ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş.'nin sorumlu olduğu miktara karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır. c-Somut olayda destek ...'in kaza tarihinde 29 yaşında iken vefat ettiği anlaşılmakla; hükme esas alınan 08.04.2015 tarihli hesap bilirkişisi raporunda, 2. çocuğunun olacağı varsayımının dikkate alınmaması doğru olmamıştır. O halde mahkemece, ek rapor alınarak davalı lehine oluşan usuli kazanılmış haklar korunarak(2015 tarihli bilirkişi raporundaki veriler kullanılarak) sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. 4-Daire'nin 30.12.2021 tarih ve 2021/23843 Esas , 2021/11508 Karar sayılı ilamı ile davacılardan ... yargılama sırasında vefat ettiği halde, mahkemece karar başlığında davacı olarak gösterilmesinin ve hakkında manevi tazminattan hüküm kurulmasının hatalı olduğu belirtmiştir. Ancak bozmaya uyulduğu halde inceleme konusu eldeki karar başlığında ... yaşıyormuş gibi davacı olarak isminin yazılması ve hakkında manevi tazminattan kabul hükmü kurulması doğru olmamıştır. Dosyada bulunan Tavşanlı Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 16.02.2018 tarih ve 2018/201 Esas 2018/188 Karar sayılı veraset İlamına göre davacılardan ...'in davanın devamı sırasında 29.01.2018 tarihinde vefat ettiği, geriye mirasçı olarak eşi ..., çocukları ..., ..., ... ve kendisinden önce vefat eden çocuğu ...'in çocuğu olan ...'in kaldıkları anlaşılmıştır.Davacılar vekili 20.09.2021 tarihli dilekçesi ile adı geçen mirasçıların ... yönünden açılan davaya devam ettiklerini bildirmiştir. Bu durumda mahkemece davanın devamı sırasında vefat eden ... lehine hükmedilen manevi tazminatın, davaya devam ettiğini bildiren mirasçılarına miras payları oranında ödenmesine karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde ölü kişi hakkında manevi tazminat hakkında hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR 1-Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Tic. ve San. A.Ş. vekilinin temyiz dilekçesinin hukuki yarar yokluğundan reddine, 2- Yukarıda 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekili ve davalı ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 3- Yukarıda (3/ a-b-c) bentte açıklanan nedenlerle davalı ... Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş. vekilinin ve 4. bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacılar ve davalılar .. Doğal Gaz Dağ. San. Tic. A.Ş. ve ... Tic. ve San. A.Ş.' ye iadesine,Dosyanın Mahkemeye gönderilmesine,17.09.2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.