Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2024/2705 E. 2024/8089 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki taraflarca istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü: 1-Borçlunun temyiz itirazlarının incelenmesinde; Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının REDDİNE, 2-Alacaklının temyiz itirazlarının incelemesine gelince; Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de; Alacaklı tarafından başlatılan kambiyo senedine özgü ilamsız takipte, borçlunun meskeniyet şikayetinde bulunarak haczin kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince şikayetin kısmen kabulü ile dava konusu mesken niteliğindeki taşınmazın 1.250.000,00 TL'den aşağı olmamak üzere satılmasına, bu bedelin şikayetçi borçluya haline münasip bir ev alması için verilmesine karar verildiği, taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verildiği, kararın yine taraflarca temyiz edildiği anlaşılmıştır. 2004 sayılı İİK'nın 82. maddesinin 1. fıkrasının 12. bendinde; 'borçlunun "haline münasip" evi haczedilemez.' hükmüne yer verilmiştir. Meskeniyet iddiası nedeniyle haczedilmezlik şikayetinde; haline münasip ev değeri ve şikayete konu taşınmazın değerinin, haciz tarihi itibariyle taşınmazın bulunduğu bölgedeki diğer taşınmazlarla emsal mukayesesi yapılmak ve aynı vasıftaki taşınmazların alım-satım değerleri denetime elverişli ve somut veriler içerecek şekilde tespit edilmek suretiyle, İİK'nın 82/12. maddesi gereğince belirlendikten sonra borçlunun haline münasip evi alabileceği miktar, mahcuzun değerinden az ise mahcuzun satılarak, borçlunun haline münasip ev alması için gerekli bedelin kendisine, artanın hak sahiplerine ödenmesine, satışın borçlunun haline münasip ev alabileceği miktardan az olmamak üzere yapılmasına; şayet borçlunun haline münasip evi alabileceği miktar mahcuzun değerinden fazla ise haczin kaldırılmasına karar verilmesi gerekir. Bu kıstasları aşan nitelik ve evsaftaki yerlerle, makul ölçüleri geçen oda ve salonu kapsayan ve ikamet için zorunlu öğeleri içeren bir meskenin dışındaki yerler, maddede öngörülen amaca aykırıdır. Borçlunun görev ve sıfatı, kendisinin yukarıda belirlenenden daha görkemli bir meskende ikamet etmesini gerektirmez.

Yine borçlunun, şikayete konu taşınmazın bulunduğu muhitte oturması zorunlu olmadığından, daha mütevazi semtlerde haline münasip meskenin değerinin bilirkişi marifeti ile tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir. Öte yandan yukarıda da belirtildiği üzere meskeniyet iddiası bir haczedilmezlik şikayeti olup; mahcuzun değerinin ve borçlunun haline münasip alabileceği mesken değerinin haciz tarihi itibariyle belirlenmesi zorunludur. Somut olayda, mahallinde yapılan keşif sonrası düzenlenen 16.03.2023 tarihli bilirkişi raporunda, dava konusu taşınmazın dava tarihi itibariyle değerinin 1.500.000,00 TL olduğu, Eskişehir'in daha mütevazi semtlerinde dava tarihi itibariyle haline münasip ev değerinin ise 1.000.000,00 TL olarak tespit edildiği ve İlk Derece Mahkemesince dava tarihi itibariyle belirlenen değer üzerinden hüküm kurulduğu ancak Bölge Adliye Mahkemesince; borçlunun gerek şikayete konu taşınmazın, gerekse daha mütevazı semtlerde hâline münasip alabileceği evin değerinin denetime elverişli, emsal olacak taşınmazların net satış fiyatlarını içeren internet ve emlakçı ilânları gibi somut verilerle belirlenmediği, başka bir deyişle somut verilerin rapora yansıtılmadığı, bu durumda sözü edilen raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı gerekçesiyle, bilirkişiden ek rapor aldırılmak suretiyle davanın yeniden görülmesi için dava dosyasının HMK’nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, İlk Derece Mahkemesince aldırılan ek bilirkişi raporu ile dava konusu taşınmazın değeri için geçmişe yönelik emsal araştırması yapılamadığı için yapı maliyet yöntemi ve piyasa rayiç değeri dikkate alınarak kök rapordaki tespitin tekrarı ile taşınmazın değerinin dava tarihi itibari ile 1.500.000,00 TL olduğu, borçlunun haline münasip alabileceği evin değerinin ise taşınmazların geçmişe yönelik satış ilanlarına ulaşılamayacağı belirtilerek ek raporun hazırlandığı 28.10.2023 tarihindeki emsal satış ilanlarına göre 1.250.000,00 TL olarak tespit edildiği, bu rapora göre hüküm kurulduğu, şikayet konusu taşınmazın ve haline münasip evin değerinin haciz tarihi itibari ile değerinin belirlenmesi gerektiğinin göz ardı edildiği, dolayısıyla raporun bu hali ile hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmaktadır. Kabule göre de; taşınmazın değerinin dava tarihi itibari ile, haline münasip mesken değerinin ise ek rapor tarihindeki değeri olmak üzere iki farklı tarih esas alınmak suretiyle hüküm kurması da doğru görülmemiştir. O halde mahkemece bilirkişiden ek rapor alınarak, şikayet konusu hacizli taşınmazın değerinin haciz tarihi itibariyle tespit edilmesi ve haciz tarihi itibariyle borçlunun Eskişehir’in daha mütevazi semtlerinde haline münasip evi alabileceği değerin açık, net ve tek rakam olarak yukarıda değinilen ilke ve kurallar gözetilerek tespit edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yetersiz rapora dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ:Alacaklının temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca, istinaf talebinin esastan reddine ilişkin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesinin 25.01.2024 tarih 2024/75 E.-2024/87 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, Eskişehir 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 30.11.2023 tarih 2023/329 E.-2023/584 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.