Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/1594 E. 2025/9082 K.

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/913 E., 2024/1809 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/286 E., 2022/634 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacıların miras bırakanı ...'ın uzun süre çeşitli yerlerde şoför olarak çalıştığını, ...'ın davalı ... ve kardeşi ...'ın ortak olduğu ancak resmi devri ... adına olan .... plaka sayılı Özel Halk Otobüsünde, üçüncü vardiyada yaklaşık olarak 14-15 ay çalıştığını, ...'ın Şubat 2014 yılında işe başladığını, daha sonra, ...'in ticari taksi alması sırasında bu kez onun ticari taksisinde çalışmaya başladığını, davacıların miras bırakanı ...'ın sigorta girişi otobüste olduğu dönemde yapılmadığını, ancak ticari takside çalışmaya başladığı dönemde sigorta girişinin yapıldığını belirterek davacıların miras bırakanı ...'ın, davalı yanındaki 14-15 aylık hizmetinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı şirket ve feri müdahil Kurum tarafından davaya cevap verilmemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 02.02.2014-01.02.2015 tarihleri aralığında 1 yıl süre ile davalı nezdinde asgari ücret karşılığında çalıştığının ve Kuruma bildirilmeyen 1 yıllık hizmet süresi karşılığı 360 günün Kuruma bildirilmesi gerektiğinin tespitine, bu süreler için yatırılmayan primlerin davalı tarafından SGK'ya yatırılmasına karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile feri müdahil vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü süre yönünden itirazları dikkate alınmadan hüküm kurulduğunu, davacının çalışmasının salt tanık beyanlarına göre ispatlanmasının hatalı olduğunu, yazlı belge bulunmadığını, hükme esas alınan tanık beyanlarının soyut nitelikte ve taraflı olduğunu, çelişki giderilmeden hüküm kurulduğunu, Kurum yasa gereği feri müdahil olup, aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi yönünden de kararın bozulması gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacılar murisinin davalı işveren nezdinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği göz önünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 2. İnceleme konusu eldeki davada, davacılar murisinin davalıya ait halk otobüsü işyerinde Şubat 2014 tarihinden itibaren 14-15 ay süreyle şoför olarak çalışma iddiası hakkında Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de; uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir. 3. Somut olayda, dosyaya celp olunan Kurum kayıtları incelendiğinde davacılar murisi ... adına sadece 22.07.2017-14.04.2019 tarihleri arasında dava dışı ....'e ait 1070400 sicil numaralı iş yerinden bildirim yapılmış olup, davalı iş yerinden herhangi bir bildirim yapılmadığı, yargılama sırasında beyanları hükme esas alınan tanıklardan .....'ın davacılar murisinin işe giriş çıkış tarihleri hakkında net beyanda bulunmadığı, bordro tanıkları ... ile ...'in beyanlarının ise davalı iş yerinden yapılan kendi bildirimleri ile talep konusu uyuşmazlık dönemi gözetildiğinde beyanlarının çelişkili olduğunun anlaşılması karşısında Mahkemece, davacıların iddiası kapsamında murisin kullandığı ..... plaka sayılı Özel Halk Otobüsüyle ilgili olarak davacılar murisi adına herhangi bir trafik cezası bulunup bulunmadığı hususları araştırılmalı, davacılar murisi ...' ait ehliyet bilgileri getirtilerek hangi tarihten itibaren hangi tür araçları kullanma yetkisinin bulunduğu tespit edilmeli, öte yandan Özel Halk Otobüsleri Kooperatifinden davacılar murisinin davalı yanında halk otobüsünde şoför olarak çalışmasına dair kooperatif kayıtları celp edilmeli, varsa ilgili Belediye Başkanlığından davalıya ait otobüste kayıtlı personel listeleri sorulmalı, bildirilmesi halinde tespit edilecek daha fazla kamu tanığının da dinlenilmesi suretiyle davacılar murisi ...'ın uyuşmazlık konusu dönemde davalı yanında çalışıp çalışmadığı hususu tereddütsüz şekilde ortaya konularak, sonucuna göre karar verilmelidir. Kabule göre de; 21.06.2019 tarihinde açılan eldeki davada Kurumun feri müdahil olarak gösterilmesi gerekirken karar başlığında davalı olarak gösterilmesi ve aleyhine yargılama giderleri ile vekalet ücretine hükmedilmesi de isabetsizdir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.