Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/13770 E. 2026/3163 K.

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/690 E., 2025/3096 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/588 E., 2023/470 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkiline Kurum tarafından ... Hastanesinin 2012 yılına ait raporu ile 4052 oranındaki engellilik durumuna istinaden 01.07.2012 tarihi itibariyle vergi indirimine dayalı yaşlılık aylığı bağlandığını, davacının engellilik durumunun sürekli olduğunu ve kontrole tabi olmadığını, son dönemlerde sahte rapor alınması suretiyle vergi indirimine dayalı aylık bağlanan tüm sigortalıların yeniden kontrole tabi tutulması neticesinde davacının da ... Üniversitesi ... sevk edildiği ve tanzim edilen 13.02.2018 tarihli rapor ile %60 oranında engelli olduğunun tespit edildiğini, davacının hakem hastane olarak ... ... Üniversitesi ... sevk edilerek tanzimi sağlanan 28.03.2018 tarihli rapor ile ise davacının engellilik oranının %28 olduğunun tespit edildiğini ve bu tespite istinaden Kurum tarafından tesis edilen işlem ile davacının yaşlılık aylıklarının iptal edilerek kendisine 38.247,09 TL tutarında borç çıkartıldığını, müvekkilinin engellilik oranının hatalı tespit edildiğini, bu sebeple de yaşlılık aylığının kesilmesinin ve borç çıkartılmasının hatalı olduğunu belirterek, tesis edilen Kurum işleminin iptali ile 38.247,09 TL tutarında borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesi vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulüne, A) Davacı ... (...)'in, davalı Kurumun, davacıya 19.11.2019 tarihinde bildirdiği aylık iptali ve akabinde 27.11.2019 tarihli yazı ile bildirdiği borç işleminin kısmen iptali ile 19.01.2019-12.10.2019 arasındaki aylıklar için çıkardığı borç tutarının 3.741,74 TL'lik kısmının iptali ile davacının bu borcun 3.741,74 TL'lik kısmından borçlu olmadığının tespitine, B) Davacının borçlu olmadığının tespiti talebi yönündeki fazlaya ilişkin isteminin reddine, C)Davacı ... (...)'in, 11.11.2020 tarihini takip eden aybaşı itibarıyla vergi indirimine dayalı maluliyet aylığına hak kazandığının tespitine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verildi. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı hakkında Kurumca yapılan işlemlerin yerinde olduğunu, bunun dışında mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin eksik olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının vergi indirimine dayalı yaşlılık aylığının iptaline yönelik Kurum işleminin iptali ile kesilen aylıkların yeniden bağlanması ve Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un Geçici 10. maddesinin 2. fıkrasının “bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce sigortalı olup bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce veya sonra sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı ... Kanunu'nun mülga 60. maddesinin (C) bendinin (b) alt bendi ve geçici 87. maddesine göre işlem yapılır. " hükmü gereği 506 sayılı Kanun'un 60 ve Geçici 87. maddeleridir. 506 sayılı Kanun'un 60/C-b maddesi “sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan; ilgili mevzuatı uyarınca, I. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, II. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on sekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, III. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından” yararlanacaklarını öngörmekte olup, bu koşulların başında ise, öncelikle ve özellikle, “sakatlığı nedeniyle gelir vergisi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış olmak” hususunun saptanması önem arz etmektedir. Anılan hususun saptanması işi ise 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 3239 sayılı Kanun'la değişik 31/2. maddesine göre, sakatlık indiriminden yararlanmak için, yetkili hastanelerin sağlık kurullarından alınan raporlar, Maliye Bakanlığı bünyesindeki “...” tarafından değerlendirilerek iş gücü kaybı oranları ve buna göre sakatlık dereceleri belirlenmekte ve bu belirlemeye dayalı olarak da ilgili şahsın vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanıp kazanmadığına; yine idarece karar verilmektedir. Bu durumda, sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazandığına dair verilen bu idari kararın sigortalının tahsis talebiyle birlikte Kuruma ulaşmasıyla, diğer koşulların da varlığı halinde sigortalıya anılan Kanun'un 60/C-b maddesi uyarınca yaşlılık aylığı bağlanması yasal gereklilik olmaktadır. Eldeki dava dosyası kapsamında; davacıya %52 engellilik oranına göre, 01.07.2012 tarihinden itibaren vergi indirimine dayalı yaşlılık aylığı bağlandığı, söz konusu yaşlılık aylığının, yapılan kontrol muayenesi sonucu ... Üniversitesi ... Hastanesince düzenlenen 13.02.2018 tarihli raporla davacının engelilik oranının %60 olduğunun tespit edildiği, akabinde raporlar arasındaki çelişki nedeniyle dosyanın ... ... Üniversitesi ... hakem hastanesi sıfatı ile gönderildiği, ... ... Üniversitesi ... Hastanesinin 28.03.2018 tarihli raporunda davacının %28 oranında engelli olduğu yönünde karar verildiği, %40 engellilik oranının altına düştüğünün tespiti üzerine, Kurumca ilgilinin yaşlılık aylığının 19.11.2019 tarihli işlem ile iptali yoluna gidildiği, Mahkemece ... ... kurulundan alınan 10.03.2020 tarih ve 4550 sayılı rapora göre davacı hakkındaki engellilik oranın %28 olarak tespitinin yapıldığı, gene Mahkemece ... 3. ... Kurulundan alınan 12.03.2021 tarihli rapora göre davacının %51 oranında engelli olduğunun tespit edildiği, çelişkinin giderilmesi ve yapılan itirazlar üzerine ... 2. Üst Kurulundan alınan 25.05.2023 tarihli raporda kişinin engellilik oranının %61 olduğu ancak 11.11.2020 tarihinden önce tüm vücut engel oranının %40'ın altında olduğu yönünde rapor tanzim edildiği, bu bağlamda davacı yönünden davalı kurumca yapılan işlemlerin dosya içerisine alınan 01.11.2023 tarihli hesap raporunda da belirlendiği üzere vücut kayıp oranının 11.11.2020 tarihi itibarıyla %61 olduğu bundan öncesinde %40'ın altında bulunduğu göz önüne alınarak kurum tarafından sigortalıya ... tahsis numarası ile 01.07.2012 tarihi itibariyle tahsis edilen yaşlılık aylıklarının hatalı olarak bağlandığı, sigortalı açısından 11.11.2020 tarihinden sonrası için %61 oranında vücut kayıp oranının belirlendiği bu nedenle bu tarihten sonrası için yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiği, yasada ön görülen şartları taşımıyor olması sebebi ile 07.07.2012 tarihi ile yaşlılık aylığının durdurulduğu tarih olan 19.10.2019 tarihine kadar bağlanan aylıklar ve yapılan ödemelerin yersiz ödeme kapsamında olduğu gerekçelerine dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmiştir. Belirtilen açıklamalar dikkate alındığında, Mahkemece davacının talebi de gözetilerek "Engelliliği nedeniyle gelir vergisi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış olmak" hususunun saptanması önem arz etmektedir. Anılan hususun saptanması işi ise, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 3239 sayılı Kanun'la değişik 31/2. maddesine göre, engelli indiriminden yararlanmak için, yetkili hastanelerin sağlık kurullarından alınan raporlar, Maliye Bakanlığı bünyesindeki “...” tarafından değerlendirilerek iş gücü kaybı oranları ve buna göre engellilik dereceleri belirlenmekte ve bu belirlemeye dayalı olarak da, ilgili şahsın vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanıp kazanmadığına; yine idarece karar verilmektedir. Bu durumda, engelliliği (sakatlığı) nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazandığına dair verilen bu idari kararın sigortalının tahsis talebiyle birlikte Kuruma ulaşmasıyla, diğer koşulların da varlığı halinde sigortalıya anılan Kanun'un 60/C-b maddesi uyarınca yaşlılık aylığı bağlanması yasal gereklilik olmaktadır. Mahkemece, belirtilen şekilde araştırma ve inceleme yapılması gerektiğinden, dosyada mevcut tüm sağlık kurulu raporları ile ... Başkanlığınca düzenlenen raporlar da değerlendirilerek Maliye Bakanlığı bünyesindeki “...” ndan derece tespiti yönünden rapor alınması için tüm dosya kapsamı ilgili Kurula gönderilerek, varsa derece tespiti yapılıp yaşlılık aylığı şartları buna göre değerlendirilmelidir. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi Kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.