Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/9023 E. 2024/11999 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/242 E., 2023/369 K. Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen rücuan tazminat istemli asıl ve birleşen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen 2019/297 Esas, 2023/145 Esas, 2023/146 Esas ve 2023/124 Esas sayılı davaların kabulüne, birleşen 2017/428 Esas sayılı davanın reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum ve davalılardan ... ile ... vekilleri tarafından tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1.Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Kurumlarının sigortalısı ...'in 27.03.2015 tarihinde Kayseri Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünün Kocasinan Bulvarındaki ağaçlandırma işini yapan davalı işverene ait iş yerinde ...'nın sevk ve idaresindeki greyderin geri manevra yaptığı sırada greyderin altında kalması sonucu geçirdiği iş kazası neticesinde vefat ettiğini, yakınlarına 183.018-TL ilk peşin değerli gelir bağlandığını, Kurumun bu nedenle zarara uğradığını, kazanın meydana geldiği bahse konu iş yerinde işçilere iş güvenliği eğitimi verilmediği gibi iş güvenliği önlemlerinin alınmadığı gözetim ve denetim görevinin yerine getirilmediğinin tespit edildiğini, ... hakkında 5510 sayılı Kanun'un 21/4. maddesi gereğince işlem yapılması gerektiğini, 5510 sayılı Kanun'un 21/1. maddesi gereğince davalı işverenin müvekkili Kurumun uğradığı zararı tazminle yükümlü olduğunu beyanla, fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla üzere belirsiz olan Kurum zararı nedeniyle 36.603,60-TL talep edilmekte birlikte; mahkemece yaptırılacak kusur incelemesi sonucu belirlenebilecek olan uyuşmazlık konusu Kurum alacağının, gelire onay tarihi olan 24.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalılar kusurlu olmakla birlikte ileride başka kusurlu çıkarsa müşterek ve müteselsil hükümlerinin uygulanmasına, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 2.Birleşen 2017/428 Esas sayılı dosyanın dava dilekçesinde özetle; Kurum sigortalısı ...'in İl Müdürlüğünün 4 7830 01.01.1102800.38.14-82 sicil numaralı dosyasında işlem gören ... Müt. Temizlik Yem. Posta Dağıtım Hizm.Med. San. Tic. Ltd. Şti. ... Nakliyat Gıda San. Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığına ait iş yerinde 27.03.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesi vefatı nedeniyle yakınlarına 183.018,00-TL'lik peşin değerli gelir bağlandığını, Kurumun bu nedenle zarara uğradığını, bu olay nedeni ile işveren aleyhine Mahkememizin 2016/232 E. sayılı dosyası ile rücuan tazminat davası açıldığını, dosyanın halen derdest olduğunu iş bu dava dosyasında alınan kusur raporunda davalı ...'in %5 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini beyanla, Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2016/232 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz olan Kurum zararı nedeniyle 9.150,90-TL talep etmekle, Mahkememizce yaptırılacak kusur incelemesi sonucu belirlenebilecek olan uyuşmazlık konusu Kurum alacaklarının, onay tarihi olan 24.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 3.Birleşen 2019/297 Esas sayılı dosyanın dava dilekçesinde özetle; Kurum sigortalısı ...'in ... Müt. Temizlik Yem, Posta Dağ. Hizm. Med. San. Tic. Ltd. Şti.- ... Nakliyat Gıda İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti'nin üstlendiği Kayseri Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünün Kocasinan Bulvarındaki ağaçlandırma işinde çalışırken 27.03.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesi vefat etmesi nedeniyle yakınlarına 183.018,00 TL ilk peşin değerli gelir bağlanması nedeni ile Kurumun zararının oluştuğunu, işveren şirketler ve üçüncü şahıs ... aleyhine Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2016/232 Esas sayılı dosyası ile rücuan tazminat davası açıldığını, Mahkemece verilen kararın Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 2018/2046 Esas, 2019/603 Karar sayılı ilamı ile kaldırıldırılarak 2019/248 Esasına kaydedildiğini, istinaf kararının gerekçesinde Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile davalılar arasında asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı halinde olayın meydana gelmesinde işverenin kusuru bulunmasa bile taşeronun kusurundan sorumlu olması gerektiği bildirildiğinden Kurumun davalıdan talep edebileceği miktar istinaf kararı doğruLtusunda mahkemece yeniden yapılacak kusur incelemesi ve hesaplama neticesinde belli olacağından şimdilik 27.0000,00 TL Kurum alacağının onay tarihi olan 24.03.2016 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile iş bu dava dosyasının Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2019/248 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 4.Birleşen 2023/124 Esas sayılı dosyanın dava dilekçesinde özetle; Kurum sigortalısı ... davalı ... iş yerinin üstlendiği Kayseri Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünün Kocasinan Bulvarındaki ağaçlandırma işinde çalışırken 27.03.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesinde vefatı nedeniyle yakınlarına 183.018,00 TL ilk peşin değerli gelir bağlandığını, Kurum zararının oluştuğunu ileri sürerek öncelikle iş bu dava dosyasının Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2022/242 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini, fazlayı talep ve dava hakları saklı kalmak ve mükerrer yer vermemek kaydıyla, 13.726,35 TL gelirin onay tarihi olan 24.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini ve birleştirme talep edilen dosya davalıları ile müşterek müteselsil hükümlerin uygulanmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir. 5.Birleşen 2023/145 Esas sayılı dosyanın dava dilekçesinde özetle; Kurum sigortalısı ...'in ... Müt. Tem. Yemek Posta Dağıtım Hizm. işyerinde üstlendiği Kayseri Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünün Kocasinan Bulvarındaki ağaçlandırma işinde çalışırken 27.03.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesinde vefatı nedeniyle yakınlarına 183.018,00 TL ilk peşin değerli gelir bağlandığını, Kurumun zarara uğradığını, kaza - greyder operatörü davalının geri manevra yaptığı sırada ...'in greyderin altında kalması neticesinde meydana geldiğini, Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2022/242 E. (2016/232 eski Esas) dosyası ile rücuen tazminat davası açıldığını, Mahkemece en son aldırılan kusur raporunda asıl işveren Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığının %20 oranında, alt işveren davalı şirketlerin %60 oranında kusurlu olduğu tespit edildiğini, işverenlerin sorumlu olacağı tutarın bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin işverenlerin kusur oranı ile çarpımı + gelirin peşin sermaye değerinin yarısının üçüncü kişilerin kusur toplamı ile çarpımı olduğunu, 101.112,60 TL Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2022/242 E. sayılı dosya ile talep edilmiş olduğundan gelire ilişkin bakiye Kurum zararı olan 4.575,45 TL'nin tahsilini talep ve dava etmiştir. 6.Birleşen 2023/146 Esas sayılı dosyanın dava dilekçesinde özetle; Kurum sigortalısı ...'in ... Müt. Tem. Yemek Posta Dağıtım Hizm. işyerinde üstlendiği Kayseri Büyükşehir Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünün Kocasinan Bulvarındaki ağaçlandırma işinde çalışırken 27.03.2015 tarihinde geçirdiği iş kazası neticesinde vefatı nedeniyle yakınlarına 83.018,00 TL ilk peşin değerli gelir bağlandığını, Kurumun zarara uğradığını, kaza - greyder operatörü davalının geri manevra yaptığı sırada ...'in greyderin altında kalması neticesinde meydana geldiğini, Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2022/242 E. (2016/232 eski Esas) dosyası ile rücuen tazminat davası açıldığını, Mahkemece en son aldırılan kusur raporunda asıl işveren Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığının %20 oranında, alt işveren davalı şirketlerin %40 oranında, üçüncü şahıs ...'nın %20 oranında kusurlu olduğu tespit edildiğini, üçüncü şahıs ...'nın sorumlu olacağı tutar Bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin yarısının bütün davalıların toplam kusuru ile çarpımı neticesinde bulunan rakam olduğunu, 91.509,00 TL. X % 80 = 73.207,20 TL olduğunu, bağlanan gelirden dolayı Kurumun uğradığı zararın 68.631,75 TL'lik kısmı, Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2022/242 E. sayılı dosya ile talep edilmiş olduğundan gelire ilişkin bakiye Kurum zararı olan 4.575,45 TL'nin tahsilini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketlerin kurmuş oldukları adi ortaklık (ortak girişim) ile ... bünyesinde yürütülen hizmet işini ihale neticesinde ve sözleşmede belirlenen süre ile alarak bu kapsamda dava dışı ... isimli işçinin kayden işverini olduklarını, işçinin her ne kadar ihale süresi ile sınırlı olarak müvekkili şirketler bünyesinde çalışmış ise de Belediye bünyesinde yürütülen hizmet işinin ilk defa müvekkillerine ihale olunan sözleşme ve ihale süreci ile başlamadığı gibi bu tarihten önce de Belediye Başkanlığının farklı taşeron firmalar eli ile ancak çoğunlukla aynı personelle aynı hizmeti verdiğini, ... işçinin de müvekkili şirketlerden önceki dönemlerde Belediye bünyesinde çalışmasının bulunduğunu, kayden alt işveren olan müvekkili şirketler işçisi olarak görünen ... isimli işçinin baştan itibaren asıl işveren (Belediye) işçisi olarak kabul edilmesi gerektiğini beyanla, işverenlik sıfatı bulunmayan müvekkili şirketler aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı bulunmayan davacının davasının hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddine, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının müvekkili şirketler yönünden esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet harcının davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; belirsiz alacak davası olarak açılan davayı kabul etmediklerini, rücuan tazminata konu bütün belge ve bilgilerin davacı Kurumda mevcut olduğunu ve alacağı belirlenebileceğini, davanın sonradan kısmi davaya dönüştürme talebi olursa iddia ve savunmanın genişletme ve değiştirme yasağı gereği şimdiden kabul etmediklerini, müvekkilinin kazanın oluşumunda hiçbir kusuru olmadığını, bu nedenle rücuan tazminat davasının müvekkili yönünden reddi gerektiğini, müvekkilinin kaza anındaki durumu yaptığı iş, kaza mahalinin durumu, maktulün işi ve durumunun dikkate alınmadığını, müvekkilinin iş makinesi operatörü olduğunu, işveren olmadığını, daha önce böyle bir kazaya karışmadığını dikkatli biri olduğunu, kazanın bir anda geliştiğini, kazanın işverenin kusurundan kaynakladığını beyanla, davanın reddine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Özetle; “Davanın kısmen kabulüne" dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı, davalı ... ile davalı ... vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesi kararında özetle; davacı, davalı ... ile davalı ... vekillerinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ... ile davalı ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairece, “ ... uzman bilirkişi tarafından yöntemince rapor düzenlenerek hak sahiplerinin gerçek zararı hesaplanmalı, bu miktar gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile karşılaştırılıp davalıların toplam kusur oranına göre davalı işverenlerin sorumluluğu belirlenmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde hüküm verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; “A) Asıl dava dosyası üzerinde birleşen 2017/428 Esas sayılı davanın reddine, B) Asıl dava dosyası ile asıl dava dosyası üzerinde birleşen 2019/297 Esas, 2023/146 Esas, 2023/145 Esas, 2023/124 Esas sayılı davaların kabulü ile Gelire ilişkin 128.112,60 TL rücu tazminatının, davalı ...'nın sorumluluğu 73.207,20 TL ile sınırlı olmak üzere, gelir bağlama onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa ödenmesine,” dair karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalılardan ... ile ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı Kurum vekili özetle; Kurum lehine bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı ... vekili özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 3.Davalı ... vekili özetle; Mahkemece verilen kararın bozulmasını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VII. KARAR Açıklanan sebeple; Davacı Kurum ve davalılardan ... ile ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin kararı temyiz eden ilgililerden sorumlulukları oranında alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 28.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.