Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/7846 E. 2024/8967 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/843 E., 2024/451 K. KARAR : Kabul, Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2016/22 E., 2023/5 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılar vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı yanında 01.01.2000-31.12.2013 tarihleri arasında muhasebe elemanı olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitini dava ve talep etmiştir. II.CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın zamanaşımı nedeniyle reddinin gerektiğini, ticaret lisesi mezunu olmasından dolayı ek iş olarak muhasebe işiyle de ilgilendiğini ve ek iş olarak çalışma teklifinde bulunduğunu ortak olmak istediğini iddia ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; bilgi ve belgelerle ispatlanamayan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının dosyada mevcut hizmet döküm cetvelinin incelenmesi neticesinde 16.03.1999 tarihi ile 31.03.2000 tarihleri arasında 4/1-b sigortalılığının söz konusu olduğu, yine davacının 04.04.2012 tarihi ile 30.06.2012 tarihleri arası ....01 sicilli ... ve ortağı 24.07.2012-31.07.2012 tarihleri arası ile 01.02.2013-03.04.2012 tarihleri arasında ... sicilli ... isimli iş yerlerinden 4/1-a sigortalılık bildirimleri söz konusu olduğu, davacı tam olarak iddiasını davalılar murisine ait iş yerinden düzenlenmiş muhasebe belgelerindeki el yazılarının kendisine aidiyeti ile tanık beyanlarına dayandırmakta olup dosyada var olan bilirkişi raporlarında ifade edildiği üzere çokça uyuşmazlık dönemi kapsar belgede imzanın davacıya ait olduğuna ilişkin rapor tanzim edildiği, davacı tanıklarından ... davacının 12-13 yıl ...'ye ait muhasebe bürosunda çalıştığını beyan ettiği, tanığın iş yerinde 2013 yılına kadar davacının çalıştığını muhasebe belgelerini tuttuğunu beyan etmiş olup tanıklardan ... davacının davalı iş yerinde 7-8 yıl çalıştığını muhasebe defterlerini tuttuğunu ifade ettiği, işletme hesabı defterlerindeki bir kısım yazı ve rakamların davacı el ürünü olduğunun bilirkişi raporuyla tespit edildiği, davacı tanığı ...'in 5-6 yıl 2000 yılından önce muhasebe işlerini ...'ye yaptırdığını onun bürosuna gittiğinde davacıyı orada gördüğünü, davacının kendisine ait tuttuğu defterleri ve mükellefleri olmadığını ...'nin işlerini yaptığını beyan ettiği, davacı tanığı ...'ın 2011-2016 yılları arasında çalıştığı firmanın muhasebesinin ... tarafından tutulduğunu, çalıştığı firmaya muhasebe defterlerini davacı tarafından getirilip götürüldüğünü, davacıyı ...'nin çalışanı olduğunu bildiğini beyan ettiği, davacı tanığı ...'in 1998-2010 tarihleri arasında 12 yıl boyunca firmalarının muhasebe işlerini ...'in tuttuğunu, her ay büroya gittiğinde davacıyı onun çalışanı olarak gördüğünü, hatta ...'ye ödediği bir ücretten ...'nin davacıya maaşına mahsuben bir miktar para verdiğine tanık olduğunu beyan ettiği, davacı tanığı ... beyanında iş hanında iş yeri sahibi olduğunu davacının ...'nin çalışanı olduğunu muhasebece olarak çalıştığını hafta içi her gün işe geldiğini, 2013 yılının sonuna kadar bu şekilde çalıştığını, kendi muhasebesinin de ...'nin bürosunda davacı tarafından yapıldığını patronun ... olduğunu beyan ettiği görülmüş olup, dosyadaki bir kısım davacı tanıklarının beyanları, bilirkişilerce yapılmış imza incelemeleri, muhasebe bürosunun işletme defterindeki imzaların davacıya ait olması, dinlenen davacı tanıklarının önemli bir bölümünün ...'nin müşterisi olması, istikrarlı bir şekilde bu kişilerin davacının ...'nin çalışanı olduğunu beyan etmesi, ...'ye ait iş yerindeki uyuşmazlık konusu dönemi kapsar birçok belgede davacının imzasının bulunması, hususları nazara alınarak davacı tanıklarını beyanlarına itibar edilmek suretiyle davacının davalı yanında 31.03.2000-31.03.2012 tarihine kadar kesintisiz bir biçimde hizmet akdiyle bağlı olarak işçi pozisyonunda asgari ücretle çalıştığı kanaati ile davanın kabulüne, davacının 31.03.2000 tarihinden 31.03.2012 tarihine kadar davalı işyerinde kesintisiz asgari ücretle çalıştığının tespitine karar vermiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Feri müdahil Kurum vekili; süresinde verilmediğine dair verilen istinaf başvurusunun reddine dair verilen kararın hatalı olduğunu iddia ederek istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar vekili, davacın, davalıyla aynı iş yerini kullandığını, anlaşmanın içinde davacının davalıya yardım etmesi şartı bulunduğundan ve bazı defterleri kendisi tuttuğunu, belgelerin bir kısmında davacının yazı ve imzasının çıkması kadar doğal bir şey olmadığını, bu nedenle imza incelemesi sonucunun davacı lehine yorumlanmasının da hatalı olduğunu iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda, davacının 01.01.2000- 31.12.2013 tarihleri arasındaki çalışmasının tespitini talep ettiği, uyuşmazlık konusu dönemde 16.03.1999-31.03.2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında, 01.09.2003-31.08.2011 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Bağ-Kur'lu olduğu, 04.04.2012-30.06.2012 tarihleri arasında ... sicil nolu ... ve ortağı unvanlı iş yerinden, 24.07.2012-31.07.2012 ve 01.02.2013-03.04.2013 tarihleri arasında ise 1120709 sicil numaralı ... isimli iş yerinden bildirimlerinin bulunduğu, davacı, davalının yanında işçi olarak çalıştığını iddia ederken, davalı taraf davacının kendi işini yaptığını, kendi müşterileri olduğunu ancak resmi işlemleri davalının adıyla yaptığını ve işyerini ortak kullandıklarını savunmuş olup Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de özellikle pasaj yöneticiliği yapan tanık ...'ın, davalı ...'in defterlerini devralan tanık ...'ın, komşu işyeri tanıkları ... ve ...'in ve diğer tüm tanıkların beyanlarından davacı ile davalı arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığı, davacının kendisine ait mükelleflerinin bulunduğu, resmi olarak muhasebecilik yapamadığı için ...'nin unvanını kullanması karşılığında bir ortaklıklarının bulunduğu anlaşılmakta olup bu sebeple davanın reddine karar verilecek yerde kabulüne karar verilmesi doğru bulunmamış, kararın düzeltilmesi gerekmekle; HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, yukarıda Esas ve Karar numarası yazılı İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı davanın kabulünün gerektiğini belirterek temyiz talebinde bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı yanında 01.01.2000-31.12.2013 tarihleri arasında muhasebe elemanı olarak asgari ücret ile çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir. İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır. 3.Değerlendirme Davacının davalı yanında 01.01.2000-31.12.2013 tarihleri arasında muhasebe elemanı olarak çalıştığının tespiti istemiyle açılan eldeki davada; İlk Derece Mahkemesince; davalıya ait iş yeri yükümlülerine ilişkin işletme hesabı defterlerindeki yazı ve rakamların davacı eli ürünü olduğunun tespit edildiği kriminal grafoloji raporu ile davacının davalı yanında muhasebeci olarak çalıştığını, kendisine ait tuttuğu defterleri ve mükellefiyetlerinin olmadığını belirten davacı tanıkları ..., ..., ... ile ...'in beyanlarını gerekçe almak suretiyle davacının 1479 sayılı Kanun kapsamındaki isteğe bağlı sigortalılığının sonlandığı 31.03.2020 tarihinden ... ve ortağı ünvanlı iş yerinde işe girdiği tarih olan 31.03.2012 tarihine kadar çalıştığının tespitine dair verilen karar; Bölge Adliye Mahkemesince özellikle pasaj yöneticiliği yapan tanık ...'ın, davalı ...'in defterlerini devralan tanık ...'ın, komşu işyeri tanıkları ... ve ...'in ve diğer tüm tanıkların beyanlarından davacı ile davalı arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığı, davacının kendisine ait mükelleflerinin bulunduğu, resmi olarak muhasebecilik yapamadığı için ...'nin unvanını kullanması karşılığında bir ortaklıklarının bulunduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verildiği eldeki davada verilen ret kararı eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Mahkemece, davacının zorunlu Bağ-Kur sigortalılık kaydının olmadığı, kendi adına vergi, oda ve sicil kuruluş kayıtlarının olmadığı hususları ile muhasebeci olarak imza yetkisinin bulunmadığı da gözetilmeli, bu kapsamda ret kararına esas alınan tanık beyanlarındaki çelişkiler de giderilerek; dosya kapsamında dinlenilen tüm tanık beyanları değerlendirilerek bir karar verilmelidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.09.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.