Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/6452 E. 2024/8836 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/723 E., 2024/81 K. KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf yolundan geçen Kurum işleminin iptali ile aylığa hak kazandığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA Davacı, Kurum tarafından geçersiz sayılan 01.10.1987-15.08.2005 tarihleri arasındaki Bağ-Kur sürelerinin geçerli olduğunun, tahsis talebinde bulunduğu 03.01.2019 tarihini takip eden aybaşından itibaren aylığa hak kazandığının tespitini, geriye dönük oluşturulan isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalılık sürelerinin iptalini, fazla alınan prim tutarının iadesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili, Kurum kayıtlarından anlaşılacağı üzere, davacının 01.10.1987 - 15.4.1988 ve 18.04.1988 - 30.09.1991 tarihleri arasında vergi kaydının olduğunu, İzmir Esnaf Sicil Memurluğunda da 10.10.1988 - 27.02.2004 yılları arası kayıtlı olması nedeniyle 01.10.1987 tarihi itibariyle kayıt ve tescili yapılarak sigortalılığı başlatıldığını, bu sürecin 2003 yılına kadar devam ettirildiğini, davacının 02.10.2003 tarih, 300811 sayı ile Kurum Kayıtlarına intikal eden ilk dilekçe ve 29.11.2004 tarih 352015 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden 2. dilekçe ve eki Esnaf Sicil Müdürlüğü yazısına istinaden Vergide Kayıtlı süreleri dışında çalışmasının olmadığını belgelemesi nedeniyle 1479 sayılı Kanun'un değişik 24 ve 25 inci maddeleri uygulanması ile ilgili olarak sayılı hazırlanan 95/11 Genelge hükümleri uygulanarak sigortalılık süreleri Vergi Dairesi Kayıtlarına göre yeniden düzenlenmiş olup, Oda ve Sicil Kayıtları kişinin talebi ile geçersiz sayıldığını, davacının ilk prim ödemeleri 30.09.2003 tarihinde ödenmeye başladığı, 95/11 sayılı Genelge Hükümleri uygulanması nedeniyle sigortalılık sürelerinin haricinde ödediği primler fazlaya düşmüş, fazlaya düşen ödemeleri prim iadesi olarak tarafına iade edilmiş ilgili iade edilen meblağı almayarak bu paraların 19.03.2019 tarihli dilekçe ile isteğe bağlı olarak değerlendirilmesini talep etmesi nedeniyle SSK'ya tabi çalışmaları da dikkate alınarak isteğe bağlı değerlendirme yapıldığını, Kurumca yapılan işlemde bir hata bulunmadığını beyanla; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 16.04.2021 tarihli, 2019/358 Esas, 2021/311 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacının 01.04.1988 - 15.08.2005 tarihleri arasında 17 yıl 4 ay 14 gün 1479 sayılı Kanun'a tabi zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, geçmişe dönük olarak kaydedilen isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalılığına ilişkin Kurum işleminin iptaline, davacının 03.01.2019 tarihli tahsis talebi uyarınca 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B-g bendi gereğince yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF a. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

b. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 27.06.2021 tarihli, 2021/1866 Esas, 2021/1642 Karar sayılı kararı ile toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurularının, HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairemizin 07.02.2022 tarihli ve 2021/11005 E. 2022/1423 K. sayılı kararında; davacının esnaf ve sanatkarlar sicil kaydı da gözetilerek faaliyet durumunun araştırılması, bir sonuca varılamadığı taktirde nizalı döneme ilişkin olarak ilk prim ödemesinin 30.09.2003 tarihinde yapıldığı, 2004 ve 2005 yıllarında da muhtelif aylarda prim ödemesinin yapıldığı gözetilip, söz konusu ödemelerden vergi kaydına dayalı olarak kurumca kabul edilen sigortalılık sürelerine ilişkin prim borcu Kurumdan da sorulup mahsup edildikten sonra bakiye kalan miktarların ileriye yönelik olarak karşılık geldiği sürenin isteğe bağlı sigortalılık olarak kabul edilmesi ve tahsis talebinin de buna göre incelenmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davanın kısmen kabulüne, davacının 01.10.1987 - 15.08.2005 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun'a tabi zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti, tahsis talep tarihi olan 03.01.2019 tarihini takip eden aybaşından itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ve biriken her bir aylığın ödendiği tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsili talepleri ile 03.01.2019 günlü başvuru üzerine geriye dönük olarak oluşturulan ''isteğe bağlı Bağ-Kur'' sigortalılık sürelerinin iptali istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, yeterli inceleme yapılmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum tarafından geçersiz sayılan 01.10.1987-15.08.2005 tarihleri arasındaki Bağ-Kur sürelerinin geçerli olduğunun, tahsis talebinde bulunduğu 03.01.2019 tarihini takip eden aybaşından itibaren aylığa hak kazandığının tespiti, geriye dönük oluşturulan isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalılık sürelerinin iptali, fazla alınan prim tutarının iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanun'un 24, 25 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve anuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

23.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.