Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/1966 E. 2024/4628 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2023/500 E., 2023/843 K. KARAR : Kabul Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkemenin kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri ile davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının askerlik süresi dışlanmak suretiyle 01.02.1992-18.02.2002 döneminde davalı işverenlere ait mandıra işyerinde hizmet akdine tabi dağıtım ve pazarlama elemanı olarak geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışma sürelerinin tespitini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde, müvekkili şirketin gerek süt ürünleri yaptığı ve gerekse market işletmeciliği yaptığı dönemlerde davacının hiçbir zaman işçi olarak çalışmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı işyerinde çalıştığına dair hiçbir kayıt ve belge bulunmadığını, ayrıca 506 Sayılı Yasanın 79/10 maddesi gereğince çalışmaların 5 yıllık hak düşürücü süreye uğradığını beyanla davanın reddini istemiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 26.07.2007 tarihli 181E.-147 K. sayılı kararıyla, davacının ... ve ... ortaklığında ve ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti. şirketinde hizmet sözleşmesine dayalı olarak talep edilen tarihler arasında yoğurt dağıtımı işinde çalıştığına ilişkin somut ve inandırıcı delil elde edilemediği gibi ... ve ... ortaklığı ile diğer davalı ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti. şirketinin aralarındaki işyeri devirlerinin de ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairece, " dinlenen tanık beyanlarından; davacının, süt ürünleri ve gıda maddeleri alım satımı yapılan işyerinde süt ürünleri dağıtım elemanı olarak çalıştığı ifade edildiğine ve davalı tanıklarının beyanlarına göre, kendi hesabına dağıtım yaptığı belirtildiği nazara alınarak dağıtım aracı olarak kullanılan aracın kime ait olduğu, aracı kullanan şahsın kim olduğu ve kimin adına çalıştığı, davacı adına kayıtlı aracın bulunup bulunmadığı, davalı işyerinde başka dağıtım işinde çalışan kişilerin bulunup bulunmadığı ve aynı araçta başka şahısların bulunup bulunmadığı hususları tanıklardan ayrıntılı sorularak araştırılmalı, gerekirse, bilgi sahibi olan kişiler dinlenmeli, aynı araçta çalışan varsa, bu şahıslarında beyanlarına başvurulmalı, dağıtım yapılan işyerleri çalışanları dinlenmeli, bu dağıtım sırasında irsaliye düzenlenmesi ve fatura tanzimi gerektiğinden bu tür belgeler araştırılmalı, ayrıca, davacı tarafından ibraz edilen 2000 yılı 4. ayına ait icmal bordrosunun doğruluğu işyeri kayıtlarından araştırılarak, böylece, bu konuda yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, yargılama sırasında taraflarca sunulacak ve re’sen toplanacak delillerle hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir" gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. İkinci Bozma Kararı 1.Mahkemenin 18.03.2014 tarihli 2009/332 E. 2014/123 K. sayılı kararıyla; uyulan bozma ilamı sonrasında davanın reddine karar verilmiştir. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairece, ".. bozma ilamına uyulmasına karşın gereklerinin tam anlamıyla yerine getirilmediği belirgindir. Bu bakımdan; askerlik ödevinin yerine getirildiği tarihler belirlenmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten işveren ve çalışanlar ile kendilerine ürün dağıtımı yapılan işyerlerinin işveren ve çalışanları yöntemince saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, belirdiği takdirde tanık anlatımları arasındaki çelişkiler giderilmeli, çalışmanın hizmet akdine tabi davalı işverenlere bağlı olarak mı, kendi adına ve hesabına bağımsız mı gerçekleştirildiği açıklıkla ortaya konularak bu kapsamda, dağıtım faaliyetinde kullanılan aracın kime ait olduğu, aracı kullananın kim olduğu ve kimin adına çalıştığı, davacı adına kayıtlı aracın bulunup bulunmadığı da araştırılmalı, hizmet akdinin varlığında günlük/haftalık çalışma saatleri tespit edilmeli, 10 yıllık sürede askerlik dışında kesinti bulunup bulunmadığı irdelenerek gerektiğinde hak düşürücü süre değerlendirmesi yapılmalı, toplanan tüm kanıtlardan elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır" gerekçesiyle karar bozulmuştur. C.Üçüncü Bozma Kararı 1.Mahkemenin 07.03.2017 tarihli 2015/415 E.-2017/112 K. sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının Sosyal Güvenlik Kurumu İzmir İl Müdürlüğünde 224147 35 sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ... ...'e ait iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 01.02.1992-25.08.1997 tarihleri arasında 2005 gün ile ve Sosyal Güvenlik Kurumu İzmir İl Müdürlüğünde 1070619 35 sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 01.01.2000-30.04.2000 tarihleri arasında 120 gün olmak üzere toplam 2125 gün çalıştığının ve bunun Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ..., ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.vekili ve ... temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairece, "..Mahkemece kabul gören sürelerde davacının ne iş yaptığı ortaya konulmamıştır. Mahkemece yapılacak iş davalı kurum vekilinin, 19.06.2003 havale tarihli cevap dilekçesinde belirttiği bilgilere dayanak, davalı ... ...'ün kurum kayıtlarına ilişkin belgeler, Kurumdan getirtilmeli, davacının yaşı gözetilerek hangi dönemlerde hangi işveren nezdinde ne iş yaptığı, araçla dağıtım işi yapıp yapmadığı yapmış ise hangi araçla yaptığı, davalıların işverenlik sıfatları ve işyerlerinin kapsam ve faaliyet alanları ve faaliyet süreleri belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir. " gerekçesi ile karar bozulmuştur. D.Onama Kararı ve Karar Düzeltme Başvurusu 1.Mahkemenin 08.07.2021 tarihli 2017/257 E.2021/311 K. sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacı ... T.C.Kimlik numaralı ...'ın ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ... ...'e ait iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 01.02.1992-05.01.01996 tarihleri arasında 1414 gün, ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ...-... iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 05.01.1996-27.05.1997 tarihleri arasında 502 gün ile ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne devrolan ... sicil sayılı iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 27.05.1997-27.08.1997 tarihleri arasında 89 gün ve 01.01.2000-30.04.2000 tarihleri arasında 120 gün olmak üzere toplam 2125 gün çalıştığının ve bunun Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir. Kararın davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 27.06.2022 tarihli ve 2022/5950 Esas, 2022/9815 Karar sayılı kararı ile onanmasına karar verilmiştir. 2.Davalılar vekilleri tarafından karar düzeltime talebinde bulunulması üzerine, "davalı ... ...'ün devam eden yargılama sırasında 01.08.2004 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır. Hüküm ise mahkeme tarafından 08.07.2021 tarihli celsede verilmiş, ölü davalının mirasçılarından ... ... davaya dahil edilmemiştir. Bu nedenle usulüne uygun taraf teşkili sağlandığı söylenemez. Mahkemece, davalı ... ...'ün veraset ilamını sunması için davacı vekiline yetki ve süre verilmesi, bundan sonra adı geçen davalının mirasçılarından ... ...'ün davaya dahil edilmesi, usulünce taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde taraf teşkili sağlanmaksızın, ölü ... ... ve ... adına davanın esası hakkında hüküm tesisi isabetsiz olup bozma nedenidir." gerekçesiyle onama ilamının ortadan kaldırılmasına sair yönler incelenmeksizin mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. E.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekiline davalı ... ...'ün veraset ilamını sunmak üzere ve mirasçılarını davaya dahil etmek üzere süre verildiği, davacı vekilince Seferihisar Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/678 Esas 2023/691 Karar sayılı veraset ilamının sunulduğu, ... ... mirasçılarının halihazırda dosyamızda ... ... mirasçıları ve dahili davalı olarak yer aldıkları, davalı ... ...'ün 2014 yılında vefatı ile geriye eşi ... ... ile çocukları ..., ... ve ...'ün kaldıkları, mirasçı ... ...'ün 2021 yılında vefat ettiği, ...'ün yargılama devam ederken vefat etmesi sebebiyle geride eşi ... ile çocuğu ...'in kaldığı, daha önce ... mirasçılarının davaya dahil edildiği, davalı SGK ve davalı şirket, dahili davalılara Yargıtay bozma ilamı, tensip zaptı ve duruşma gününü içerir meşruhatlı davetiye usulüne uygun olarak tebliğ edilerek dosyada taraf teşkilinin sağlandığı ve taraf teşkiline ilişkin usulü eksikliğin giderildiği gerekçesiyle davanın kabulüne, "...'ın ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ... ...'e ait iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 01.02.1992-05.01.1996 tarihleri arasında 1414 gün, ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ... -... iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 05.01.1996-27.05.1997 tarihleri arasında 502 gün ile ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne devrolan ... sicil sayılı iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 27.05.1997-27.08.1997 tarihleri arasında 89 gün ve 01.01.2000-30.04.2000 tarihleri arasında 120 gün olmak üzere toplam 2125 gün çalıştığının ve bunun Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine " karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili, ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti. vekili ve ... temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1. Davalı Kurum vekili, Kurum fer'i müdahil olduğundan aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilemeyeceği, yeterli araştırma yapılmadan ,soyut tanık beyanlarına dayalı olarak karar verildiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. 2.... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının askerlik süresi ve şirketin kuruluş tarihinin nazara alınmadığını, dinlenen tanıkların bordro tanığı olmadığını, ... ...'ün vefatından 5 yıl sonra mirasçılarının davaya dahil edildiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. 3...., hak düşürücü sürenin geçtiğini, dinlenen tanıkların bordro tanığı olmadığını, yeterli araştırma yapılmadan karar verildiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir. 3. Değerlendirme 1.Eldeki davada, davanın kabulüne ilişkin karar yerinde olmakla birlikte; davacının 31.10.1977 doğumlu olduğu, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi gözetilerek davacı yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 31.10.1995 tarihi olduğu, bu tarihten önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. 2. Davacının, Mahkemenin 07.03.2017 tarihli 2015/415E.-2017/112 K. sayılı kararına karşı temyiz yoluna başvurmamış olması nedeniyle davalılar lehine usuli kazanılmış hak oluşması, kaldı ki 26.08.1997 tarihi itibariyle de davacının askerlik ödevinin başladığının açık olması karşısında 25.08.1997 tarihi ile sınırlı hüküm kurulması gerekirken 27.08.1997 tarihine kadar çalışmanın tespit edilmesi bozma sebebidir. Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'unun Geçici 3 üncü maddesi atfı ile HUMK'un 438/7 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Hüküm bölümünün 1 numaralı bendinde yer alan "1-Davacı ... T.C.Kimlik numaralı ...'ın ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ... ...'e ait iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 01.02.1992-05.01.1996 tarihleri arasında 1414 gün, ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ...-... iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 05.01.1996-27.05.1997 tarihleri arasında 502 gün ile ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne devrolan ... sicil sayılı iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 27.05.1997-27.08.1997 tarihleri arasında 89 gün ve 01.01.2000-30.04.2000 tarihleri arasında 120 gün olmak üzere toplam 2125 gün çalıştığının ve bunun Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine," ibarelerinin hükümden çıkarılarak yerine "1-Davacı ... T.C kimlik numaralı ...'ın ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ... ...'e ait iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 01.02.1992-05.01.1996 tarihleri arasında 1414 gün, ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı ... -... iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 05.01.1996 -27.05.1997 tarihleri arasında 502 gün ile ... Süt Ürünleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne devrolan ... sicil sayılı iş yerinde hizmet akdine dayalı asgari ücretle 27.05.1997-25.08.1997 tarihleri arasında 89 gün ve 01.01.2000-30.04.2000 tarihleri arasında 120 gün olmak üzere toplam 2125 gün çalıştığının ve bunun Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediğinin tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 31.10.1995 tarihinden önceki çalışmasının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 29.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.