Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/11628 E. 2024/12847 K.

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/573 E., 2024/988 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Hatay İş Mahkemesi SAYISI : 2017/305 E., 2022/110 K. Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, 1991 yıllarında Antakya' da faaliyet gösteren ve ... İsimli kişiye ait olan inşaat firması iş yerinde işçi olarak işe başladığını ve çalıştığı bu işverence adına sigorta girişi yapıldığını, ancak davalı Kurum tarafından sigortasının bu iş yerinde işe başladığı tarih olan 04.07.1991 tarihi olarak başlatılmadığını, oysa ki müvekkilinin anılan iş yerinde geçen çalışmalarının gerçeğe dayalı ve fiili çalışma olduğunu beyan ederek, davalı Kurumun 15.03.2017 tarihli işleminin iptaline ve müvekkili davacının ... isimli şahsa ait iş yerinde 04.07.1991 tarihinde en azından 1 gün süreyle sigortalı çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı Kurumun 15.03.2017 Tarih ve 3158458291/203.99/1455345 S. D. sayılı işleminin iptaline, davacının dava dışı ... 'a ait ... işyeri sicil numaralı işyerinde 04.07.1991 tarihinde "1" gün süreyle hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60. maddesi gereğince; yaşlılık, ölüm ve malullük sigortalarına esas olmak üzere, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 25.06.1994 tarihi olarak esas alınmasına, hüküm altına alınan bir günlük sürenin prim ödeme gün süresine dahil edilmesine” karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde,işe giriş bildirgesinin tek başına fiili çalışmayı ortaya koymaya yeterli olmadığını; eylemli çalışmanın hizmet tespitine ilişkin davalarda geçerli yöntem ve kanıtlarla kanıtlanamadığını ve davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yetersiz tanık anlatımlarına dayanılarak kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, Kurum işlemlerinin Kanuna uygun olduğunu, talep edilen dönemde davacının 18 yaşından küçük olduğunu, Kurum kayıtlarında herhangi bir çalışmasına rastlanılmadığını, mahkemece hatalı değerlendirme ile hüküm kurulduğunu savunarak mahkeme hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi,79 uncu,108 inci hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Yasa'nın 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Yasa'nın 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir. Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir. 3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına dava dışı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden 01.07.1991 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, işyerinin inşaat mahiyetli olduğu, 20.05.1991-30.04.1994 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu,dava konusu 1991/2. dönemde sadece kesinleşen mahkeme kararıyla 01.07.1991 tarihinde 1 gün süre ile sigortalılığı bulunan ...'nun olduğu,bu kişinin tanık olarak dinlendiği,anılan tanığın davacı ile birlikte işyerinde çalıştıklarını beyan ettiği ve davacı tanığı olarak dinlenen ...'un ise gerek 1991/2. dönem gerekse işyerinin diğer gelen 1993/3 ve 1994/1. dönem bordrolarında adının yer almadığı, ancak işyerinden verilmiş bir işe giriş bildirgesinin olup olmadığının araştırılmadığı,komşu işyeri araştırmasının emniyet,vergi,belediye aracılığıyla yapıldığı ,bir tespitte bulunulamadığı SGK 'dan ise komşu işyeri araştırması yapılmadığı, böylelikle anılan tanıkların beyanı ile diğer deliller değerlendirilmek suretiyle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. 3.Buna göre, Mahkemece,işyerinin 1993/3. dönem bordrosunda dinlenmeyen diğer tanıklar da dinlenmeli, dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri ve kayda geçmiş çalışanlarının, SGK aracılığıyla da yapılacak araştırmayla yöntemince saptanarak,sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı,bu şekilde komşu işyeri ve çalışanlarının tespit edilememesi halinde tarafların da beyanları alınarak çalışmayı bilebilecek olan kişilerin tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı böylelikle, davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. 4.Kabule göre de, 25.06.1974 doğumlu davacının 01.07.1991 tarihinde 17 yaşında olup 18 yaşını 25.06.1992 tarihinde ikmal etmiş olmasına karşın hükümde davacının 18 yaşını ikmal tarihinin 25.06.1994 tarihi olarak belirtilmiş olmasının maddi hataya dayalı olduğu anlaşıldığından bozma nedeni sayılmamıştır. 5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeple, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.