Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/11512 E. 2024/11214 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2024/37 E., 2024/169 K. İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Mart/2010 döneminden 11.04.2016 tarihine kadar geçen süre içinde davalı ... A.Ş.'nin ... Sanayi Sitesi ... Cad. No: ... adresindeki şubesinde işçi sıfatıyla asgari ücretle kesintisiz olarak tam zamanlı çalıştığını, bildirilmeyen sürelere ait hizmetlerinin tespiti, talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davaların kamu düzenine ilişkin olduğunu, çalışma olgusunun hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde isbatı gerektiğini beyanla, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 19.01.2021 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı şirket nezdinde 11.04.2011-31.12.2011 tarihleri arasında toplamda 259 gün eksik bildirilen asgari ücret sigorta primine esas kazanç üzerinden çalışması bulunduğunun tespitine, davacının davalı şirket nezdinde 2012 yılı Ocak ayı için 20 gün eksik bildirilen asgari ücret sigorta primine esas kazanç üzerinden çalışması bulunduğunun tespitine, davacının davalı şirket nezdinde 2013 yılı Ocak ayı için 20 gün, Şubat ayı için 20 gün, Mart ayı için 20 gün, Nisan ayı için 20 gün, Mayıs ayı için 20 gün, Haziran ayı için 20 gün, Temmuz ayı için 20 gün, Ekim ayı için 20 gün, Kasım ayı için 20 gün ve Aralık ayı için 20 gün olmak üzere 2013 yılı için toplamda 200 gün eksik bildirilen asgari ücret sigorta primine esas kazanç üzerinden çalışmasının bulunduğunun tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 19.01.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 04.05.2023 tarihli kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Bölge Adliye Mahkemesinin 04.05.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece,".. davacının talebinin 2010 yılı 3. ayı ile 11.04.2016 arası davalı nezdinde aralıksız işçi olarak çalıştığının tespitine dair olduğu anlaşılmakla; Mahkemece davacının 11.04.2011 tarihinde başka bir iş yerinden çıkışı başlangıç alınmak suretiyle puantaj kayıtlarında eksik gün bildirimlerinde davacının imzası olmadığı dönemlerin tamamlanarak hüküm kurulduğu tespit edilmiş ne var ki eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Mahkemece, davalı iş yerine ait dönem bordrolarından, dava konusu dönemle sınırlı olmak kaydıyla re'sen bordro tanıkları belirlenip, iş bu tanıkların kendi çalışma tarih ve gün sayıları da açıkça saptanarak; davacının davalı iş yerinde kesintisiz çalışıp çalışmadığı hususunda beyanlarına başvurulmalı, beyanlar arasında çelişki doğduğu taktirde bu çelişkiler giderilmek suretiyle, fiili çalışma olgusu tereddütsüz ortaya konularak karar verilmelidir..." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile ,davacının davalı şirket nezdinde 11.04.2011 ile 31.12.2011 tarihleri arasında toplamda 259 gün eksik bildirilen asgari ücret sigorta primine esas kazanç üzerinden çalışması bulunduğunun tespitine, davacının davalı şirket nezdinde 2012 yılı Ocak ayı için 20 gün eksik bildirilen asgari ücret sigorta primine esas kazanç üzerinden çalışması bulunduğunun tespitine, davacının davalı şirket nezdinde 2013 yılı Ocak ayı için 20 gün, Şubat ayı için 20 gün, Mart ayı için 20 gün, Nisan ayı için 20 gün, Mayıs ayı için 20 gün, Haziran ayı için 20 gün, Temmuz ayı için 20 gün, Ekim ayı için 20 gün, Kasım ayı için 20 gün ve Aralık ayı için 20 gün olmak üzere 2013 yılı için toplamda 200 gün eksik bildirilen asgari ücret sigorta primine esas kazanç üzerinden çalışmasının bulunduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemece bozmaya uyulmuş olmakla, bozma gereği yerine getirilmemiştir. Davacının davalı iş yerinde hamal olarak çalıştığı, dosyaya ibraz edilen puantaj kayıtlarına göre kısmi çalışmasının olduğu, bir ayda tam sürede çalışmadığı görülmekte olup, puantaj kayıtlarının olduğu dönemlerde imzaya itiraz edilmemiş dönemlerde Mahkemece puantaj kayıtlarına değer verilmesi isabetli ise de puantaj kayıtları olmayan dönemler yönünden bozma kararı sonrası yapılan araştırma yeterli görülmemiştir. Dosya kapsamında, dinlenilen tanıklar davacının yevmiye usulü ile çalıştığını, çalıştığı günün ücretinin gün sonunda verildiğini belirtmiş olmalarına rağmen her ay kaç gün çalıştığına dair açık, net beyanda bulunmamışlardır. Mahkemece, davalı iş yerinde her gün yükleme boşaltma işi yapılıp yapılmadığı, davacıdan başka hamalların da davalı nezdinde çalıştığı sabit olmakla, hamallara her gün ihtiyaç olup olmadığı, fabrika kapasitesi de araştırılmak suretiyle, talep döneminde tam çalışması olan tanıkların da kendi dönemleri de gösterilmek suretiyle re'sen beyanlarına başvurularak, çalışma tereddütsüz ortaya konularak, varılacak sonuca göre karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 18.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.