Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/11103 E. 2024/13358 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2018/151 E., 2021/558 K. KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan ) Yargıtay 21.Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2 no.lu davalı şirket bünyesinde 21.04.1990-01.11.1993 tarihleri arasında çalışmasını, 3 no.lu şirket bünyesinde 01.12.1992-09.09.2009 tarihleri arasında inşaat işçileri olarak kesintisiz sürdürdüğünü, davalı işverenlerin müvekkilini bu tarihler arasında işyerinde hiç çalışmamış gibi Kuruma bildirmediklerini beyanla müvekkilinin davalılar nezdinde geçen 21.04.1990-09.09.2009 tarihleri arasında aralıksız sürdürmüş olduğu ancak SGK'ya hiç bildirilmeyen kesintisiz fiili çalışmasının brüt ücret üzerinden tespitine ve Kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesiyle; davalı işyerlerinden ... Kent Sitesi Apt. yönetimine ait işyerinin 01.01.1993 tarihinde Yasa kapsamına alındığını, davacının iddia ettiği dönemin bir kısmının işyerinin kanun kapsamı dışında olduğunu, davacının talep ettiği dönemde 98256 sicil numaralı işyerinde çalışmasının bulunduğunun göründüğünü, davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının diğer davalıya ait işyerinde çalıştığını iddia etmekte olduğunu, bu nedenle hizmet akdiyle çalıştığı iddia edilen döneme ait belgelerin Kuruma verilip verilmediğinin ya da çalışmaların Kurumca tespit edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini, davacını işyerinde çalıştığını tanık beyanları dışında resmi yazılı belgelerle ispatlaması gerektiğini, hizmetin geçtiği iddia edilen sürede işyerinin 506 sayılı Yasanın uygulama alanında bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, davacının çalışmalarının Kurum kayıtlarında görüldüğü kadar olduğu bunun aksinin ancak Kurum kayıtlarına eş değer nitelikte resmi belgelerle ispatlanabileceğini, tanık anlatımlarına dayanarak davanın ispatlanma olgusunun kabul edilemez olduğunun, işyerinin varlığının ve Yasa kapsamına girip girmediğinin araştırılması gerektiğini, çalışmanın hizmet akdine dayalı olduğunun ispatlanması gerektiğini, ücretin de somut delillerle ispat edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ve savunmuştur.

2.Davalı ... Triko Kollektif Şirketi, davada hak düşünücü sürenin geçtiğini, davacının 2002-2009 yılları arasında şirkette asgari ücretle çalıştığını, çalıştığı süre boyunca Kuruma bildirildiğini ve primlerinin ödendiğini, 09.09.2009 tarihinde yaşanan sel felaketi nedeni ile şirketin ticari faaliyetine son verdiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 15.10.2015 tarih 2013/75 Esas 2015/440 Karar sayılı kararıyla; Yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre, A) Davalı ... aleyhine açılan davanın reddine, B) Davalı ... Triko Kool. Şti. Açısından kısmen kabulüne, 1-(...) T.C. kimlik numaralı davacı ...'in davalı ... Triko Kool. Şti.'ye ait işyerinde; 01.12.1993-31.12.1993 arası 30 gün, günlük 35.595 TL, 01.01.1994-31.03.1994 arası 90 gün, günlük 37.110 TL, 01.04.1994-31.12.1994 arası 270 gün, günlük 41.654 TL, 01.01.1995-31.03.1995 arası 90 gün, günlük 43.168 TL, 01.04.1995-14.11.1995 arası 225 gün, günlük 46.387 TL, 15.11.1995-30.06.1996 arası 225 gün, günlük 260.691 TL, 01.07.1996-31.07.1996 arası 30 gün, günlük 504.900 TL, 01.08.1996-31.12.1996 arası 150 gün, günlük 567.000 TL, 01.01.1997-31.03.1997arası 90 gün, günlük 723.775 TL, 01.04.1997-30.06.1997 arası 90 gün, günlük 854.165 TL, 01.07.1997-31.12.1997 arası 180 gün, günlük 1.231,371 TL, 01.01.1998-30.06.1998 arası 180 gün, günlük 1.668,400 TL, 01.07.1998-30.09.1998 arası 90 gün, günlük 2.103,611 TL, 01.10.1998-31.12.1998 arası 90 gün, günlük 2.336,625 TL, 01.01.1999-30.06.1999 arası 180 gün, günlük 3.112,200 TL, 01.07.1999-31.12.1999 arası 180 gün, günlük 3.790,000 TL, 01.01.2000-31.03.2000 arası 90 gün, günlük 4.000,00 TL, 01.04.2000-31.07.2000 arası 120 gün,günlük 5.000,000 TL, 01.08.2000-31.03.2001 arası 240 gün, günlük 5.000,000 TL, 01.04.2001-31.12.2001 arası 270 gün, günlük 7.000,000 TL, ücret karşılığında hizmet akdiyle çalıştığının ve bu sürelerin sigorta kapsamında kaldığının tespitine, 2- Fazlaya yönelik istem ve davanın reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Bozma ilamında; "..Somut olayda, davalı ... Triko Koll. Şti.'nin 08.03.2010 tarihinde feshedildiği, 12.03.2010 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edildiğinden Ticaret Sicil Memurluğundaki kaydı terkin edildiği, davalı ... Kooperatifinin ise tasfiyesinin sona erdiği 24.06.1996 tarihinde tescil edilerek ticaret sicil kaydının terkin edildiği anlaşılmakla Mahkemece tüzel kişiliği son bulan davalılar ... Triko Koll. Şti. ve ... aleyhine yargılamaya devam olunarak hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, davalı ... Kooperatifinin ihyasının sağlanması için davacıya uygun süre vererek ihya edilince Madımak Kent Yapı Kooperatifini taraf haline getirmek, davalı ... Triko Kollektif Şirketinin ise ortaklarını davaya dahil ederek, gösterecekleri delilleri toplamak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çalışmanın gerçek ve fiili bir çalışma olup olmadığı yönünden taraf ve bordro tanıkları ile işyeri tanıklarının beyanları alınmış, getirtilen kayıt ve belgeler ile dinlenen taraf, bordro ve işyeri tanıklarının beyanları bir arada değerlendirildiğinde; davacının davalı işverene ait işyerinde 01.12.1993 tarihinde çalışmaya başladığı ve 31.12.2001 tarihine kadar aralıksız olarak çalışmaya devam ettiği, çalışmanın fiili ve gerçek bir çalışma niteliği taşıdığı, ancak sigorta kaydının yapılmadığı gibi primlerinin de ödenmediği sonucuna varılmıştır. Dava dilekçesinde, çalışma iddiasına konu olan dönem yönünden son aylık ücret miktarının 1.500,00 TL olduğu iddia edilmiştir. Hukuk Genel Kurulunun 2005/21-409 Esas 2005/413 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere; Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'ndaki yazılı ispat sınırlarını aşan ücret alma iddialarının yazılı delille ispat edilmesi gerekir. Somut olayda, toplanan kanıtlar itibariyle davacının asgari ücretin üzerinde bir ücretle çalıştığına dair yazılı bir kanıt mevcut değildir. Belirtilen nedenler karşısında; davacının aleyhine hüküm kurulan davalı ... Triko isimli işverene ait işyerinde, dönemler itibariyle yürürlükte bulunan asgari ücret karşılığı çalıştığı, davalı Kooperatif yönünden davanın reddinin gerektiği sonucuna varılmış ve bu gerekçeler doğrultusunda;

A) Davalı ... aleyhine açılan davanın reddine, B) Davalı ... Triko Kool. Şti. açısından kısmen kabulüne, 1- ([TCKN]) T.C. kimlik numaralı davacı ...'in davalı ... Triko Kool. Şti.'ye ait işyerinde; 01.12.1993-31.12.1993 arası 30 gün, günlük 35.595 TL, 01.01.1994-31.03.1994 arası 90 gün, günlük 37.110 TL, 01.04.1994-31.12.1994 arası 270 gün, günlük 41.654 TL, 01.01.1995-31.03.1995 arası 90 gün, günlük 43.168 TL, 01.04.1995-14.11.1995 arası 225 gün, günlük 46.387 TL, 15.11.1995-30.06.1996 arası 225 gün, günlük 260.691 TL, 01.07.1996-31.07.1996 arası 30 gün, günlük 504.900 TL, 01.08.1996-31.12.1996 arası 150 gün, günlük 567.000 TL, 01.01.1997-31.03.1997arası 90 gün, günlük 723.775 TL, 01.04.1997-30.06.1997 arası 90 gün, günlük 854.165 TL, 01.07.1997-31.12.1997 arası 180 gün, günlük 1.231,371 TL, 01.01.1998-30.06.1998 arası 180 gün,günlük 1.668,400 TL, 01.07.1998-30.09.1998 arası 90 gün, günlük 2.103,611 TL, 01.10.1998-31.12.1998 arası 90 gün, günlük 2.336,625 TL, 01.01.1999-30.06.1999 arası 180 gün, günlük 3.112,200 TL, 01.07.1999-31.12.1999 arası 180 gün, günlük 3.790,000 TL, 01.01.2000-31.03.2000 arası 90 gün, günlük 4.000,00 TL, 01.04.2000-31.07.2000 arası 120 gün, günlük 5.000,000 TL, 01.08.2000-31.03.2001 arası 240 gün, günlük 5.000,000 TL, 01.04.2001-31.12.2001 arası 270 gün, günlük 7.000,000 TL, ücret karşılığında hizmet akdiyle çalıştığının ve bu sürelerin sigorta kapsamında kaldığının tespitine, 2- Fazlaya yönelik istem ve davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili: hak düşürücü sürenin geçtiğini ve salt tanık beyanlarıyla çalışma olgusunun ispatlanamayacağını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve prime esas ücretin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfı ile 1086 sayılı Kanun'un 428, 439 uncu maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi, aynı Kanun'un 79/10 maddesi

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 19.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.