Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/10855 E. 2025/19 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1090 E., 2024/1922 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2023/427 E., 2024/53 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 06.08.2014-31.07.2018 tarihleri arasında davalı işyerinde müdür olarak çalıştığını, işveren tarafından 31.03.2018 tarihinde sigorta kaydı sonlandırıldığını, sigorta priminin işveren tarafından yatırılmadığını beyanla 01.04.2018-31.07.2018 arasındaki hizmetlerinin tespitini tespitini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı cemiyetin genel merkez statüsünde bulunduğunu, genel merkez ile ... şubesinin farklı tüzel kişilikleri haiz olduklarını, üniversite öğrencilerine eğitim, burs ve konaklama gibi hizmetlerde bulunduğunu ve 174 şube nezdinde davacının herhangi bir SGK kaydı bulunmadığını, ayrıca davacının ayrı bir SGK kaydının bulunduğunu ve davalı cemiyet ile davacı arasında herhangi bir hukuki münasebet bulunmadığını, davacının evde çalıştığını beyan ettiğini, evde çalışanların sigorta kapsamına alınmasının 01.04.2015 tarihi ve sonrasına ilişkin olduğunu, davacının 1997 tarihinde çalışmaya başlamış olduğu iddiasına yönelik dava açılmasının usulsüz olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın 5 yıllık hak düşürücü sürede açılmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne, davacının davalı işveren nezdinde 01.04.2018-31.07.2018 tarihleri arasında hizmet akdi ile kesintisiz çalıştığının tespitine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi yöndeki İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Feri müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 3.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 4.İnceleme konusu eldeki davada, davalı nezdinde 01.04.2018-31.07.2018 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitini talep etmiş olup Mahkemece, yapılan araştırma neticesinde davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır. 5.Dosyanın incelenmesi neticesinde, davacının çalıştığını iddia ettiği davalıya ait petrol istasyonunun 05.03.2018 tarihinde ... Akaryakıt Petrol İnş. San ve Tic. Ltd. Şti.'ye devredildiği, fiili olarak benzin istasyonunda dava konusu dönemde işçi çalıştıran ... Akaryakıt Petrol İnş. San ve Tic. Ltd. Şti. bordroları celp edilmeli ve belirlenecek bordro tanıklarının beyanları alınmalı, davacının çalışmalarının fiili olup olmadığı ve çalışma süresi sorulmalı, dosyada kain yazışmalarda mevcut banka ve maliye işlemlerinin tüm gün çalışmayı gerektirip gerektirmediği değerlendirilerek kısmi çalışma hususu araştırılmalı sonuca göre karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.