Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/10330 E. 2024/11876 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2023/283 E., 2024/256 K. KARAR : Kısmen Kabul Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali, davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti, ölüm aylığının kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tahsili ile yeniden bağlanması istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Kurumdan 3410 223670 tahsis numarası ile aylık almakta iken 31.12.2007 tarihinde Manisa 2. Aile Mahkemesinin 2007/509 E. 2007/622 K. sayılı ilamı ile boşandığı eski eşi ... ile birlikte 17.02.2017 tarihinden itibaren ... Mahallesi ... Caddesi Mekan Apartmanı No:..Merkez Afyonkarahisar adresinde birlikte yaşamaya başladığını, davalı Kurumun 26.10.2008-25.04.2017 tarihleri arasında ödenen aylıklar nedeniyle davacı aleyhine 74.814,23 TL yersiz ödeme yapıldığından bahisle borç tahakkuk ettirildiğini, davacı eski eşi ...'den boşandıktan altı ay sonra ... isimli şahısla ikinci evliliğini yaptığını, ikinci evliliğinin eşinin vefat etmesi ile sona erdiğini, davacı ve davalının boşandığı eşi, sona eren evliliklerinden iki kız çocuklarının bulunması ve davacının boşandığı eşi ...'in kanser tedavisi görmesi nedeniyle aileyi bir arada tutmak gayesiyle yeniden evlenmesi kararı aldığını, ... tarafından kiralanan evde 17.02.2017 tarihinden bu yana ikamet ettiklerini, yakın zamanda evleneceklerini, davacının davalı Kurumun iddia ettiği gibi 26.10.2008'den bu yana değil, sadece nüfusa beyan tarihi olan 17.02.2017 tarihinden bu yana eski eşi ile bir arada yaşadığını belirterek Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının Kurumdan 3410223670 tahsis numarası ile aylık almakta iken 31.12.2007 tarihinde Manisa 2. Aile Mahkemesinin 2007/509 E., 2007/622 K. sayılı ilamı ile boşandığı eski eşi ... ile birlikte yaşama başladığının tespit edildiğini, Kurumca 74.814,23 TL yersiz ödeme yapıldığının tespit edildiğini, davacı ile ilgili olarak gerçekleştirilen Kurum işlemleri usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 09.11.2022 tarihli ve 2021/234 E., 2022/221 K., sayılı kararıyla; davacı ve eski eşi ...' in 31.10.2013 (davacının eski eşi ...' in adresini taşıma tarihi) tarihinden itibaren ... Mah. 799 Sk. No:59 Merkez /Afyonkarahisar, Kanlıca Mah. 248 Sok. No:25/1-2 Merkez/ Afyonkarahisar, Cumhuriyet Mah. Kurtuluş Cad. Mekan Apt. Sitesi, No:175, İç Kapı No:3, Merkez/ Afyonkarahisar adreslerinde birlikte yaşadıkları anlaşılmıştır. Davacıya 31.10.2013 tarihinden önce birlikte yaşadığı ispat edilemediği" gerekçesi ile davacının davasının kısmen kabulü, kısmen reddi ile davalı Kurum tarafından 60991618.HTİ.3/0223670 sayılı işlemin 26.10.2008-25.04.2017 tarihleri arasında davacı aleyhine yersiz ödeme altında yapılan 35.078,10 TL yönünden işlemin iptaline, sair taleplerin reddine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 15.03.2023 tarihli ve 2023/268 E., 2023/553 K., sayılı kararıyla; dosya kapsamına toplanan tüm belge ve bilgiler, özellikle davacının Kurum denetimine verdiği beyanı, davacının eski eşi ... imzalı TTNET Aboneli Satış Sözleşmelerinde adres kayıt sisteminde eski eşinin yani davacının adresi olarak kayıtlı daireyi kendi adresi olarak beyanı, 01.11.2015 tarihli 26.dönem Milletvekili Genel Seçiminde davacı ve eski eşinin adreslerinin aynı olması, 06.03.2017 tarih ve 2017/SK-22 sayılı denetmen raporundaki apartman sakinlerinden, Kapıcı Şerife Hanım, Apartman Yöneticisi Polis Memuru ... ve eşinin ve ...'in konuyla ilgili detaylı ve somut beyanları, davacı ve eski eşinin sosyal, ekonomik ve sağlık durumları birlikte değerlendirildiğinde, davacı ve eski eşinin 31.10.2013 tarihinden itibaren birlikte yaşadıkları anlaşılmaktadır. Bu hali ile mahkeme kararı dosya kapsamına uygun düşmektedir, gerekçesine dayalı olarak istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır. 2.Dairemizin, 21.06.2023 tarihli ve 2023/6286 E., 2023/7173 K. sayılı kararıyla; Mahkemece yapılması gereken iş, Kurum denetmeni tarafından 06.03.2017 tarihli denetmen raporu ekinde tutulan tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olacağı gözetilerek, denetmen raporunun yerel denetimde 2007/2-2008/8. aylarda oturdukları tespit edilen Yarhasanlar Mah. 2306 Sk. No: 17/4 Şehzadeler Manisa adresinde beyanına başvurulan ..., ... ve eşi, ...'in ifadelerine başvurulmalı, 2008/8-2012/12.aylarda oturdukları beyan adelen Uncubozköy 5518 Sk. 1/1 ... ... Manisa adresinde yapılan denetim sonucu aynı sokağın 3 numarasında oturan İbrahem beyin kimlik bilgilerinin tespiti yapılarak ifadesine başvurulmalı, 2012/12-2015/5 inci aylarda ... Mah. 799 Sk. Star apartmanı No: 59 No: 2 de oturan kişinin tespiti yapılarak ifadesine başvurulmalı yine 2015/5-2017/2 aylarda oturdukları tespit edilen Kanlıca Mah. 248 SK. ... Apt. No: 25 adresinde ifadesine başvurulan ... Hanım, No: 2 de ikamet eden apartman yöneticisinin eşinin, No: 1 de ikamet eden ...'in, apartman yöneticisi Polis Memuru ...'nın ifadelerine başvurulmalı, getirtilen seçmen kayıtlarındaki 30.03.2014 tarihli seçimde oy kullanılan adreslerin aynı adres ve fakat farklı daire numaralı dairelerde tarafların oturdukları, 01.11.2015 tarihli seçimde tarafların aynı adres olan Kanlıca Mah. 248 Sk. 25/2 Afyonkarahisar adresinde ikamet ettiklerinin görüldüğü anlaşılmakla bu adreslerde gerekli araştırma yapılmalı, birlikte yaşama olgusu yukarıda açıklanan düzenlemeler ışığında da araştırılarak elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir, gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davacı ve eski eşi ...' in 31.10.2013 (davacının eski eşi ...'in adresini taşıma tarihi) tarihinden itibaren ... Mah. 799 Sk. No:59 Merkez /Afyonkarahisar, Kanlıca Mah. 248 Sok. No:25/1-2 Merkez/ Afyonkarahisar, ... Mah. ... Cad. Mekan Apt. Sitesi, No:..., İç Kapı No:..., Merkez/ Afyonkarahisar adreslerinde birlikte yaşadıkları anlaşılmıştır. Davacıya 31.10.2013 tarihinden önce birlikte yaşadığı ispat edilemediği, davalı Kurum tarafından toplam 35.078,10 TL yönünden işlemin iptali ile davanın kısmen kabulüne karar verilerek, davacının davasının kısmen kabulü, kısmen reddine, davalı Kurum tarafından 60991618.HTİ.3/0223670 sayılı işlemin 26/10/2008-25/04/2017 tarihleri arasında davacı aleyhine yersiz ödeme altında yapılan 35.078,10 TL yönünden işlemin iptaline, sair taleplerin reddine, karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığının Kurum tarafından tespit edildiğini, Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden bahisle kararı temyiz etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının boşandığı eşi ile fiilen birlikte yaşadığına ilişkin tespit içeren sosyal güvenlik denetmen raporunun aksinin toplanan delillerle ortaya konulup konulmadığı noktasında toplanmaktadır. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası 3. Değerlendirme 1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi Mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı). 2.Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. ... KURU, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.) 3.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). 3.Eldeki davada ise, Mahkemece verilen karar, bozma ilamı içeriği kapsamında araştırma yapılması gereği belirtilerek Dairemizin bozma ilamıyla bozulmasına karar verilmiş, Mahkeme tarafından bozmaya uyulmuş ancak bozma ilamı gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmıştır. a- Bozma ilamında adres verilerek “... Mah. 2306 Sk. No: 17/4 Şehzadeler Manisa adresinde beyanına başvurulan ..., ... ve eşi, ...'in”dinlenmesi gerektiği bildirilen tanıklardan; ...'ın bozma öncesi dinlendiği, yine denetmen ifadesi bulunan tanığın, denetmen ifadesi ile mahkeme huzurunda verdiği ifadesinin çelişkili olmasına karşın çelişkinin giderilmediği, 18.01.2024 tarihinde yapılan emniyet araştırma tutanağında ..., ... ve Eşi, ...’in tanıyan olmadığı rapor tutulmasından dolayı Tanık ...'ın eşinin dinlenmediği, tanık ... ve tanık ...'in dinlenmediği, bu tanıkların adreslerinin tespiti için yaptırılan araştırma tutanağının yetersiz olmasına karşın bu hususta yeniden bir araştırma yapılmadığı ve tanıkların adreslerinin tespit edilmediği gibi dinlenilmediği, b-Bozma ilamında belirtilen "... Mah. 799 Sk. Star apartmanı No: 59 No: 2'de oturan ... ’un 2012/12-2013/8 tarihleri arasında, 2023/8-2025/5 (tutanaktaki tarih bu şekildedir) arasında ... ve ... isimli şahısların oturduğu tespit ve rapor edildiği ancak bu tanıkların ifadelerine başvurulmadığı, c-Getirtilen seçmen kayıtlarındaki 30.03.2014 tarihli seçimde oy kullanılan adreslerin aynı adres ve fakat farklı daire numaralı dairelerde tarafların oturdukları, 01.11.2015 tarihli seçimde tarafların aynı adres olan Kanlıca Mah. 248 Sk. 25/2 Afyonkarahisar adresinde ikamet ettiklerinin görüldüğü anlaşılmakla bu adreslerde gerekli araştırma yapılmalı şeklindeki bozma içeriğine karşın tanık olarak dinlenen yönetici ...'nın da oturduğu bu adreste gerekli inceleme ve araştırmanın yaptırılmadığı, Dosyada mevcut delillere göre; hem denetmen raporunda hemde mahkeme huzurunda ifadeleri alınan tanıklar ..., ..., Muhtar ..., ...'ın denetmene verdiği ifade ile Mahkeme huzurunda verdiği ifadelerin birbirleri ile çeliştiği, bu çelişkilerin giderilmediğinin anlaşılmasına göre eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararın bozulması gerekir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 27.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.