Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/10044 E. 2025/16096 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/745 E., 2024/853 K. İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 3. İş Mahkemesi SAYISI: 2022/314 E., 2023/438 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl dava davacısı/birleşen dava davalısı ... Giriş, ... Sitesi A-B Giriş, ...Girişi Yöneticiliği ile asıl dava davalısı/birleşen davada fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1.Davacı apartman sitesi yöneticiliği vekili dava dilekçesinde özetle; mülkiyeti ... Kooperatifine ait olup, yapı kullanma izin belgesi alınmamış inşaatı devam eden sitedeki ..., ... ve ... apartmanlarının kapıcılık iş yeri olarak re'sen tesciline ilişkin ... sayılı işlem ile ve ... iş yeri tescil numarası ile resen tescil edilerek 31.07.2014 tarihinden itibaren Kanun kapsamına alındığını, yine 18.06.20 15... 27 sayılı işlem ile ... için 31.07.2014-06.03.2015 tarihleri arası için prim hizmet belgelerinin, işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin düzenlenmesi ve tekabülü primleri ödenmesi aksi takdirde ve re'sen düzenleneceğinin müvekkiline bildirildiğini, sözkonusu işlemlerin usul ve yasaya aykırı olduğunu, iptali gerektiğini, apartmanlarda kapıcılık yaptığını iddia eden ve kendisi için işe giriş bildirgesi ve işten ayrılma bildirgesi istenen ...'ın sadece inşaatları yapan kooperatife ait kapıcı dairesinin bekçi evi olarak kullanan kooperatif bekçisi ...'ın eşi olduğunu, ...'ın da apartman sakinleri arasında hizmet ilişkisi olmadığını, kapıcı olarak çalışmasının sözkonusu olmadığını, ...'ın çalıştığı iddia edilen konutların henüz iskan ruhsatı olmayan ferdi mülkiyete geçilmemiş ve kat mülkiyeti kanununun uygulanamadığı konutlar olduğunu, mülkiyetlerinin inşaatı yapan kooperatife ait olduğunu, konutların bir adet kapıcı dairesi bulunduğunu, 11 no.lu dairede ... kooperatifinin bekçisi olan ...'ın eşi ve çocukları ile birlikte oturduğunu, ...'ın sigortasının inşaatları yapan kooperatif tarafından devam eden inşaatlardan eksiksiz olarak bildirildiğini, oturduğu dairenin su ve elektrik aboneliğinin ...'a ait olduğunu, apartmanların ve halen inşaatı devam eden konutların korunması ve temizliğinin de kooperatif tarafından inşaat bekçisi ...'a yaptırılmakta olduğunu beyanla, kurum işleminin iptali ile müvekkillerine ait apartmanların kapıcılık iş yeri olarak re'sen tesciline ilişkin ... sayılı ve apartmanların kapıcısı olarak çalıştırdığı varsayılan ... için 31.07.2014-06.03.2015 tarihleri arası için prim hizmet belgelerinin, işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin düzenlenmesi ve tekabülü primlerinin ödenmesi, aksi takdirde re'sen düzenleneceğine ilişkin 18.06.2015 tarih ve ... sayılı Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 2.Birleşen ... 4. İş Mahkemesinin 2016/75 E. sayılı dava dosyasında davacı apartman yönetimi vekili dava dilekçesinde; mülkiyeti ... Kooperatifine ait olup, yapı kullanma izin belgesi alınmamış inşaatı devam eden sitedeki ..., ... ve ... Apartmanlarında ...'ın kooperatifin bekçisi olduğunu, kooperatife ait 11 no.lu dairede davalı ... ve çocukları ile birlikte oturmakta olduğunu, ...'ın hizmetinin inşaatları yapan kooperatife ait iş yerlerinden eksiksiz olarak bildirildiğini ve kooperatife ait 11 no.lu dairenin kendisine bekçi evi olarak tahsis edildiğini, apartmanların ve halen inşaatı devam eden konutların korunması ve temizliğinin de ...'a yaptırıldığını, ...'ın apartmanlarda kapıcılık yapmadığını, ... ile apartman sakinleri arasında hizmet ilişkisi bulunmadığını beyanla, davalının müvekkili ..., ... ve ... Apartmanlarında sigortalı olarak çalışmadığının tespitine ve aksi yöndeki kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 3.Birleşen 2016/116 E. sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı ... A-B giriş ... A-B giriş, ... A giriş sitesinde 01.09.2006-31.07.2014 tarihleri arasında çalıştığını belirterek, hizmetlerinin tespitini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP 1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhine açılan davayı kabul etmediklerini, ...'ın Kuruma vermiş olduğu ifadesinde ... Kooperatifinde 2006-2007 yıllarında işe başladığını ve adı geçen davacı sitelerin hepsine baktığını beyan ettiğini, her ne kadar diğer apartman sakinlerinin ...'ın apartman sakini olduğunu söyleseler de bu durumun müvekkil Kurum denetmenleri tarafından düzenlenmiş olan raporda açıklığa kavuştuğunu, 5510 sayılı Kanun'un 11. maddesinde iş yeri bildirgesinin işveren tarafından en geç sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihte düzenlenmesi gerektiğinin belirtildiğini, 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde düzenlenen idari para cezalarını belirttiğini, 3 siteye de hizmet veren ... için 3 site yöneticiliğinin de sorumlu olduğunu, Kurum tarafından yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu, davacı hakkında yürütülen işlemlerde usule ve yasaya aykırılık bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir. 2.Birleşen ... 3. İş Mahkemesi 2016/116 E., 2017/423 K. sayılı davada davalı site yönetimi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile davalılar arasında hizmet akdi ilişkisi bulunmadığını, çalıştığı iddia edilen konutların ... Kooperatifi Başkanlığına ait olduğunu, taşınmaz üzerinde bölümler halinde konutların kooperatifce inşa edilmekte olduğunu, konutların iskan ruhsatı bulunmadığını ve ferdi mülkiyete geçilmediğini, kat mülkiyeti kanununun uygulanamadığı konutlar olduğunu, konutların bir adet kapıcı dairesi bulunduğunu, kooperatif bekçisi ...'ın 11 numaralı dairede kooperatifce oturtulduğunu, ...'ın hizmetinin yine kooperatif tarafından kuruma bildirildiğini, davacının ...'ın eşi olduğunu, ...'ın oturduğu bekçi dairesinin elektrik su aboneliğinin Salih adına olduğunu beyanla, davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dosya yönünden; davacı Site Yönetiminin davalı SGK ile birleşen dosya davalısı ... aleyhine açmış olduğu Kurum işleminin iptaline konu dava dosyası yönünden davanın reddine, Birleşen 2016/116 Esas sayılı dosya yönünden; ... tarafından davalı site aleyhine açılan birleşen dosya yönünden davanın kısmen kabulü ile davalının, davacı ... Sitesi, ..., Sitesi ve ... Sitesi unvanlı iş yerleri nezdinde 19.10.2007-31.07.2014 tarihleri arası dönem hizmet akdine istinaden kesintisiz çalıştığının tespitine, 01.09.2006-18.10.2007 tarihleri arası dönem yönünden talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davacısı/birleşen dava davalısı ... Giriş, ... Sitesi A-B Giriş, ...Girişi Yöneticiliği ile asıl dava davalısı/birleşen davada fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davacı/birleşen davada davalılar ... Giriş, ... Sitesi A-B Giriş, ...girişi Yöneticiliği vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerel Mahkemece verilen kararın hukuka uygun olmadığını, davanın sübut bulmadığından reddine karar verilmesi gerektiğini, mahkemece yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan, deliller toplanmadan hüküm kurulduğunu belirterek, davalarının kabulü ile dava konusu işlemlerinin iptaline ilişkin davaların reddini istemiştir. 2.Davalı/birleşen davada fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, Kurum kayıtları incelendiğinde davacı ... tarafından yürütülen işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığını, Kurum kayıtları resmi belge niteliği taşıdığını, Kuruma bildirim üzerine işlem yapıldığını, hukuka aykırı bir işlemin bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlıkta asıl dava iş yeri tescili ve prim tahakkukuna ilişkin Kurum işleminin iptali, birleşen karşı dava hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2.Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63. maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır. Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir. 3.Somut olayda; asıl dava yönünden, 30.04.2015 tarihli Kurum denetmen raporuna istinaden, asıl dava davacısı/birleşen dava davalısı ... Giriş, ... Sitesi A-B Giriş, ...Girişi Yöneticiliğinin, Kurumca 31.07.2014 tarihinden itibaren kapıcılık hizmetlerine yönelik iş yeri tescilinin yapılarak, ...'ın apartman yönetiminde 31.07.2014-06.03.2015 tarihleri arasındaki çalışmalarının re'sen tesciline ilişkin Kurum işleminin ve buna dayalı prim tahakkuk işleminin iptali talebiyle açılan davada Mahkemece asıl davanın reddine, birleşen karşı hizmet tespiti davasında ise davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de verilen karar eksik araştırmaya dayalıdır. Birleşen karşı hizmet tespiti davasında Mahkemece davacının oturduğu apartmanda, eşi adına abonelik, ikamet kayıtlarının başlangıç tarihleri esas alınmak suretiyle, Kurumun tespit tarihi olan 31.07.2014 tarihine kadar davacının çalışmalarının tespitine karar verildiği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinde; davacının 31.07.2014-06.03.2015 tarihleri arasındaki apartman site yönetimindeki hizmetlerinin Kurum denetmen raporuna istinaden, hizmet cetveline işlendiği, davacının eşinin 2010 yılına kadar herhangi bir sigortalılık kaydının mevcut olmadığı görülmekle, dinlenen bir kısım tanık beyanlarında kapıcılık hizmetinin davacının eşi tarafından yerine getirildiğinin ifade edilmesi karşısında, Mahkemece öncelikle kapıcılık hizmetinin kim tarafından yerine getirildiğinin daha detaylı bir şekilde araştırılması gerekmektedir. Bu kapsamda apartman yönetimine ilişkin uyuşmazlık konusu döneme ait tüm karar defterlerinin, gelir gider defterlerinin eksiksiz olarak temin edilerek, alınan kararlara istinaden yapılan ödemelerin kime yapıldığı tespit edilmeli, komşu apartmanların kapıcıları belirlenmeli, bu belirleme yapıldıktan sonra kapıcıların özel hayatı ile iş hayatının iç içe geçtiği hususu dikkate alınmak suretiyle buna göre çalışmanın tam zamanlı mı kısmi zamanlı mı olduğunun belirlenmesi noktasında tanıklar yeniden dinlenmek suretiyle, davacının kapıcılık hizmetlerinden hangilerini yaptığı, servis hizmeti verip vermediği, bu hizmetler için günlük ne kadar mesai harcadığı sorulmalı; ne kadar süre harcadığı belirlenmelidir. Yukarıda izah edilen kapsamda araştırma ve belirleme yapıldıktan sonra, davacının çalışma süreleri 7,5 saat bir gün kabul edilmek suretiyle haftalık ve aylık çalışma günleri belirlenerek, sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir. Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin Mahkemece eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.