Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/749 E. 2023/658 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/897 E., 2022/1704 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan Red İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/526 E., 2020/49 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 26.07.2018 tarihinden 10.10.2018 tarihine kadar kesintisiz olarak davalı şirketin anlaşmalı olduğu Zülfikar Sitesinde kapıcı olarak çalıştığını, bu süre zarfında müvekkilinin hiçbir hakkının verilmediğini, müvekkilinin sigortasının yapılmadığını anlayınca işverene başvurduğunu ancak işverenin müvekkiline hakaret ettiğini belirterek 26.07.2018-10.10.2018 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespiti ile bir kısım işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı şirket tarafından davaya cevap verilmemiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının işçi alacağına ilişkin müvekkil kurumun herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının davalı işverenin bordro kayıtlarında 26.07.2018-10.10.2018 tarihlerinde herhangi bir kaydına rastlanmadığını, hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini, buna göre araştırma yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tanıklarının beyanlarının yanı sıra bodro tanığı beyanları ve komşu işyeri tanıklarının beyanlarının içeriklerine göre davacının davalı şirketçe hizmet alım suretiyle işleri yürütülen sitede 26.07.2018 tarihinden 10.10.2018 tarihine kadar kesintisiz olarak temizlik görevlisi olarak çalıştığı, gelen banka kayıtları ve alınan bilirkişi raporuyla çalıştığının sabit olduğu, bu hususun kolluk gücü vasıtasıyla yapılan araştırma sonucu ile de desteklendiği gerekçeleriyle "Davanın kabulü ile; davacı... T.C. kimlik numaralı ...'ın davalı şirket nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 26.07.2018-10.10.2018 tarihleri arasında Zülfikar sitesinde site görevlisi olarak kesintisiz olarak çalıştığının tespitine" karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır. B. İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacı tarafın beyanlarının gerçeği yansıtmadığını, iddialar ile ilgili tanık beyanları haricinde herhangi bir somut delilin mevcut olmadığını, yerel mahkemenin hükmünü dayandırdığı gerekçelerin gerçeğe aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Fer'i müdahil vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkemece davacının 26.07.2018-10.10.2018 tarihleri arasında dönem hizmetlerini geçerli kabul edilerek davalı şirket bünyesinde hizmet akdi ile çalıştığının tespitine karar verildiğini, mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme doğrultusunda böyle bir tespitin yapıldığını, hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini, buna göre eksik inceleme ve değerlendirme neticesinde davanın kabulüne karar verildiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davalı ile fer'i müdahil vekilinin istinaf başvurularının, HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan ayrı ayrı reddine" karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili; davacının sigortalı çalışmalarını Kuruma bildirmediğini, Kurum işlemlerinin usule ve yasaya uygun olduğunu, hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğini, buna göre araştırma yapılması gerektiğini, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu belirterek eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 26.07.2018-10.10.2018 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 2.) Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 3. Değerlendirme İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde 26.07.2018-10.10.2018 tarihleri arasında kapıcı olarak çalışma iddiası hakkında mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davacının davalı işyerinde kapıcı olarak çalışıp çalışmadığına yönelik araştırma yeterli değildir. Davacının davalı şirketin anlaşmalı olduğu dava dışı Zülfikar Sitesinde kapıcılık yaptığını iddia ettiği anlaşılmakla, mahkemece dava dışı siteden davalı şirket ile aralarında hizmet alım sözleşmesi bulunup bulunmadığı sorularak varsa hizmet alım sözleşmeleri celp olunmalı, davacının çalışmasını iddia ettiği dönemde davalı şirkete yapılan ödeme belgeleri, varsa apartman karar defteri örnekleri istenmeli, ayrıca dava dışı site yönetiminden davacının hizmetini talep ettiği dönemde sitede çalışması bulunan kapıcı, site güvenlik görevlisi gibi davacının çalışması hakkında bilgi sahibi olabilecek kişiler sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, fer'i müdahil Kurumdan davalı şirketin işyeri sicil dosyası getirtilerek işyerinin kapsamı ve mahiyeti belirlenmeli, kapıcılık faaliyetine ilişkin ayrı bir işyeri dosyası bulunup bulunmadığı araştırılmalı, gerekirse site yönetiminde yer alan kişiler de dinlenerek dava dışı sitenin büyüklüğü, kapasitesi ve yapılan işlere göre kapıcı olarak apartmanda kaç kişinin çalışması gerektiği hususları netleştirilmeli, davacının çalışmasının geçtiğini iddia ettiği Zülfikar Sitesinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre eylemli çalışmanın var olup olmadığı, sürekli veya kesintili olup olmadığı hususları çözümlenip, dosya kapsamında yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. VI. KARAR 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.