Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/6419 E. 2023/10991 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/745 E., 2023/541 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/244 E., 2021/356 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı, davalı Tasfiye Halinde ... Gıda Hayvancılık ve Tar. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı Tasfiye Halinde ... Gıda Hayvancılık ve Tar. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, davalılar ... Gıda Tarım İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. ile ... Gıd. Hay. Tar. Ür. İth. San. Tic. Ltd Şti aleyhine sunduğu 04.07.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının 13.11.1999 tarihinde ... Gıda Hayv. Tar. Ür. İth. San. Tic. Ltd. Şti.'nde Nisan/2007 tarihine kadar, Nisan/2007 – 23.4.2010 tarihleri arasında da diğer davalı ... Gıda Tarım İnş. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.'nde aralıksız ve kesintisiz çalıştığını, bu iki işyerinin aynı işyeri olup, devir yolu ile işletenlerinin değiştiğini, ayrıca .... Gıda Tarım İnş. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin ünvan değiştirerek ... Gıda Tarım İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. ünvanını aldığını, işten son ayrılma tarihinde aldığı net ücretinin 430,00 TL olduğunu belirterek davacının 13.11.1999 tarihinden iş akdinin feshedildiği 23.04.2010 tarihine kadar davalı şirketlere ait işyerlerinde aralıksız ve kesintisiz olarak geçen sigortalı çalışmalarının tespitini istemiştır. Davacı vekilinin 25.02.2021 tarihli talebi üzerine, ... davaya davalı olarak dahil edilmiş; İlk Derece Mahkemesinin 2017/291 Esas sayılı dosyasından yargılamanın devamı sırasında, davalı ... Gıda Tarım İnş. Turz. San. Tic. Anonim Şirketi ile davalılar ... ve ... Gıd. Hay. Tar. Ür. İth. San. Tic. Ltd Şti arasında organik bir bağ olmaması sebebi ile 2017/291 Esas sayılı dosyasından davalı ... ve davalı ... Gıd. Hay. Tar. Ür. İth. San. Tic. Ltd Şti yönünden dosya tefrik edilerek eldeki davanın İlk Derece mahkemesinin 2021/244 Esas numarasına kaydı gerçekleştirilmiştir. II. CEVAP 1.Davalı Tasfiye Halinde ... Gıda Hayvancılık ve Tar. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur. 2. Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "1-) Davanın kısmen kabulü ile, 45028457566 T.C.kimlik ve 4501199912443 s.s. numaralı davacı ...’nın; a-) Davalı işveren ... Gıda Hayv. Tar. Ür. İth. San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait 1020955.45 sicil sayılı işyerinde; 13.11.1999–05.12.1999 ve 02.09.2000–02.11.2000 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak 84 gün çalıştığı, 84 günlük çalışmasının tümünün Kuruma bildirildiğinin tespitine, Davalı işveren ... Gıda Hayv. Tar. Ür. İth. San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait 1182738.35 sicil sayılı işyerinde; 15.8.2001–31.10.2001, 30.7.2002–23.11.2002 ve 15.12.2005–17.3.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 286 gün çalıştığı, 245 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği ve asgari ücretli 41 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine, B-) Davalı işveren ... Gıda Hayv. Tar. Ür. İth. San. Tic. Ltd. Şti.'nin alt işvereni ...’e ait ... sicil sayılı işyerinde 26.8.2006–1.12.2006 ve 6.3.2007–1.5.2007 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak 154 gün çalıştığı, 100 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği ve asgari ücretli 54 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine, Fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı Tasfiye Halinde ... Gıda Hayvancılık ve Tar. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B.İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın ... Gıda Şti. yönünden tefrik edildiğini, davanın .... Gıda Tarım Ürünleri İthalat San. Tic. Ltd. Şti. yönünden devam ettiğini, ancak kararda davalı olan .... Gıda … Tic. Ltd. Şti.'ye yer verilmediği gibi, leh ve aleyhe bir karar da oluşturulmadığını, kararın bu yönüyle eksik olduğunu, davacı tanıklarının beyanlarının hiç dikkate alınmadığını, davanın ispatlandığını, ilk derece mahkemesi kararının 9. İş Mahkemesi'nde dinlenen davalı tanık beyanlarına dayandırıldığını, sadece dinlenen davalı tanıkların beyanları ile yetinilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın tümden kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığını beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. 2.Davalı Tasfiye Halinde ... Gıda Hayvancılık ve Tar. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davacının müvekkiline ait işyerinde işçi olarak çalıştığını, diğer davalı ... 'in müvekkilinin alt işvereni olmadığını, müvekkili ile fiili ve organik bir bağın bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda hizmet döküm cetvelinde kayıtlı eksik gün kodları değerlendirilmediğini, hatalı ve eksik inceleme yapıldığını, hiçbir somut belge ve delil olmaksızın salt çelişkili tanık beyanlarına göre karar verildiğini, davacının müvekkili bünyesinde çalıştığı tüm günlerin eksiksiz bildirildiğini beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 3.Feri Müdahil Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının hizmet döküm cetvelinde kayıtlı eksik gün neden kodlarının üzerinde durulmadığını, eksik gün nedenlerinin 7 (Puantaj kaydı) ve 2 (Ücretsiz izin) şeklinde kayıtlı bulunduğunu, tanık anlatımlarından davalıya ait işyerinin mevsimlik bir işyeri olduğunun anlaşıldığını, dosya kapsamında toplanan delillerin, davacının Kuruma bildirildiği süreden daha fazla çalıştığını kanıtlamaya yeterli bulunmadığını, yetersiz ve çelişkili tanık beyanlarına istinaden, eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiğini beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı Tasfiye Halinde ... Gıda Hayvancılık ve Tar. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve fer'i müdahil SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı Tasfiye Halinde ... Gıda Hayvancılık ve Tar. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. 3. Fer'i müdahil SGK vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir. 3. Değerlendirme Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler. Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır. Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, ... 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, ... 2000, s.288). Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir. Şu halde yapılması gereken iş; anılan Hukuk Genel Kurulu kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmelidir. Somut olayda; hakkındaki davada aleyhe hüküm kurulan davalı “Tasfiye Halinde ... Gıda Hayvancılık ve Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti."nin ilgili ticaret sicilinden terkin edilip edilmediğinin araştırılması, terkin edildiğinin anlaşılması halinde bu durumda taraf ehliyeti bulunmayan adı geçen davalı şirket aleyhine karar verildiği anlaşılmış olmakla, davalı şirket hakkında ihya yapılması için yasal prosedür işletilmek suretiyle şirketin ihyasına ve şirkete tasfiye memuru atanmasına dair karar alındıktan sonra, usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanması ve sonrasında karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve infazı mümkün olmayacak şekilde, karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI. KARAR 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.