Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/234 E. 2023/274 K. – Hizmet Tespiti

... MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2629 E., 2022/2048 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 21. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/121 E., 2021/143 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, müvekkilinin davalı poliklinikte 22.02.2006 - 07.11.2007 tarihinde çalışmasına karşı kurumun baştan ve sondan hizmetinin eksik bildirildiğini belirterek hizmet tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı şirket temsilcisi cevap dilekçesinde özetle; davacının 22.12.2006 - 07.11.2007 tarihleri arasında çalıştığını ve bu süreler içerisinde sigortasının yatırıldığını, davanın haksız ve mesnetsiz olduğundan bahisle reddini talep etmiştir. Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; kurum işlemlerinin yerinde olduğunu, haksız ve yersiz davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamına göre; davalı işyerinin 01.07.1984 tarihinden itibaren Kanun kapsamında olduğu, davacının hizmet cetveline göre 22.12.2006-04.05.2007 tarihleri ile 02.08.2007-07.11.2007 tarihleri arasında hizmet bildirimi olmayan dönemlerin dava konusu yapıldığı, dinlenen tanıkların davacının 2006 yılının sonlarında 2007 yılının sonlarına kadar doktor olarak çalıştığını beyan etmeleri ile özellikle ... İl Sağlık Müdürlüğü'nün serbest sağlık mensupları fişine göre davacının davalı işyerinde 22.12.2006-07.11.2007 tarihleri arasında çalıştığı da açık olduğu belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı şirket istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı şirket istinaf dilekçesinde özetle; davacıyı hiç sigortasız çalıştırmadığını, kendi isteğiyle işten ayrılarak başka bir yerde çalışmaya başladığını beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur. Feri müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin dolduğunu, salt tanık beyanlarına dayalı olarak hüküm kurulduğunu beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının hizmetinin geçtiği ve kuruma eksik bildirim yapılan işyeri işvereninin Özel Doktor ... Tıp Merkezi Ticaret Limited Şirketi olduğu ve husumetin bu şirkete yöneltilmesi gerektiği, dava dilekçesinde davalı olarak "... Özel Kasımpaşa Polikliniği" gösterilmiş ise de bu hususun temsilcide yanılma olduğu ve 6100 sayılı HMK'nın 124 üncü maddesine göre husumetin şirkete yöneltildiği, taraf teşkilinin tamamlandığı; Sağlık Müdürlüğü tarafından düzenlenen Serbest Sağlık Mensupları Fişi belgesi ile bordro tanıklarının beyanlarına göre davacının davalı şirkete ait işyerinde 22.12.2006 - 07.11.2007 tarihleri arasında çalıştığının Yargıtay tarafından belirlenen ilkelere uygun bir biçimde kanıtlandığı, davacının 05.05.2007 - 01.08.2007 tarihleri arasında Kuruma işverence bildirilen hizmetleri gözetilerek hüküm kurulurken bu dönemin dışlanmasının doğru olduğu; davacının hizmetinin 22.12.2006 - 07.11.2007 tarihleri arasında kesintisiz geçmesi ve bu dönem içerisinde kalacak biçimde bir kısım hizmetinin Kuruma bildirilmesi nedeniyle hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığı belirtilerek başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde, mahkemece hiçbir resmi belge ve kayıt irdelenmeksizin hüküm kurulduğunu, işyerinin 5510 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığına bakılmadığını, kapasite durumu yapılan işin nevinin irdelenmediğini, davacı ile davalı arasındaki ilişkinin hizmet akdi olup olmadığına bakılmadığını, hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğunu beyanla mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 2.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 3. Değerlendirme 1.Eldeki davada, davacı vekili, müvekkilinin davalı poliklinikte 22.02.2006 - 07.11.2007 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini talep etmiş olup mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Mahkemece, davacı ve davalı Özel Doktor ... ... Ltd. Şti. ile ilgili gerekli belgeler celbedilmeksizin İl Sağlık Müdürlüğü'nün davacı ile ilgili "Serbest Sağlık Mensupları Fişi" belgesindeki sürelerin hüküm altına alındığı, bu fişte çalıştığı belirtilen Özel Kasımpaşa Polikliniği ile davalı şirket adı arasında hiçbir benzerlik bulunmadığı hususunun gözetilmediği ve yeteri kadar bordro tanığı dinlenilmediği anlaşılmaktadır. Mahkemece yapılması gereken iş, davacının sigorta sicil dosyası, işe giriş bildirgesi, davalı Özel Doktor ... ... Ltd. Şti'nin kurumda bulunan işyeri sicil dosyası ile bu işyerine ait bordro, puantaj kayıtları, poliklinik muayene defterleri, reçete takip formlarının celbedilmesi ile davacının çalıştığı dahiliye polikliniğinde o dönem çalışan sekreter, hemşire, hasta bakıcılar vs. tespit edilerek dinlenilmesi suretiyle sonucuna göre karar verilmesinden ibaret olup uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. VI. KARAR 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. ...