Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/1190 E. 2023/1373 K. – Kurum İşleminin

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/816 E., 2022/2890 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 17. İş Mahkemesi SAYISI : 2015/190 E., 2021/25 K. Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum tarafından müvekkilin emekli aylığından yapılan Sosyal Güvenlik Destek Primi kesintisinin iptali ile kesilen primlerin kesilme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili talep etmiştir. II. CEVAP Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; "davacının 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddenin (ı) numaralı bendinde belirtilen kapsamda çalışmasının olmadığı veya bağımsız olarak, kendi nam ve hesabına bir ticari faaliyette bulunmadığı, bağımsız çalışmanın varlığının ispatında yasal karinenin aksinin ispatlandığı anlaşıldığından, davacı ...'in emeklilik tarihinden itibaren vergi kaydı devam etmesi nedeniyle 1479 sayılı Kanun'un Ek 20 nci maddesi uyarınca 01.07.2000-19.11.2009 dönemlerinde emekli aylıklarından yapılmış olan sosyal güvenlik destek primi kesintisine dair kurum işleminin yerinde olmadığı" gerekçesiyle "davanın kabulüne, davacının emekli aylığından kesilen sosyal güvenlik destek primi kesintisinin iptaline, kesilen primlerin kesilme tarihlerinden itibaren yürütülecek yasal faizleri ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. İstinaf Sebepleri Davalı vekili, istinaf dilekçesinde özetle; vergi mükellefiyetinin bağımsız çalışmanın varlığı için yasal karine teşkil ettiğini, bunun aksinin taraflarca ispatı gerekse de dosyada dinlenen tanık beyanları dışında bu durumun aksini gösteren herhangi bir delil dosyada bulunmadığını, hatalı değerlendirme ile hüküm kurulduğunu ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddenin (I) numaralı bendinde belirtilen kapsamda çalışmasının olmadığının veya bağımsız olarak, kendi nam ve hesabına bir ticari faaliyette bulunmadığının ispatlandığı" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararı temyiz etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının emekli aylığından sosyal güvenlik destek primi kesintisine ilişkin kurum işleminin iptaline ve kesilen primlerin kesilme tarihlerinden itibaren yürütülecek yasal faizleri ile birlikte davacıya ödenmesi talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı, 1479 sayılı Kanun'un Ek madde 20 olup, anılan madde, "Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı bağlananlardan, 24 üncü maddenin (1) numaralı bendinde belirtilen çalışmalarına devam edenlerden, sosyal yardım zammı dahil tahakkuk eden aylıklarından, aylığın bağlandığı veya tekrar çalışmaya başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren, çalışmalarının sona erdiği ay dahil %10 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir. Birinci fıkra hükmüne göre aylıklarından sosyal güvenlik destek primi kesilmesi gerekenlerden, bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce aylık bağlananlar Kanunun yayımını, daha sonra tekrar çalışmaya başlayanlar ise çalışmaya başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde Kuruma yazılı bildirimde bulunmak zorundadırlar. Bu süre içinde Kuruma yazılı bildirimde bulunmayanlardan sosyal güvenlik destek primi, gecikmeli bildirimde bulunulan ve Kurumca tespit edilen tarihe kadar 53 üncü maddeye göre hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Birikmiş sosyal güvenlik destek primi ve gecikme zamlarının ödenmemesi halinde aylıklardan yapılacak kesintiler aylık tutarın %25'ini geçemez." hükmünü getirmiştir. 25.08.1999 tarih 4447 sayılı Kanun'un 38 inci maddesi ile 1479 sayılı Kanuna getirilen Ek madde 20 ile yaşlılık aylığı alırken çalışmaya başlayanların 01.10.1999 tarihinden itibaren, sosyal güvenlik destek primi ödemeleri gerektiği düzenlenmiştir. 6663 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi ile değişik 5510 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesi ile de yaşlılık aylığı alırken 4/1-b kapsamında çalışanlardan SGDP uygulaması 01.03.2016 tarihi itibariyle sonlandırılmıştır. Öte yandan, 18.5.2018 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun ile 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılık statülerinden kaynaklanan, 2018 yılı Mart ayı ve önceki aylara ilişkin sigorta primi, emeklilik keseneği ve kurum karşılığı, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi ile bunlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zammı alacakları, kanun kapsamına alınmıştır. İlgili Kanun'un 10 uncu maddesinin 5 inci fıkrası “ 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmasını gerektirir nitelikte çalışması nedeniyle ilgili mevzuatına göre sosyal güvenlik destek primi ödemesi gereken sigortalıların bu Kanunun yayımı tarihi itibarıyla ödenmemiş bulunan sosyal güvenlik destek primi borçları ve bu borca bağlı gecikme cezası, gecikme zammı gibi fer’i alacaklar terkin edilir.” hükmüne amirdir. 3. Değerlendirme Somut olayda, 12.06.2000 tarihinde tahsis talebi üzerinde, 01.07.2000 tarihi itibariyle 4/b statüsünden yaşlılık aylığı almaya başlayan davacı adına 05.02.1988 - 31.12.1990, 01.01.2000 - 31.07.2007, 01.08.2007 - 19.11.2009 tarihleri arasında vergi kaydının bulunduğu; davacının 20.12.2011 tarih ve 71026 kayıt numarası ile Davutpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne başvuru yaparak işi bırakma bildirimi düzenlediği, iş yerinde elinde hiçbir belgenin bulunmadığını beyan ettiği, mükellefiyet kaydının 10.11.2009 tarihinden itibaren silinmesini talep ettiği, faaliyetine 10.11.2009 tarihinde son verdiğinin ilgili mahalle muhtarlığından teyit alınarak tutanak altına alındığı tespit edilmiş olmakla; 1479 sayılı Kanun'un ek 20 nci maddesi gereğince yaşlılık aylığı bağlanma tarihi olan 01.07.2000 ile vergi kaydının sona erdiği 10.11.2009 tarihleri arasında, davacının yaşlılık aylığından Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenmesini gerektirir koşulların oluştuğu, bu durumda davalı Kurum işleminin yerinde olduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca, davanın reddi gerekirken; mahkemece, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. ...