Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2024/5137 E. 2026/377 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/104 E., 2024/2802 K.

Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve terkin isteğine ilişkindir.

... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan 177 parsel sayılı taşınmazın kadastro çalışmaları sonucunda Devlet Karayolları tarafından istimlak edildiği, malikinin de 1960 yılında öldüğü belirlenerek kamulaştırma bedelinin ödenmediğinden bahisle tarla niteliğiyle ..., ..., ..., ... ve ... adlarına tespit gördüğü ve 09.04.1963 tarihinde kadastro tespitinin kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Davacı ... vekili; ...-... için 177 parsel numarasına kayıtlı taşınmazın tamamı hakkında 20.09.1951 tarih ve 716/1079 sayılı kamu yararı kararının alındığını, taşınmazın kamulaştırılıp fiilen yol olarak kullanıldığı halde 1963 yılında yapılan tapulama çalışmalarında özel şahıslar adına tahdit ve tespit edildiğini, kadim yol olarak kullanılan taşınmazın 221 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca İdare adına tespit ve tescili gerekirken özel kişiler adına tespit ve tescilinin Kanun'a aykırı olduğunu ileri sürerek davalılar adına bulunan tapu kaydının iptali ile İdare adına tapuya tesciline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...; davacının açtığı davanın 1963 yılına ait tapulama çalışmalarına yönelik olduğunu, kadastro tespitine ait tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanılarak itiraz ve dava açılamayacağını, ayrıca davalılardan ..., ..., ... ve ...'ın vefat ettiğini, ölü kişiler aleyhine dava açılamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin 17.11.2017 tarihli ve 2016/304 Esas, 2017/407 Karar sayılı kararıyla; 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 12/3. maddesi uyarınca, tapulama tutanağının kesinleşmesinden dava tarihine kadar 10 yıllık hak düşürücü süre geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin 09.11.2018 tarihli ve 2018/742 Esas, 2018/1521 Karar sayılı kararıyla; 177 parsel sayılı taşınmazın 221 sayılı Kanun uyarınca dava hakkının sona erdiği 12.01.1963 tarihinden sonra kadastro çalışmaları ile davalı malikler adına tescil edildiği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği, İlk Derece Mahkemesince 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 12/3. maddesi uyarınca davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine yönelik karar verilmiş olmasının hatalı olduğu belirtilerek davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine, Dairenin 02.10.2023 tarih ve 2022/2112 Esas, 2023/4988 Karar sayılı kararıyla; 221 sayılı Amme Hükmi Şahısları ve Müesseleri Tarafından Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis Edilmiş Gayrimenkuller Hakkında Kanun’un, Anayasa Mahkemesinin 21.04.2022 tarihli ve 2021 /19 Esas, 2022/46 Karar numaralı kararı ile kaldırıldığı, öte yandan, mülga 221 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki sürenin şahısların idare aleyhine açmış olacağı kamulaştırmasız el atma davalarında yer alan süreyi ifade ettiği, bu nedenle somut olayda uygulanma yeri bulunmadığı, davanın kadastrodan önceki nedenlere ve mülkiyet hakkına dayalı olduğu, bu nitelikteki davaların kural olarak 3402 sayılı Kanun'un 12/3. maddesinde öngörülen hak düşürücü süreye tabii olmasına karşın, kamu malı niteliğinde olan mera, kıyı, orman gibi yerlerle fiilen yol olan yerler hakkında açılacak davalarda bu sürenin uygulanamayacağı açıklanarak taşınmazın fiilen yol olup olmadığının belirlenmesi ve dava konusu taşınmazın İdarenin kamulaştırma haritası kapsamında kalıp kalmadığının saptanması gereğine değinilerek karar bozulmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazın fiilen yol olarak kullanıldığının tespit edilmesi, TMK'nın 705. maddesi uyarınca kamulaştırma halinde mülkiyet tescilden önce kazanılacağından mahkeme kararının kurucu değil açıklayıcı nitelikte olduğunun anlaşılması karşısında dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı İdare adına tescili ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: -K A R A R- 1- Davacı vekilinin temyiz isteminin incelenmesinde; Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile davacının talebi kabul edilmiş olup davacı vekilinin temyize konu Bölge Adliye Mahkemesinin 19.09.2024 tarihli kararını temyiz etmekte hukuki yararı bulunmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin hükme yönelik temyiz dilekçesinin hukuki yarar yokluğundan REDDİNE, Temyiz eden davacı Kurum harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 2- Davalıların temyiz istemine gelince; temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden davalılar vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA, Aşağıda yazılı 304,40 TL bakiye onama harcının temyiz eden davalılardan alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 21.01.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.