İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/510 E. 2023/905 K.

T.C. İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/510 KARAR NO : 2023/905 DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 05/07/2023 KARAR TARİHİ : 30/11/2023 Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, iş yaptığı ... Entegre Tavukçuluk Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden çek teslim bordrosu ile teslim almış olduğu ... Bankası Laleli Şubesi, ...seri nolu, keşidecisi ... ve Et Ürünleri Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan 30.01.2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli çek, Türkiye Cumhuriyet ... Anonim Şirketi Ortaköy/İstanbul Şubesi, ... seri nolu, keşidecisi ... Gıda Hizmetleri Turizm San ve Ticaret Anonim Şirketi olan 23.01.2023 tarihli, 27.370,00-TL bedelli çek ve Türkiye Cumhuriyeti ... Anonim Şirketi Ortaköy/İstanbul Şubesi, ... seri nolu, keşidecisi... Gıda Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan 10.01.2023 tarihli,18.000,00-TL bedelli çeklerin de içinde olduğu 12 adet çekin müvekkili şirket çalışanı ... tarafından müvekkili şirketin ...İZMİR adresine gönderilmek üzere ... Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık Anonim Şirketinin Halkalı Küçükçekmece'deki Aytaç Şubesine teslim edildiğini, müvekkili şirkete ulaşması gereken kargo paketi müvekkili şirkete ulaşmadığını ve kargo firması nezdinde kaybolduğunu, söz konusu çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi ve tahsil edilmesi halinde müvekkilinşn ve keşidecilerin mağdur olacağından söz konusu çeklere tedbiren ödeme yasağı konulması ve söz konusu çeklerin iptaline karar verilmesi için İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas dosyasında dava açıldığını ve çeklerin ödenmemesi için ödeme yasağı kararı tesis edildiğini, taraflarınca çeklerin kargo şirketi nezdinde kaybedilmesi nedeniyle Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, ... Laleli Şubesi, ... seri nolu, keşidecisi ...ı Et ve Et Ürünleri Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan 30.01.2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekin arka yüzünde son hamil olarak gözüken ... Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından çek iptal davasında verilen ödeme yasağı nedeniyle bankadan tahsil edilemeyince İstanbul... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğunun öğrenildiğini, Türkiye Cumhuriyet ... Anonim Şirketi Ortaköy/İstanbul Şubesi,... seri nolu, keşidecisi ...Gıda Hizmetleri Turizm San ve Ticaret Anonim Şirketi olan 23.01.2023 tarihli, 27.370,00-TL bedelli çekin, arka yüzünde son hamil olarak gözüken... Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından çek iptal davasında verilen ödeme yasağı nedeniyle bankadan tahsil edilemeyince İstanbul ... İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğunun öğrenildiğini, Türkiye Cumhuriyeti... Anonim Şirketi Ortaköy/İstanbul Şubesi, ... seri nolu, keşidecisi ... Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirket...... Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından çek iptal davasında verilen ödeme yasağı nedeniyle bankadan tahsil edilemeyince İstanbul ... İcra Dairesinin...Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğunun öğrenildiğini, İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi...Esas dosyasında taraflarına işbu çeklerle ilgili istirdat davası açmak üzere süre verildiğini belirterek dava konusu çeklerin bedellerinin keşide tarihlerinden işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline/istirdatına karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;... seri numaralı çek hakkında başlatılan İstanbul ... İcra Daiersinin ...Esas numaralı dosyası ile, ... seri numaralı çek hakkında başlatılan İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas numaralı dosyası ile, ... seri numaralı çek hakkında başlatılan İstanbul... İcra Dairesinin ... esas numaralı dosyası ile çek borçluları aleyhine icra takibi başlatıldığını, icra takiplerine dava dışı çek borçluları tarafından çek bedelleri ödendiğini ve ilgili icra dosyaları da infazen kapatıldığını, dava konusu çeklerin ciro silsilesinde yer almayan, söz konusu icra dosyalarına taraf olmayan ve davalı müvekkil şirkete dava konusu çekler ile ilgili herhangi bir ödeme yapmamış olan davacı şirketin ne dava konusu çek asıllarını ne de dava konusu çek bedellerini müvekkili şirketten talep edebilmek için gerekli sıfata haiz olmadığını, dava konusu çekler incelendiğinde çeklerin farklı keşideciler tarafından çeklerin lehtarı dava dışı ... Entegre Tavukçuluk Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine keşide edildiğini, işbu çekler lehtar tarafından cirolandıktan sonra müvekkili tarafından düzgün bir siro silsilesi ile iktisap edildiğini ve müvekkilinin dava konusu çeklerin yetkili ve meşru hamili olduğunun açık olduğunu, çeklerin keşidecisi, lehtarı veyahut cirantası olmayan davacının ismi ciro silsilesinde de bulunmadığını, davacı tarafın çek istirdatı davası ikame etmek için taraf ehliyetine haiz olmadığını, iyiniyetli üçüncü kişi olan müvekkilinin çeklerin kaybolduğuna ilişkin iddiaları bilmesine imkan olmadığı gibi kendisinden bilinmesinin beklenmesinin de mümkün olmadığını, müvekkili şirketin dava konusu çeklerin yetkili ve meşru hamili olduğunu, dava konusu çekleri ticari faaliyetleri içerisinde mal ve hizmet satışı sonucu iktisap ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : 1-İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi... Esas sayılı dosyası, 2-Küçükçekmece Başsavcılığının... soruşturma sayılı dosyası, 3-İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası, 4-İstanbul... İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyası, 5-İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası, 6-Sair deliller. DAVA KONUSU : Açılan dava, Türk ... Bankası Anonim Şirketi Laleli Şubesine ait,... seri numaralı, keşidecisi... ve Et Ürünleri Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan 30/01/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekin, Türkiye Cumhuriyeti... Şirketi Ortaköy Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi... Hizmetleri Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi olan, 23/01/2023 tarihli, 27.370,00-TL bedelli çekin, Türkiye Cumhuriyeti... Şirketi Ortaköy Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi ...Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan 10/01/2023 tarihli, 18.000,00-TL bedelli çekin davacı şirket çalışanı ... tarafından davacı şirketin 'Ankara Asfaltı Caddesi Kemalpaşa/İzmir' adresine gönderilmek üzere ...Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık Anonim Şirketinin Halkalı Küçükçekmece'deki Aytaç Şubesine teslim edilmesi akabinde kaybolduğu iddiası çerçevesinde, davacı şirketin, dava konusu çeklerden dolayı davalı şirkete borçlu olmadığının tespiti ile çek bedellerinin davalı şirketten istirdadı ile davacı şirkete verilmesi taleplerine ilişkindir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. Menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin hususlar 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72. maddesinde; ''Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir. (Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez. (Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir. Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir. Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur.'' şeklinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Başka bir deyişle hukuki yararın bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır. Dayanılan hukuki ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce ileri sürülebileceği gibi, icra takibinden sonra da ileri sürülebilir. Borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması şarttır. Buna rağmen, borçlunun, alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunabilir. Bu tür bir yararının bulunması hâlinde borçlu, borçlu olmadığının tespiti için dava açabilir. Bunun dışında, icra takibi taraflar arasındaki maddi ilişkiyi tespit edecek nitelikte olmadığından, alacaklının takibe girişmesinden sonra, hatta takip kesinleştikten sonra da borçlunun, borçlu olmadığının tespitini mahkemeden istemesi mümkündür. Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur. Ancak, borçlu borcunu icra dairesine ödedikten sonra, artık menfi tespit davası açamaz. Bu hâlde, borçlunun sırf borçlu olmadığının tespitinde, hukuki bir yararı yoktur. Bundan sonra, ödediği paranın geri alınması için bir dava açması söz konusu olur ki, bu da istirdat davasıdır (Pekcanıtez, H./ Atalay, O./ Sungurtekin Özkan, M./ Özekes, M.: İcra ve İflas Hukuku, s.156- 164). Menfi tespit davası, normal bir hukuk davası gibi açılır. Borçlu, itirazın kaldırılması sırasında icra mahkemesinde (m. 68-68a) ileri sürüp ispat edemediği itiraz ve def’ilerini menfi tespit davasında yeniden ileri sürebilir; çünkü itirazın kaldırılması kararı, menfi tespit davasında kesin hüküm teşkil etmez. Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 17.03.2010 tarihli ve 2010/19-123 E. 2010/154 K; 07.12.2011 tarihli ve 2011/13-576 E., 2011/747 K. sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davacının... Gıda Sanayi Anonim Şirketi olduğu, davanın ... Anonim Şirketi Laleli Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi... ve Et Ürünleri Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan 30/01/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekin, Türkiye Cumhuriyeti ... Anonim Şirketi Ortaköy Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi... Hizmetleri Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi olan, 23/01/2023 tarihli, 27.370,00-TL bedelli çekin, Türkiye Cumhuriyeti... Anonim Şirketi Ortaköy Şubesine ait,... seri numaralı, keşidecisi ...Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan 10.01.2023 tarihli, 18.000,00-TL bedelli çekin davacı şirket çalışanı ... tarafından davacı şirketin 'Ankara Asfaltı Caddesi Kemalpaşa/İzmir' adresine gönderilmek üzere ...Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık Anonim Şirketinin Halkalı Küçükçekmece'deki Aytaç Şubesine teslim edilmesi akabinde kaybolduğu iddiası çerçevesinde çeklerin zayi olduklarının tespiti talebi ve çeklerin iptaline karar verilmesi talebi ile ikame edildiği, 07/04/2023 tarihli duruşma tutanağının 1 numaralı ara kararı ile davacı vekiline,... Şubesi'ne ait 30/01/2023 keşide tarihli ... numaralı 60.000,00 TL bedelli çeki elinde bulunduran ... Sistemleri San ve Tic. A.Ş.’ye karşı, ... Ortaköy/ İstanbul Şubesi’ne ait 23/01/2023 keşide tarihli... numaralı 27.370,00 TL bedelli çeki elinde bulunduran ... Sistemleri San ve Tic. A.Ş.’ye karşı, ... Ortaköy/ İstanbul Şubesi’ne ait 10/02/2023 keşide tarihli... numaralı 18.000,00 TL bedelli çeki elinde bulunduran ... Sistemleri San ve Tic. A.Ş.’ye karşı istirdat davası açması ve davaları açtığına ilişkin belgeyi mahkememize sunması için duruşma gününe kadar kesin süre verilmesine karar verildiği, davacı vekilinin davaları açması ve gerekli belgeleri sunması üzerine mahkememiz dosyasına konu çekler yönünden davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır. Davacı vekilinin dava dilekçesinde delil olarak dayandığı icra dosyalarının incelenmesinde, takip alacaklılarının her bir dosya yönünden çeki elinde bulunduran yetkili hamil olduğu, borçluların ise çekler üzerinde ciroları bulunan cirantalar ile keşideciler olduğu, davacı şirketin hiçbir icra dosyasına taraf olmadığı görülmektedir. Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının... Soruşturma sayılı soruşturma dosyasının incelenmesinde, müştekinin davacı şirket, şüphelilerin ise ..., ...Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık Anonim Şirketi, ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ... Anonim Şirketi ve Bervenge Kuyumculuk Tekstil Sanayi Ve Dış Ticaret Limited Şirketi olduğu, ..., ...Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık Anonim Şirketi yönünden dosyanın tefrik edildiği ve bu şüpheliler yönünden Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığına karar verildiği, diğer şüpheliler ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ...Anonim Şirketi ve Bervenge Kuyumculuk Tekstil Sanayi Ve Dış Ticaret Limited Şirketi açısından ise yetkisizlik kararı verilerek dosyanın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği anlaşılmaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesinde; ''Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.'' hükmü ile hukuk hâkiminin ceza mahkemesinin kesinleşmiş kararları karşısında ilke olarak bağımsız kılındığı, hem ilmi, hem de kökleşmiş yargı kararlarında sadece ceza mahkemesince belirlenen maddi olgunun hukuk hakimini bağlayacağı kabul edildiği, ancak önemle belirtmek gerekir ki ceza mahkemesi kararında hukuk hakimini bağlar mahiyette bulunan husus maddi olgu olup, ceza mahkemesi hakiminin kusur kabulünün hukuk hakimi bağlar nitelikte bulunmadığı, gelinen aşama itibarıyla soruşturma dosyasının akıbetinin beklenilmesi hususunun yargılamaya herhangi bir katkı sağlamayacağı kanaatiyle, soruşturma dosyasının neticesi beklenilmemiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31. maddesinde; ''Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir.'' hükmü düzenlenmiştir. Dava dilekçesi içeriğinde yer alan anlatımdan anlaşıldığı üzere iş bu davanın İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında davacı şirket vekiline verilen süre doğrultusunda ortaya çıkan dava konusu çeklerin istirdadı talebi ile ikame edildiği, ancak dava dilekçesinin netice-i talep kısmında dava konusu çeklerin bedellerinin davalı şirketten tahsili ile davacı şirkete verilmesinin talep edildiği, bu kapsamda dava dilekçesi içeriği ile netice-i talep kısmı arasında çelişki meydana geldiği, davanın mahiyetinin aydınlatılmasının ön inceleme duruşması, uyuşmazlığın tespiti ve akabinde yaptırılması muhtemel bilirkişi incelemesi açısından zorunluluk teşkil ettiği göz önünde bulundurularak, davacı vekilinin davanın çek istirdadı davası mı yoksa menfi tespit ve istirdat davası mı olduğunu açıklamak ve bu husustaki yazılı beyanlarını mahkememize sunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiş, verilen kesin süre içerisinde davanın çek istirdadı davası mı yoksa menfi tespit ve istirdat davası mı olduğunun açıklanmaması durumunda dava dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı üzere davanın çek istirdadı davası olduğu kabul olunarak yargılamaya devam olunacağı tefhim yolu ile ihtar edilmiştir. Davacı vekili, iş bu davanın İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasında davacı şirket vekiline verilen süre doğrultusunda ortaya çıkan dava konusu çeklerden dolayı davacı şirketin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile ödenen çek bedellerinin davalı şirketten istirdadı ile davacı şirkete verilmesi talebi ile ikame edildiği beyanını içerir dilekçesini mahkememize sunmuştur. Sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı (dava konusu sübjektif hakka ilişkindir. Dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilen (nitelendirilen) kişiler, şeklen (biçimsel açıdan) o davanın taraflarıdır. Ancak mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, bu kişilerden birinin o davada gerçekten davacı veya davalı olmak sıfatı yoksa dava konusu hakkın esasına ilişkin bir karar verilemez. Dava sıfat yokluğundan reddedilir. Hemen belirtmek gerekir ki usul kanununda “husumet” olarak ifade edilen bir terim de bulunmamaktadır. Bir subjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle, o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı da o hakkın sahibine aittir. Meselâ, bir alacak davasında davacı olma sıfatı o alacağın alacaklısına aittir. Alacak davası, o alacağın alacaklısından başka bir (üçüncü) kişi tarafından açılırsa, dava, davacı sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan) dolayı reddedilir (Kuru, Baki/Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder: Medeni Usul Hukuku, 22. Baskı, Ankara 2011, s. 234; Yılmaz, Ejder; Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, Ankara 2012, s. 530). Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek olan kişi, o hakka uymakla yükümlü (borçlu) olan kişidir (davalı sıfatı). Örneğin bir alacak davasında davalı olma sıfatı o alacağın borçlusuna aittir. Alacak davası, o alacağın borçlusundan başka bir (üçüncü) kişiye karşı açılırsa davalının davalı (borçlu) sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan) dolayı reddedilir. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, bir subjektif hakkın sahibinin ve o hakka uymakla yükümlü olan kişinin kimler olduğu (yani bir davada, davacı ve davalı sıfatının kimlere ait olduğu) tamamen maddî hukuka göre belirlenir. Bu nedenle, bir kişinin belli bir davada gerçekten davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı hususu, usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu (subjektif) hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunudur. Sıfatın usul hukuku bakımından önemi (usul hukukunu ilgilendiren yönü) şudur: Bir davanın tarafları (veya taraflardan biri) o davada gerçekten (davacı veya davalı olarak) taraf sıfatına sahip değilse mahkeme, dava konusu hakkın esası (mevcut olup olmadığı) hakkında inceleme yapıp karar veremez. Mahkeme, davanın sıfat yokluğundan reddine karar verir. Bu karar, davanın mesmu olmadığına (dinlenemeyeceğine) ilişkin bir karar olmayıp, gene davanın esasına ilişkin bir karardır (taraf olarak gösterilenlerden birinin taraf sıfatının bulunmadığını tespit eden bir karardır). Mahkemenin sıfat yokluğunu kendiliğinden (resen) gözetmesi gerekir. Çünkü sıfat yokluğu, bir defi değil, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itirazdır. Hâkim, kendisine sunulan dava malzemesinden (davalı veya davacının bildirdikleri vakıalardan, yani dava dosyasından) bir itiraz sebebinin varlığını (sıfat yokluğunu) öğrenirse, bunu kendiliğinden (resen) gözetir. Az yukarıda değinildiği gibi taraf sıfatı, usul hukukuna değil maddî hukuka ilişkin bir sorundur; diğer bütün maddi hukuk sorunlarında olduğu gibi, dava şartı değildir. Taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için (defi değil) bir itirazdır. Diğer bütün itiraz hâllerinde olduğu gibi, sıfat yokluğu da, ancak dava dosyasından anlaşılabildiği ölçüde hâkim tarafından kendiliğinden (resen) gözetilir (Kuru/Arslan/Yılmaz, s. 234- 237). Davacı şirketin, davacı vekilinin dava dilekçesinde delil olarak dayandığı icra dosyalarının tarafı olmadığı, çekleri elinde bulunduran yetkili hamiller tarafından davacı şirkete herhangi bir ödeme talebinde bulunulmadığı gibi, davacı vekilinin 15/11/2023 havale tarihli dilekçesinde Türk ... Anonim Şirketi Laleli Şubesine ait,... seri numaralı, keşidecisi... ve Et Ürünleri Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan 30/01/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekin davalı ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından İstanbul... İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğu, Türkiye Cumhuriyeti ...Anonim Şirketi Ortaköy Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi... Hizmetleri Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi olan, 23/01/2023 tarihli, 27.370,00-TL bedelli çekin davalı ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından İstanbul ... İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğu, Türkiye Cumhuriyeti... Anonim Şirketi Ortaköy Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi ...Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan 10/01/2023 tarihli, 18.000,00-TL bedelli çekin davalı ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından İstanbul... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğunu ve takiplere konu çeklerin bedellerinin takip borçluları tarafından icra dosyalarına ödendiğini beyan ettiği, çek bedellerinin borçluları tarafından icra dosyasına ödenmiş olduğundan icra dosyasında çekleri geri alma yetkisi borcu ödeyen borçluya ait olup, taraflarınca çeklerin istirdatının hukuken mümkün olmadığı, bu sebeple çeklerin asıl hamili ve hak sahibi davacı şirket olmasına rağmen, kargo firmasında kaybedilen çeklerin bedellerini tahsil etmiş olan icra dosyaları alacaklısı olan kötüniyetli davalı ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketine karşı çeklerin bedellerinin tahsili/istirdatı talebi ile davanın ikame edildiğinin açık bir şekilde belirtildiği, ancak az önce de değinildiği üzere davacı şirketin icra dosyalarının tarafı olmadığı, çekler üzerinde davacı şirkete ait cironun bulunmadığı, alacaklılar tarafından davacı şirkete yöneltilen hiçbir talebin bulunmadığı, çek bedellerinin icra dosyalarının borçluları tarafından ödendiği, borçlu olmadığının tespiti talebi ile dava açma hakkının çek üzerinde cirosu bulunan dava dışı gerçek ve tüzel kişilere, istirdat talebinin ise ödeme yapan dava dışı gerçek ve tüzel kişilere ait olduğu, açıklanan gerekçeler dahilinde davacı şirketin üzerinde cirosu dahi bulunmadığı sabit olan çekler dolayısıyla borçlu olmadığının tespiti ile ödemediği çek bedellerinin istirdadı talebi yönünden aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı sonucunda ulaşılmış ve bu doğrultuda hüküm kurma yoluna gidilmiştir. Tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası, Küçükçekmece Başsavcılığının... soruşturma sayılı dosyası, İstanbul... İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyası, İstanbul... İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyası, İstanbul ... İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyası ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu uyuşmazlığın Türk ... Anonim Şirketi Laleli Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi... ve Et Ürünleri Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan 30/01/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekin, Türkiye Cumhuriyeti... Anonim Şirketi Ortaköy Şubesine ait,... seri numaralı, keşidecisi... Hizmetleri Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi olan, 23/01/2023 tarihli, 27.370,00-TL bedelli çekin, Türkiye Cumhuriyeti... Anonim Şirketi Ortaköy Şubesine ait,... seri numaralı, keşidecisi ...Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan 10/01/2023 tarihli, 18.000,00-TL bedelli çekin davacı şirket çalışanı ... tarafından davacı şirketin 'Ankara Asfaltı Caddesi Kemalpaşa/İzmir' adresine gönderilmek üzere ...Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık Anonim Şirketinin Halkalı Küçükçekmece'deki Aytaç Şubesine teslim edilmesi akabinde kaybolduğu iddiası çerçevesinde, davacı şirketin, dava konusu çeklerden dolayı davalı şirkete borçlu olmadığının tespiti ile çek bedellerinin davalı şirketten istirdadı ile davacı şirkete verilmesi taleplerine ilişkin olduğu, davacı vekili, iş bu davanın İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasında davacı şirket vekiline verilen süre doğrultusunda ortaya çıkan dava konusu çeklerden dolayı davacı şirketin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile ödenen çek bedellerinin davalı şirketten istirdadı ile davacı şirkete verilmesi talebi ile ikame edildiği beyan ettiği, dava konusu Türk... Anonim Şirketi Laleli Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi... ve Et Ürünleri Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan 30/01/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekin davalı ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından İstanbul ... İcra Dairesinin...Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğu, Türkiye Cumhuriyeti ... Anonim Şirketi Ortaköy Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi... Hizmetleri Turizm Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi olan, 23/01/2023 tarihli, 27.370,00-TL bedelli çekin davalı ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından İstanbul... İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğu, Türkiye Cumhuriyeti ... Anonim Şirketi Ortaköy Şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisi ...Hizmetleri Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan 10/01/2023 tarihli, 18.000,00-TL bedelli çekin davalı ... Sistemleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından İstanbul... İcra Dairesinin... Esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğunu ve takiplere konu çeklerin bedellerinin takip borçluları tarafından icra dosyalarına ödendiği, davacı şirketin icra dosyalarının tarafı olmadığı, çekler üzerinde davacı şirkete ait cironun bulunmadığı, alacaklılar tarafından davacı şirkete yöneltilen hiçbir talebin bulunmadığı, çek bedellerinin icra dosyalarının borçluları tarafından ödendiği, borçlu olmadığının tespiti talebi ile dava açma hakkının çek üzerinde cirosu bulunan dava dışı gerçek ve tüzel kişilere, istirdat talebinin ise ödeme yapan dava dışı gerçek ve tüzel kişilere ait olduğu, açıklanan gerekçeler dahilinde davacı şirketin üzerinde cirosu dahi bulunmadığı sabit olan çekler dolayısıyla borçlu olmadığının tespiti ile ödemediği çek bedellerinin istirdadı talebi yönünden aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla, açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Açılan davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu sebebiyle REDDİNE, 2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibariyle alınması gereken 269,85-TL karar ve ilam harcının, davanın açılışı sırasında yatırılan 179,90-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 89,95-TL harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-Yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına, 4-Davalının kendisini vekille temsil ettirdiği göz önünde bulundurularak karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333.maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.30/11/2023 Katip... eimza Hakim ... E imza