İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/340 E. 2021/97 K.

T.C. İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2018/340 Esas KARAR NO : 2021/97 DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 15/03/2018 KARAR TARİHİ : 27/01/2021 Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Menfi Tespit (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi. İDDİA VE TALEP: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava konusu çeklerde ciranta olarak görünen ... Et Market Nakliyat... Ltd Şti arasındaki anlaşma uyarınca belirtilen şirketin müvekkilinin yaptığı ticari işlerde nakliye işini üstlendiğini, müvekkilin de şirkete belirli bir bedel ödeme yükümlülüğü altına girdiğini, söz konusu çeklerin şirkete avans çeki olarak verildiğini, çeklere ilişkin fatura bulunmadığını, yapılan bu anlaşmaya ve verilen çeklere binaen tarafların protokol imzaladığını, 3 adet hamiline çeki avans olarak... Et Merkez Nakliye....Ltd Şti'ne protokolün imzalandığı tarihte verildiğini, çeklerin verilmesinden sonra taşımacılık için anlaşılmış olmasına rağmen söz konusu şirketin temsilcisi üstlendiği edimlerini yerine getirmediğini, ortadan kaybolduğunu ve müvekkilini zor durumda bıraktığını, davalı...arafından söz konusu çeklerin karşılıksız işlemi yapılmasının ardından davalı bankanın kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yoluna gittiğini, müvekkili aleyhine 05/05/2017 tarihinde İzmir... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasınca icra takibi başlatıldığını, sonrasında müvekkili hakkında İzmir... İcra Mahkemesinin ... esas numarası ile karşılıksız çek keşide etmek suçuna ilişkin ceza davası açıldığını, ceza davasından sonra takipten haberdar olduklarını ve bunun akabinde takibin kesinleştiğini, ... Et Market Nakliyat .. Ltd Şti ile müvekkilin yaptığı protokol gereği karşı tarafın üstlendiği edimi yerine getirmemesi neticesinde karşı tarafın talep edebileceği hiçbir hak ve alacağın doğmadığını, müvekkilinin borcunun bulunmadığını belirterek müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespit edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP VE SAVUNMA: Davalı... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava nın yetkili mahkemede açılmadığını, tüzel kişilere karşı açılacak davalarda genel yetkili yerin, davalı tüzel kişinin ikametgahının bulunduğu yer mahkemesi olduğunu, davacı tarafın da dava dilekçesinde müvekkili bankanın adresininin “... Cd... Sk.... Levent İstanbul” olarak belirterek bu hususu teyit ettiğini, bu durumda, davanın yetkisiz mahkemede açılmış olup yetkili mahkemelerden biri genel müdürlüğün bulunduğu İstanbul Mahkemeleri olduğunu, çeklerin düzenlenmesine sebep olan temel ilişkide edimlerin yerine getirilmemesinden dolayı çeklerin bedelsiz kaldığını, müvekkili bankanın yetkili hamili olmadığını, temel ilişkide çeklerin bedelsiz kaldığı iddiası ile müvekkili bankaya karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkili bankanın dava konusu çeklerin yasal hamili olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DAVA: Dava, avans olarak verildiği ve bedelsiz kaldığı iddia olunan çeklere ilişkin menfi tespit isteğine ilişkindir. DELİLLER: -İzmir .. İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyası, -Genel Nakdi ve Gayrinakdi Kredi Sözleşmesi, -Bursa Ticaret ve Sanayi ve Odasının 27/08/2018 tarihli yazısı ve eki, -Bilirkişi...'ın 29/05/2019 tarihli yazısı ve eki, -... Bankasının 30/04/2019 tarihli yazısı ve eki, -28/01/2017 tarihli protokol, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun “Menfi tespit ve istirdat davaları” başlıklı 72. Maddesi: “Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.” düzenlemesini içermektedir. Anılan maddeden anlaşıldığı üzere borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir ve takip konusu alacağın borçlusu olmadığının tespiti isteyebilir. Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar ve bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur. Menfi tespit konulu eldeki davada ispat yükünün özellikleri üzerinde de durulmalıdır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesi). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir. Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Bu noktada, konuyla ilgisi bakımından “ispat yükü”ne ilişkin açıklama yapılmasında yarar vardır: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)’nun “İspat yükü” başlığını taşıyan 190.maddesi; “(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. (2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” hükmünü içermektedir. Yukarıda belirtilen maddenin birinci fıkrasında, ispat yükünün belirlenmesine ilişkin temel kural vurgulanmıştır. Buna göre, bir vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükünü taşıyacaktır. İspat yükünün belirlenebilmesi için önce ilgili maddî hukuk kuralındaki koşul vakıaların doğru bir şekilde tespit edilmiş olması ve buna uygun somut vakıaların ortaya konulmuş olması gerekir. Her bir vakıa bakımından lehine hak çıkarma çerçevesinde ispat yükü kuralları belirlenir. Ancak kanunda özel olarak ispat yükünün belirlendiği hallerde, genel kurala göre değil, kanunda belirtilen şekilde ispat yükü belirlenecektir. İkinci fıkrada ise, karinelerin varlığı halinde ispat yükünün nasıl belirleneceği düzenlenmiştir. Karine söz konusu olduğunda, karine temeli ile karine sonucunu birbirinden ayırt etmek gerekir. Karineye dayanan taraf, sadece karine sonucunu ispat yükünden kurtulmuş olur, ancak karine temelini ispat etmek yükü altındadır. Bu durumu vurgulamak için, fıkrada açık düzenleme yapılmıştır. Kesin kanunî karineler dışında, karşı taraf karinenin aksini ispat edebilir. Fıkrada, özellikle aksini ispat kavramına yer verilmiştir. Zira, aksini ispat ve karşı ispat farklı kavramlardır. Karine söz konusu olduğunda, karşı ispat faaliyetinden değil, karine ile kabul edilen durumun aksini ispat etmek gerekir (6100 sayılı HMK. 190. madde gerekçesi). Çek, bir kambiyo senedidir. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl /temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Kambiyo senedinin bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu iddia eden tarafa aittir. Yukarıda yapılan açıklamalar ve dosya kapsamında toplanan tüm deliller bir arada değerlendirildiğinde; davacının kendisi tarafından düzenlenen ve eser sözleşmesi kapsamında avans olarak davalı... Et Market Ltd Şti'ne verilen çekin bedelsiz kaldığı iddiası iş bu menfi tespit davasını ikame ettiği, davalı ... Bankasının mahkememizin yetkisine itirazda bulunduğu, dava konusu çeklerin keşide yerinin İzmir olduğu, ayrıca çeklerin İzmir.. İcra Müdürlüğünde takibe konu edildiği, 2004 sayılı İİK'nun 72 ve 6100 sayılı HMK'nun 10, maddeleri uyarınca mahkememizin dava konusu uyuşmazlık bakımından yetkili olduğu, davalının yetki itirazının yerinde olmadığı, mahkememizce öncelikle davacının defter ve kayıtlarının incelenmesine karar verildiği, dosyaya sunulan 29/05/2019 tarihli bilirkişi raporuna göre davacı asilin yasal defterlerini sunmadığı ve davacının beyanına göre davaya konu çeklerin defterlere kayıtlı olmadığının tespit edildiği, mahkememizce davalı ... Et Market Ltd Şti'nin defter ve kayıtlarının incelenmesi için mahal mahkemesine talimat yazıldığı, adı geçen davalının kendisine tanınan yasal süre içerisinde usulüne uygun ihtarata rağmen defter ve kayıtlarını ibraz etmediği, davacı tarafından sunulan 28/01/2017 tarihli protokol içeriği ve altındaki imzaya ilişkin olarak davalı ... Et Market Ltd Şti adına isticvap davetiyesi çıkartılması için mahkememizce mahal mahkemesine talimat yazıldığı, adı geçen davalının kendisine tebliğ edilen isticvap davetiyesine rağmen duruşmaya katılmadığı bu nedenle davacının, davalı...Et Market Ltd Şti yönünden davaya konu çeklerin avans olarak verildiğini ispat ettiği, bu halde ispat külfetinin yer değiştirdiği, davalı... Et Market Ltd Şti'nin taraflar arasındaki sözleşmeye uyulduğunu, sözleşmeye konu işlerin yerine getirildiğini ve çeklerin bedelsiz olmadığı hususunu ispat etmesi gerektiği, davalı... Et Market Ltd Şti'nin bu yönde herhangi bir delil sunmadığı, bu nedenle dosya kapsamı itibariyle davacının söz konusu çekler nedeniyle davalı ... Et Market Ltd Şti'ne borçlu olmadığının kabulü gerektiği, adı geçen davalının kötü niyetli olduğu hususunun davacı tarafından ortaya konulamadığı, davacının kötü niyet tazminatı talebinin yasal şartlarının oluşmadığı anlaşılmakla aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Davacı tarafından davaya konu çeklerin davalı ... Bankası A.Ş tarafından usulsüz olarak takibe konu edildiği, davalı ... Bankasının hamil sıfatının bulunmadığı, çeklerde rehin cirosunun geçerli olmadığı ileri sürülmüş ve davalı ...önünden de menfi tespit talebinde bulunulmuş ise de, davaya konu çeklerin davacı tarafından hamiline keşide edildiği, davalı... Et Market Ltd Şti'nin çeklerde beyaz cirosunun bulunduğu, ... Bankası A.Ş tarafından hamil adına muhatap bankaya vekaleten çeklerin yasal süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz edildiği, karşılıksızdır işlemi gördüğü ve ... Bankası A.Ş tarafından söz konusu çeklerin İzmir.. İcra Müdürlüğünün... sayılı dosyasında takibe konu edildiği, davalı banka ile davalı ...Et Market Ltd Şti arasında genel kredi sözleşmesi bulunduğu, bu sözleşme kapsamında davalı ... Et Market Ltd Şti'nin söz konusu çekleri temlik cirosu ile davalı ...Bankası A.Ş'ye devrettiği, çekteki ciro silsilesinin düzgün olduğu, davalı... Bankasının yetkili hamil olduğu, çekin kural olarak bir ödeme vasıtası olduğu, davacının, davalı... Et Market Ltd Şti ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan defileri davalı ... Bankası A.Ş'ye karşı ileri süremeyeceği, davalı ... Bankası A.Ş'nin çeki kötüniyetli iktisap ettiğinin veya iktisapta ağır kusurlu olduğunun davacı tarafından ispatlanmadığı, dosya kapsamı itibariyle davacının iddiasını usulüne uygun delillerle kanıtlayamadığı anlaşılmakla davanın davalı ... Bankası yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile davacının; -...T,A.Ş Rize Şubesine ait, keşidecisi ..., keşide yeri İzmir, keşide tarihi 28/02/2017, çek numarası ..., çek bedeli 50.000,00 TL, -... T,A.Ş Rize Şubesine ait, keşidecisi ..., keşide yeri İzmir, keşide tarihi 30/03/2017, çek numarası ..., çek bedeli 50.000,00 TL, -... T,A.Ş Rize Şubesine ait, keşidecisi ..., keşide yeri İzmir, keşide tarihi 28/02/2017, çek numarası ..., çek bedeli 50.000,00 TL, olan 3 adet hamiline çek nedeniyle davalı... Et Market Nakliyat Et Ürünleri Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'ne borçlu olmadığının TESPİTİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 2-Yasal şartları oluşmadığından kötü niyet tazminat talebinin REDDİNE, 3-Alınması gerekli 10.246,50 TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 2.561,63 TL peşin harç ile 311,18 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 7.373,69 TL karar ve ilam harcının davalı... Et Market Nakliyat Et Ürünleri Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'nden tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE, 4-Davacı tarafından yatırılan 35,90 TL başvurma harcı, 2.561,63 TL peşin harç ve 311,18 TL ıslah harcı toplamı olan 2.908,71 TL'nin davalı ... Et Market Nakliyat Et Ürünleri Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'nden tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, 5- Davacı tarafından yapılan 400,00 TL bilirkişi ücreti, 388,23 TL müzekkere-tebligat giderinden oluşan toplam 788,23 TL yargılama giderinin davanın kısmen kabulü ile kısmen reddi sebebiyle tarafların haklılık oranına göre 394,12 TL'sinin davalı ...Et Market Nakliyat Et Ürünleri Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'nden tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, 6-Davacı dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan 2021 Yılı AAÜT'nin 13/1. fıkrası uyarınca 18.200,00 TL vekalet ücretinin davalı... Et Market Nakliyat Et Ürünleri Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'nden tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, 7-Davalı... Bankası dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan 2021 Yılı AAÜT'nin 13/1. fıkrası uyarınca 19.931,05 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ...Bankası A.Ş'ye ÖDENMESİNE, 8-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE, 9-Kararın kesinleşmesinden sonra İzmir... İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasının mercisine iadesine, Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda açıkça okunup usulen anlatıldı.27/01/2021 Katip ... E-İMZA Hakim ... E-İMZA