İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/793 E. 2025/25 K.

T.C. İSTANBUL ASLİYE 2.TİCARET MAHKEMESİ DOSYA NO : 2024/793 KARAR NO : 2025/25 DAVA : İTİRAZIN İPTALİ (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 04/10/2018 KARAR TARİHİ : 13/01/2025 Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen İTİRAZIN İPTALİ davasının mahkememizde yapılan yargılaması neticesinde verilen 05/03/2021 tarih ve ...E. ... K.sayılı kararın İstinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesinin 27/11/2024 tarih ve... E. ... K.sayılı kararı ile hükmün kaldırılarak dosyanın iadesi üzerine yeniden yapılan açık yargılama sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin 3996 Sayılı Bazı Yatırım Ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun hükümlerim göre ... işletme hakkı sahibi, davalı ise işletme hakkı müvekkil şirkette bulunan köprü ve otoyolları kullanmış tüzel kişi tacir olduğunu, işletme hakkı müvekkilinde bulunan köprü ve otoyollardan geçişler 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğümün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30/5 maddesi kapsamında ücretlendirilmekte olup, aynı düzenleme kapsamında ücret ödemeksizin yapılan geçişlerde, icra takibinden sonra yapılan kanunu değişiklik sonrası geçiş ücretinin 4 katı tutarında ceza uygulaması yapıldığı, bununla birlikte geçiş tarihini izleyen 15 günlük sürede geçiş ücretini ödeyenlere 6001 sayılı Kanunun 30/7 Maddesi uyarınca ceza uygulaması yapılmadığını, davalının ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçları ile 04.09.2016-11.11.2017 tarihleri arasında ücret ödemeksizin köprü ve otoyol geçişi yaptığını, bedeli ödenmeyen geçiş ücretleri ve bu ücretlere ait yasal cezalar toplamının 185.174,77 TL olup, süresi içinde ödenmemesi üzerine icra takibi başlatıldığını, davalının ise borcu kabul etmediği gerekçesiyle icra takibine itiraz ettiğini, icra takibinden sonra 7144 sayılı Kanun ün 18. maddesi ile 6001 sayılı Kanun ün 30. maddesinde değişiklik yapılarak uygulanan ceza katsayısının onda dörde düşürüldüğü, bu nedenle davanın ceza uygulamalarındaki kanunu değişiklik sonrasında oluşan hukuki durumu dikkate alınarak cezaların 4 kat olarak belirlenerek harçlandırıldığını belirterek davalının ... 13. İcra Dairesine yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin devamına, alacağın likit olması nedeniyle davalının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesini karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 6001 sayılı Yasanın 30/5 maddesinin Anayasa, Kabahatler Kanunu, Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Kanun ve kanunun diğer maddeleri ile birlikte değerlendirildiğinde, idare tarafından idari para cezasının düzenlenerek tebliğ edilmeden bu cezaların özel şirketler tarafından genel hükümlere göre tahsil ve talep edilemeyeceği sonucu ve yorumu çıkarıldığı, aksi halde yasanın bu maddesinin anayasayı ve yasalarca korunan diğer hakları ağır şekilde ihlal ettiği, bu nedenle 6001 sayılı yasanın 30/5 maddesinin Anayasanın 2,5,6,35 ve 47.maddelerine aykırı olduğunu, söz konusu kanun maddesine göre, herhangi bir idari para cezası düzenlenmeden 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden işletici şirket tarafından geçiş ücretinin 10 kat cezasını isteyebilmesinin, Devlet dışındaki gerçek ve tüzel kişilere ceza düzenleme ve isteme hakkı verdiğinden, bu durumun Anayasanın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine, 6. maddesinde belirtilen devletin egemenlik ilkesine ve 47. maddesinde belirtilen özelleştirme amaç ve ilkelerine aykırı olduğunu, yine Devlete ait işletilen otoyollardan ihlalli geçişlere ait düzenlenen idari para cezalarına karşı vatandaşların tebliğden itibaren 15 günlük süre içerisinde Sulh Ceza Mahkemeleri nezdinde itiraz hakkına, tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde 1/4 indirimli ödeme hakkına, 6001 sayılı kanun 30/3 maddesine göre 1 aylık ödeme süresi hakkına, taksitlerle ödeme hakkına, 6736 ve 7020 sayılı yasalardan faydalanma haklarına sahip iken, bu madde ile özel otoyollarda idari para cezası tutanağı düzenlenmeden veya herhangi bir itiraz, indirim ve taksitle ödeme hakkı tanımadan 10 kat cezanın tamamının talep edilebilmesi yetkisinin özel şirketlere verilerek imtiyaz tanınmasının Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesine, 10. maddesinde belirtilen kanunlar önünde eşitlik ilkesine, 35. maddesinde belirtilen mülkiyet hakkına aykırılık teşkil ettiğini, yine bu madde ile Devlete ve millete ait olması gereken idari para cezasının %40'ının karşılıksız olarak özel kişilere devredilmesinin Anayasa’nın 5. maddesinde belirtilen devletin amaç ve görevlerine aykırı olduğunu, bu nedenlerle Anayasanın 152. maddesi gereği incelenmesi amacıyla dosyanın Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesini, HGS geçişleri sebebiyle her yıl yüzlerce araç sahibi hakkında düzenlenen idari para cezalarının, hesaplarda para olmasına rağmen tahsil edilmemesi, ücreti ödenen geçişlerin dahi cezalı işleme girmesi gibi sistemin güvenilir olmaması sebepleri ile HGS cezalarına karşı Sulh Ceza Mahkemeleri nezdinde yapılan itirazların büyük kısmının kabul edilerek cezaların iptal edildiğini, Devletin de sistemin güvenilir olmadığını kabul ettiğini, müvekkili şirketin yaptığı araştırmalara göre geçiş tarihlerinde hesaplarda yeterli miktarda para bulunmasına rağmen HGS sistemi tarafından ücretlerin tahsil edilmediği yüzlerce geçişin olduğunu, davacı şirket tarafından işletilen köprü ve otoyollardan geçiş tarihinde hesapta para bulunmaması ya da para bulunmasına rağmen sistem tarafından çekilmemesi halinde, hesaba sonradan para yatırılmış olsa da sistem tarafından çekilmediğinin belirtildiğini, bu nedenle güvenilir olmayan bir sistemden dolayı müvekkil şirketten ihlalli geçiş iddiasıyla 4 kat ceza talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek tüm bu nedenlerle, haksız ve mesnetsiz davanın reddine, davacı tarafın %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir. Davalı vekilinin talebiyle dava ihbar olunanlar vekillerince ayrı ayrı ihbara cevap dilekçeleri sunulmuş olup, ... vekilince sunulan dilekçede dava konusu araçların 31.05.2017 tarihli sözleşmeyle müvekkiline, müvekkili tarafından da alt kiracılara kiralanmış olduğu, sözleşme tarihi öncesi dönemlere ait davacı alacağından müvekkilinin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı,... plakalı aracın ise davalı şirkete ait olmadığı, araçların müvekkilinin sözleşme dönemine isabet eden tüm HGS/OGS ücretlerinin bildirilen hesaplardan ödenmiş olduğunu, bu nedenle (davalı yararına) davanın reddine karar verilmesi talep edilmiş; ihbar olunan ... Bankası vekilince sunulan dilekçede ise müvekkiline davanın ihbarının dayanaksız olduğu, bu nedenle ihbarı kabul etmedikleri, davalı şirket personel ve yetkilisinin talimatlarına göre, hesabın yönetildiğini, HGS cihazlarının-etiketlerinin ön cam kırılması, değişmesi, araç içi temizlik vb. nedenlerle sökülmesi-zarar görmesi gibi durumlarla ilgili değişikliklerin de davalı şirket yetkilisi talimatlarına göre yapıldığını, hesaplarda işlem yapıldığını, hesapta haciz, bloke vb. durumlar olması halinde otomatik ödeme talimatlarına göre hesaptan geçiş ücretlerinin davacı tarafından tahsilinin mümkün olamayabileceği, davalı tarafından müvekkili nezdindeki hesaplardan HGS/OGS ödemelerinin yapılması, hesapta geçiş tarihlerinde yeterli bakiye bulunup bulunmadığını takip ve bakiye bulundurma sorumluluğunun tamamen davalı araç malikine ait olduğunu, müvekkilinin bu hususta herhangi bir sorumluluğu veya kusurunun bulunmadığı belirtilerek, müvekkili yönünden davanın reddine ve müvekkili lehine yargılama giderine hükmolunmasına karar verilmesi talep edilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME: Dava; 6001 sayılı Kanun uyarınca işletilen köprü ve otoyollardan davalıya ait araçların ihlalli geçiş ücretleri ile cezaları ve fer'ilerinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. 2004 sayılı İİK’nın 67/1. fıkrası gereğince takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Davacının ... 13. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile 27.11.2017 tarihinde, davalı aleyhine, 407.748,90 TL asıl alacak (geçiş ücreti+10 kat ceza), 28.454,66.-TL işlemiş faiz, 5.121,83 TL faizin KDV'si olmak üzere toplam 441.325,40.-TL üzerinden ilamsız icra takibi başlattığı, (...) ödeme emrinin borçlu/davalıya 07.12.2017 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun 13.12.2017 tarihinde hiçbir borcu olmadığını, borcun tamamına ve faize itiraz ettiğini belirterek takibi durdurduğu, davacının da 04.10.2018 tarihinde 16.05.2018 tarihli yasal değişiklikle cezaların 10 kattan 4 kata düşürülmesi nedeniyle, (davacı vekilince ara karar gereği sunulan talep açıklama dilekçesinde açıklandığı şekilde) 37.133,57 TL ihlalli geçiş ücreti, 148.041,20 TL dört kat ceza, 12.554,02 TL işlemiş faiz ile 2.259,75 TL faizin KDV'si toplamı 199.988,54 TL toplam alacak üzerinden 1 yıllık yasal hak düşürücü süre içinde huzurdaki itirazın iptali davasını açtığı anlaşılmaktadır. Yapılan yargılama sonunda mahkememizin 05/03/2021 tarih ve ... E.... K.sayılı kararı ile "6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun "Geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali" başlıklı 30/5.maddesi gereğince; 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. (on katı ibaresi 16/5/2018 tarih ve 7144 s.K/18. maddesi ile 4 katına düşürülmüştür.) Anılan özel kanun uyarınca işlettiği köprü ve otoyoldan ücret ödemeden geçiş nedeniyle 15 gün içinde HGS/OGS hesabından tahsil edilemeyen ücreti talep hakkı olan davacı şirketin, kanunda düzenlenen ve idari para cezası değil özel kanundan kaynaklanan ceza niteliğindeki 4 katı cezayı talep hakkı bulunduğu, ihlalli geçişe ilişkin muhataba ayrıca bir tebliğ yapılması gerektiğine dair kanunda bir hüküm de bulunmadığı, borcun ödeme zamanının kanunda düzenlendiği anlaşılmakla, davacının alacak talep hakkı bulunduğu, davalının temerrüdünün doğrudan yasada belirlenen süre nedeniyle, ihlalli geçişlerden 15 gün sonrasında oluştuğu, bu nedenle davacının işlemiş faiz de talep edebileceği, KDV Kanunu uyarınca işlemiş faiz davacı şirket açısından bir gelir kalemi olduğundan KDV Kanunu gereği faizin KDV'sinin de (davalıdan tahsil edilip vergi idaresine beyan edilerek yatırılacak tutar olmakla) talep edilebileceği, ayrıca araçlar ticari faaliyette kullanılan araçlar olduğundan davacının değişen oranlarda avans faizi isteyebileceği, davalının işlettiği araçlara ilişkin HGS/OGS bakiyelerinin mevcudiyetini ve yeterliliğini kontrol ve ödeme yükümlülüğü bulunduğu, davalı tarafça borcun ödendiğine dair bir delilin de sunulmamış olduğu anlaşılmakla, HGS/OGS hesabından geçiş anında veya 15 günlük süresi içinde ödenmeyen geçiş ücretinin 4 katı cezasından ve diğer takip fer'ilerinden ayrıca sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır. Bilirkişi tarafından yapılan inceleme ve hesaplamanın 6001 sayılı Kanuna, dosya kapsamına, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, davacının ihlalli geçişleri ve tahsil edemediği tutarı ispatlamış olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne, davalının takibe itirazının kısmen iptaline, ayrıca davada itirazın iptaline karar verilmesi talep edilen alacak kısmı likit ve itiraz haksız olduğundan davacının %20 icra inkar tazminatı talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile davanın kabulü ile davalının ... 13.İcra Müdürlüğü ... Esas takip dosyasına itirazının kısmen iptaline, takibin 185.174,77-TL asıl alacak, 12.554,02-TL işlemiş faiz, 2.259,75-TL faizin KDV'si olmak üzere toplam 199.988,54-TL alacak için takip sonrası asıl alacak kısmına değişen oranda avans faizi işletilmek suretiyle aynı koşullarda devamına, alacağın %20'si oranında 39.997,71-TL icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine karar verilmiştir. Hükmün davalı vekilince istinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesinin 27/11/2024 tarih ve ...E.... K.sayılı kararı ile "... Davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri ve cezalar ise idari para cezası niteliğinde olmadığından bu kapsamda tebliğ zorunluluğu bulunmamaktadır. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesi ile ... tarihli ... sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7417 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla yeni eklenen hükümler bir arada değerlendirildiğinde; söz konusu geçiş ücretlerinin geçiş tarihinden itibaren 15 gün içerisinde cezasız ödeneceği, 15 ila 45 gün içinde ödenmesi halinde geçiş ücretleri ile birlikte 1 kat ceza bedelinin ödeneceği, 45 günden sonra ise geçiş ücretleri ile birlikte 4 kat ceza bedelinin ödeneceği ancak bu bedelin genel hükümlere göre tahsili için en az 15 gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden biriyle bilgi verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretlerinin ödenmediği yönünde muhataba tebliğ zorunluluğu mevcut değil ise de ihlalli geçişin, geçiş anında muhataba bildirilmesi, ihlalli geçiş esnasındaki bildirimlerin basılarak davalıya ait araç sürücülerine teslim edildiğinin ispatlanması gerekmektedir. Geçiş anında tahsilat yapılmamış ise bu durumun bankadan mı yoksa davacının kullandığı HGS sisteminden mi kaynaklandığı, bakiyenin belli bir limit altına düşmesi halinde otomatik yükleme yapılıp yapılmadığı, geçiş anında bakiye yetersiz kalırsa sonradan yapılan yükleme ile geçişten itibaren 15 gün içerisinde tahsilat yapılıp yapılmadığı/tahsilatın mümkün olup olmadığı, sonradan yükleme yapılmış ise geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin sebebinin ne olduğunun da belirlenmesi gerekmektedir. Yine ihlale konu araçların HGS etiketlerinin olduğu ve bakiye yönünden sıkıntı bulunmadığı yönündeki itiraz uyarınca davalı vekiline her bir araç yönünden bağlı olduğu banka/PTT ve hesap numaraları sorularak, ilgili bankalardan yada PTT'den bilirkişi raporunda eksik olduğu bildirilen anlık bakiye bilgileri ile birlikte ihlalli geçiş tarihleri itibariyle geçiş ve bakiye kayıtlarının celbi ile söz konusu etiketler yönünden otomatik yükleme talimatı olup olmadığının sorulmaması hatalıdır. Nitekim davacı kurumun işleyişinden kaynaklı aksaklıklar sebebiyle geçiş ücreti tahsilatı yapılmadığı iddia edilmiştir. İş bu nedenle sunulan banka kayıtlarının bakiye müsaitliği bakımından incelenmesi gerektiği yönündeki istinaf sebebinin yerinde olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda yukarıda belirtilen husular nazara alınarak uzman bankacı ve bilgisayar mühendisi bilirkişi heyetinden davacıya ait sistem ile davalı HGS kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak, ihlalli geçiş yaptığı iddia olunan araçların HGS sistemine kayıtlı olup olmadığı, her bir geçiş yönünden, geçiş anında yeterli bakiyelerinin olup olmadığı, bakiye yeterli olması durumunda geçiş ücretinin niçin sistemden tahsil edilemediği, bakiye yeterli değilse otomatik yükleme yapılıp yapılmadığı, otomatik yükleme yapılmış ise geçişten itibaren 15 gün içerisinde davacı tarafça tahsilat yapılıp yapılmadığı/tahsilatın mümkün olup olmadığı hususlarında denetime açık ve hükme elverişli bilirkişi raporu alınmalıdır." gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin... E. ... K. Sayılı 05/03/2021 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın, daire kararına uygun şekilde yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine iadesine karar verilmiştir. Hükmün kaldırılarak dosyanın iadesi üzerine yeniden yapılan açık yargılama sonunda; Yargılama devam ederken davacı vekilince 09/01/2025 tarihinde dilekçe sunularak, icra dosyası borcuna ilişkin olarak davalı şirketle davacı müvekkili şirketin sulh olduğunu, davalı borçlu şirketin indirimli olarak alacaklı müvekkili kurum hesabına borcu ödediğini, icra dosyasının kapatıldığını, karşı tarafla yapılan sulh gereği davanın konusuz kaldığını, anlaşma gereği tarafların karşılıklı olarak yargılama gideri ve vekalet ücreti talebinin bulunmadığını beyan etmiştir. Davalı vekilince de 09/01/2025 tarihinde dilekçe sunularak, davacı şirketle müvekkili şirketin sulh olduğunu, icra dosyası borcunun ödenmesi nedeniyle dosyanın kapatıldığını, davanın konusuz kaldığını, taraflarını karşılıklı olarak yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin bulunmadığını beyan etmiştir. Böylece dava ve takip konusu borç ödenerek icra dosyası infaz edildiğinden dava konusuz kalmıştır. Bu nedenle dava hakkında karar vermeye yer olmadığına karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle; Konusuz kalan dava hakkında KARAR VERMEYE YER OLMADIĞINA, 1-Alınması gerekli 615,40-TL karar ve ilam harcının, peşin alınan 1.208,88-TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 593,48-TL harcın KARAR KESİNLEŞTİĞİNDE DAVACIYA İADESİNE, 2-Taraflarca yapılan yargılama giderinin KENDİ ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, 3-Taraflar lehine/aleyhine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 4-Taraflarca yatırılan avansın kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde ilgili tarafa İADESİNE, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren 2 HAFTA içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya bulundukları yerdeki başka bir mahkeme aracılığıyla mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK. 341.maddesi uyarınca İstanbul BAM. nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.13/01/2025 KATİP ... HAKİM ...