İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/206 E. 2024/556 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO : 2023/206 Esas KARAR NO : 2024/556 DAVA : İtirazın İptali DAVA TARİHİ : 26/04/2023 KARAR TARİHİ : 30/12/2024 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davaya ve icra takibine konu vakıa, davacının ödenmeyen alacaklarının davalıdan tahsili olduğunu, TBK 89. Maddesi uyarınca davacı alacağının ifa yeri davacının yerleşim yeri olduğunu, bu madde uyarınca İstanbul Anadolu mahkemelerinin yetkili ise de deniz taşımacılığından kaynaklı davalara bakmakla görevli Deniz İhtisas Mahkemesi kurulduğundan ... Asliye Ticaret Mahkemesinin davaya bakmakla görevli ve yetkili olduğunu, davalının göndericisi olduğu ... Limanından Pakistan'ın ... Limanına gönderilen malların taşınması işinin davacı tarafından üstlenildiğini, fiili taşıma işinin ... ... şirketi tarafından gerçekleştirildiğini, fiili taşıyan ... ... şirketi tarafından düzenlenen deniz taşıma konşimentosunda FCL - FCL taşıma yapılması kararlaştırıldığını, konşimento içeriğinde konteynerin hasarsız ve temiz şekilde teslim edilmesi gerekliliğine yer verildiğini, davacı tarafından organize edilen taşıma neticesinde davalı tarafından taşınması istenen yüklerin planlandığı şekilde ... limanına indirildiğini, varış ihbarlarının yapıldığını, yüklerim gümrükte beklemekte iken alıcı malı teslim almaktan imtina ettiğini, gönderilen malı teslimden kaçınması üzerine ek süre alınabileceği, konteynerin satın alınabileceği, malın millileştirilip ihale yolu ile satılmaması için gerekli tüm tedbirlerin ve yolların taşıtan tarafından davalıya bildirildiğini, herhangi bir aksiyon alınmadığını, varıştan malın millileştirilerek ihale usulü ile satılmasına kadar geçen süre yönünden fiili taşıyan ... ... asıl taşıyan olan davacıya demuraj tarifesine göre ücret yansıttığını, davacı tarafından bu bedellere katlanılmak durumunda kalındığını, demuraj bedeline ilişkin faturanın e-fatura olarak davalıya tebliğ edildiğini, muhasebeler arası cari hesap paylaşımları sırasında kayda alınmadığının görüldüğünü, ihtarname ekinde de ayrıca tebliğ edildiğini, davalının faturaya herhangi bir itirazının olmamasına rağmen ödeme yapmadığını, alacağın tahsili amaçlı olarak davacı tarafından davalı aleyhinde .... İcra Müdürlüğünün 2022 / ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu belirterek, davalının ... İcra Müdürlüğünün 2022 / ... E. Sayılı dosyasına vaki itirazının iptalini, davalının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Gümrüğü tarafından davacı bilgisi ve onayı haricinde hukuka aykırı şekilde malın millileştirilmesi işlemi yapılması sonucunda davacı aleyhine demuraj ücreti doğmayacağını, bu hususun davacıya bildirilmişse de keşidecinin bilgisi ve onayı dışında dava dışı armatör ... ...'a yapılan demuraj ödemesi bakımından keşidecinin sorumluluğunun bulunmadığını, ihracat yapılacak olan Pakistan ... ... firmasının ihracatı yapılacak olan ürünleri almaktan vazgeçmesi üzerine malın iadesi için nakliye ve gümrük süreçleri davacı tarafından takip edildiğini, ... gümrüğü tarafından davacının bilgisi ve onayı haricinde yapılan malın millileştirilmesi işleminin davacının bilgisi dahilinde yapıldığını, davacı tarafından demuraj ücreti doğamayacağı yönünde davalıya bilgi verildiğini, ... Gümrüğü tarafından bu yönde bir karar olması halinde de itiraz edilmesi ve ödeme yapılmaması gerektiği hususunda davacı ile görüşüldüğünü, söz konusu malların iadesi işlemleri için davacıdan yardım talep edilmiş olmasına rağmen iade sürecinde haksız ve hukuka aykırı olarak davalının mallarının millileştirilmesi yapıldığını, davalı tarafından davacıya demuraj ücretine istinaden bir ödeme yapılması hususunda bir onay verilmediğini, davalının sorumluluğunun bulunmadığını, davalı tarafından ihraç edilen malın alıcısı olan Pakistanlı ... ... şirketi malı kötüniyetli olarak teslim almadığını, malın açık arttırma yolu ile satılmasını istediğini, davacı ile ... ... arasındaki mailleşmeler incelendiğinde yaşana sorunun Pakistanlı firmanın kötü niyetli yaklaşımı ile gerçekleştiğini, taşıma işinin davalı tarafından kül halinde davacıya verildiğini, gümrükteki hukuka aykırı millileştirilme işlemi ile ce davacı ile ... ... arasında mailleşmelerde görülen sorunlar bakımından davalının herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, dava dışı ... ... tarafından davacıya kesilen faturanın sunulduğu görülse de davacı tarafından dava dışı ... ... şirketine demuraj bedelinin ödendiğine dair bir belge dosyaya sunulmadığını, bu bakımdan hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafından davalının sorumluluğu öne sürülerek demuraj bedeli talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının talep ettiği demuraj bedeline ilişkin tarih ve fiyat aralığı belirtilmediğini, bu bakımdan talep olunan ilgili demuraj bedelinin fahiş ve dayanaktan yoksun olduğunu, basiretli bir tacir olan davacının talep olunan demuraj bedeli bakımından davalının sorumluluğunun bulunmadığını bilmesine rağmen haksız şekilde icra takibi başlattığını, devamında davanın ikame edilmesi davacının kötü niyetli olarak hareket ettiğini gösterdiğini, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini belirterek, talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile, davacının hukuki dayanaktan yoksun iddia ve beyanlarına ve mahkeme dosyasına sunmuş olduğu delillere ve içeriğine itiraz ettiklerini, davanın esastan reddini, davacı aleyhine iddia edilen haksız alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini arz ve talep ettikleri görülmüştür. Mahkememizde açılan işbu davanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/04/2023 tarih, 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı Gönderme kararı ile mahkememize geldiği anlaşılmıştır. Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisinden kaynaklanan demuraj alacağının tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup uyuşmazlığın dava konusu demuraj bakımından davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacı tarafından talebe konu bedelin dava dışı taşıyan firmaya ödenip ödenmediği ve var ise bunlara göre davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır. .... İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Ltd. Şti. borçlularının ... Tic. A.Ş. olduğu, 24/11/2022 tarihinde 50.500,36USD nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 30/11/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 07/12/2022 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 26/04/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... ve ... tarafından tanzim edilen 19/07/2024 tarihli raporda; Dava dışı asıl taşıma şirketi ... tarafından davacı ... adına tanzim 05.04.2022 tarih, ... seri nolu, 50.328 USD bedelli "Demuraj" açıklamalı faturanın tanzim edilmiş olduğu, Davacının ise, dava dışı asıl taşıma firması tarafından firmalarına yansıtmış olduğu "demuraj" bedelini 22.08.2022 tarih, ... seri nolu, 50.328 TL bedelli fatura ile davalıya yansıtmış olduğu, bu faturanın takibe konu edildiği, davacının yasal defter kayıtlarında 31.12.2022 tarihi itibarıyla 50.328,00 USD karşılığı 911.408,91 TL. alacaklı olduğu, Davacının 10.05.2022 tarihinde fatura bazında yapılan 125.169,04 USD toplu ödeme ile söz konusu fatura bedelinin ödemiş olduğu, davacı şirketin toplu ödeme dahilinde yapılan faturaların listesini heyetimize ibraz ettiği, ayrıca ödeme belgesinin dosyada bulunduğu, Davalı şirketin taşıtan ve yükleten konumunda olduğu, Davadışı gönderilen şirket emteayı teslim almadığından dolayı, her ne kadar emtea gümrük tarafından tasviye edilmiş olsa da tahliye limanında oluşan masraflarla ilgili sorumluluğun Davalı şirkette olduğu, Dava konusu taşıma Davadışı ... şirketi tarafından gerçekleştirildiği, Tahliye limanında oluşan demuraj için tarifeye göre %50 indirimli olarak Davacı adına fatura tanzim etmiş ve Davacı şirket aynı tutarda yansıtma faturasını Davalı adına tanzim ettiği, Davacı şirketin alacağı 50.328 usd tutarında faturayı takip ve dava konusu ettiğine ilişkin tespit ve görüşlerini bildirmişlerdir. Davalı ... tarafından dava dışı Pakistanlı ... ... firmasına CIF satım şekliyle ve 110.500,00 USD bedel ile satışı yapılan nohut emtiasının İskenderin Limanı'ndan ... Limanı'na taşınması hususunda bir anlaşma bulunduğu, bu kapsamda emtiaların ... numaralı ara konşimento ile ... numaralı ana konşimento tahtında dava dışı fiili taşıyan ... ... firması tarafından taşındığı, ilgili konşimentoda bulunan ... ve ... kaydı uyarınca navlunun yükleme limanında peşin olarak ödendiği, emtiaların içinde bulunudğu ... ve ... numaralı konteynerlerin 30/05/2021 tarihinde varış limanına ulaştığı, buna ilişkin olarak dava dışı ... Firması tarafından 28/05/2021 tarihinde varış ihbarının iletildiği ve bu varış ihbarı üzerinde demuraj tarifesinin bulunduğu ancak bu ihbara rağmen dava dışı alıcı tarafından ürünlerin teslim alınmadığı anlaşılmıştır. Davaya konu uyuşmazlığın ise emtiaların alınmaması nedeni ile oluşan demuraj ücretleri bakımından davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ile varsa davacı alacak miktarının tespiti hususunda olduğu anlaşılmıştır. Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir. Navlun sözleşmesinin gönderileni eğer navlun sözleşmesinin aynı zamanda tarafı değilse, diğer bir ifadeyle, taşıtan değilse anılan ücret ve masrafların borçlusu değildir. Ancak TTK 1203 maddesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde gönderilen söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Gönderilenin TTK 1203 maddesi kapsamında yer alan kalemlerden sorumlu tutulabilmesi, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır. Buna göre, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından tesliminin istenmesi gereklidir. Bu koşullar karşılandığında taşıtan borçtan kurtulur. Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi ile her ne kadar, dava dışı alıcı ile aralarındaki satım ilişkisi uyarınca dava konusu emtiaların nakliye ve gümrük işlemleri dahil masrafların dava dışı alıcı firma tarafından karşılanmak üzere davacı ile anlaşma sağlandığı, yükün teslim alınmaması üzerine emtiaların iadesi ve gümrük işlemlerinin de davacı ... tarafından yerine getirildiği, yaşanan tüm süreçte davacı ... tarafından demuraj ücreti doğmayacağı hususunda bilgi verildiği, davacı tarafından üstlenilmesine karşılık ürünlerin iadesinin yapılamadığı ve boşaltma limanında millileştirilmesinin yapıldığından ve davacıya demuraj bedellerinin dava dışı fiili taşıyana ödenmesi hususunda onay verilmediğinden bahisle davaya konu demuraj bakımından sorumlulukları bulunmadığı savunulmuşsa da; öncelikle, yukarıda da ifade edildiği haliyle taşımaya konu konşimentoda bulunan ... ve ... ... kayıtları uyarınca navlunun davalı tarafından ödendiği kabul edilmiş olup, davalı vekilinin cevap dilekçesinde açıklandığı hali ile davacıya taşıma talimatının da davalı tarafından iletildiği, kaldı ki dosyada mübrez belgelerdin tespit olunduğu hali ile CIF satım şeklinin kararlaştırılmış olması nedeniyle davalı şirketin taşıma işlerini organize ettiği anlaşılmıştır. Buna göre davalı ile dava dışı alıcı firma arasındaki satım ilişkisinden bağımsız olarak, davacı ile taşıma ilişkisini kuran ve navlun bedelini ödediği anlaşılan davalının uyuşmazlık bakımından taşıtan sıfatını haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Bununla birlikte, yükün iadesinin talep edildiği ve iade işlemlerinin da davacı tarafından üstlenilmesine karşılık nihai olarak yükün iade edilemeyerek boşaltma limanında tasfiyeye girmesi nedeni ile davalı vekili sorumlulukları olmadığını savunmuşsa da, dosyada bulunan taraflar arasındaki e posta yazışmaları incelendiğinde; emteanın mahrece iadesi için Davalı şirket tarafından talepte bulunulduğu, bu konuda Davacı şirket tarafından da girişimlerde bulunulduğu, talep edilen evrakların Davalı şirkete iletildiği ancak aradan uzun bir süre geçtikten sonra dahi halen özellikle banka tarafından verilmesi gereken evrakların hazır edilmediği, beklenen banka yazısının 27.10.2021 tarihinde halen gelmediği ancak 11.11.2021 tarihinde temin edildiği, dava dışı alıcı şirket tarafından gerekli belgenin ise 25.10.2021 tarihinde sağlanabildiği, mahrece iadesinin gerçekleşmesi için gerekli evrakların sağlanmasının çok uzun süre aldığı, sonrasında 22.11.2021 tarihinde fiili taşıyandan mahrece iadesi için davalı şirkete iletilen taşıma, ardiye ve demuraj masraflarının davalıya iletildiği, ancak mahkememizin 05/11/2024 tarihli ara kararı üzerine dosyaya ibraz edilen taraf vekillerinin açıklamalarından anlaşıldığı hali ile, bu masrafların davalı tarafından kabul edilerek ödenmemesi üzerine, yükün boşaltma limanında bekleme süresinin dolması nedeni ile yükün tasfiye edildiği anlaşılmakla, buna göre esasen davacının yükün mahrece iadesi bakımından üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdiği ancak yükün iade edilebilmesi için ödenmesi gereken masrafların davalı tarafından kabul edilmemesi ve sessiz kalınması nedeniyle iadenin yapılamadığı anlaşılmakla, yükün çekilmemesi ve sonrasında mahrece iadenin gerçekleşmemesi bakımından davacının herhangi bir ihmali yahut sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca tüm bu süreç boyunca herhangi bir şekilde demuraj işlemeyeceğine ilişkin davacı taahhüdü bulunduğu hususu da davalı tarafından ispat edilememiştir. Buna göre TTK 1200 maddesi ile TTK 1203 ve TTK 1205 maddelerinin mefhumu muhalifinden, emtiaların alıcı tarafından alınmamış olması nedeni ile oluşan masraflar bakımından taşıtan sıfatı ile davalının sorumlu olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davaya konu konteynerlerin varış limanına ulaştığı ve nihai olarak yükün tasfiyesi sonrasında dava dışı fiili taşıyana boş olarak teslim edildiği tarihler bakımından uyuşmazlık bulunmamaktadır. Dosyada mübrez bilgi ve belgelere göre, konteynerlerin 30/05/2021 tarihinde ,limana tahliye edildiği, konteynerlerin ise boş olarak 12 ve 12 Aralık 2021 tarihlerinde teslim edildiği ve buna göre dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, taşımaya konu olan ve davalının da taraf olduğu konşimentoda kayıtlı bulunan demuraj tarifesi üzerinden yapılan hesaplama neticesinde toplamda 100.656,00 USD demuraj oluştuğu açıklanmıştır. Ancak davacı vekilinin dava dilekçesi ile aşamalardaki beyanlarında belirttiği ve dosyada bulunan taraflar arasındaki e posta yazışmalarından da anlaşıldığı hali ile, davacı tarafından dava dışı ... Firmasından indirim alınarak nihayetinde davaya konu konteynerlerin beklemesi bakımından 50.328,00USD için davacı ile dava dışı ... firmasının anlaştığı görülmüş olup, bilirkişi raporundaki tespitler uyarınca da talebe konu bu bedelin kadri maruf olduğu kabul edilmiştir. Davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen ve dava dışı ... firması tarafından adına düzenlendiği anlaşılan 05/04/2022 tarihli Demuraj ... Açıklamalı 50.328,00 USD bedelli faturanın davacı tarafından ticari defterlerine kayıt edilerek ilgili fatura bedelinin dava dışı ... Firmasına 05/04/2022 tarihli ödeme dekontuna göre ödenmiş olduğu ve aynı tutarın davalıya rücu edilerek davalı adına 22/08/2022 tarihli davaya konu faturanın tanzim edildiği ancak dosyaya celp edilen davalı şirket BA/BS formlarına göre bu faturanın davalı tarafından vergi dairesine bildiriminin yapılmadığı alınan bilirkişi raporunu düzenleyen muhasip bilirkişi tarafından tespit olunmuştur. Açıklanan nedenlerle, ilgili yüklerin taşıtanı oyduğu anlaşılan davalının TTK 1200maddesi ile TTK 1203 ve 1205 maddelerini mefhumu muhalifi uyarınca davaya konu demuraj bedelleri bakımından sorumlu olduğu, davalı vekilinin savunmalarının aksine demuraj oluşması ile yüklerin mahrece iadesinin yapılamaması bakımından davacının sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmıştır. Davacı vekili tarafından davaya konu faturanın ödenmesinin ... Noterliği ... Yevmiye Numaralı ihtarnamenin davalıya 03/11/2022 tarihinde davalıya ihtar edilerek faturanın iki iş günü içerisinde ödenmesinin hatırlatıldığı buna göre davalının 05/11/2022 tarihinde temerrüde düşürüldüğü bu tarihten icra takibine başlanan 24/11/2022 tarihine kadar 85.14 USD faiz işlemiş olduğu mahkemece resen hesap edilmiş olup, buna göre neticede davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptaline, takibin 50.328,00USD asıl alacak ile 85,14USD işlemiş faiz bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca USD faizi UYGULANMASINA, -Fazlaya dair talebin REDDİNE, -Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE, 2-Karar harcı olan 67.006,90.TL'den peşin alınan 12.067,17.TL'nin mahsubu ile bakiye 54.939,73.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA, 3-Davacının peşin olarak yatırdığı 12.067,17.TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 4-Davacı yargı gider toplamı olan 10.629,15TL'nin ( 179,90TL başvurma harcı, 449,25TL posta gideri ve 10.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 10.610,01.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Davacı için takdir edilen 149.329,33TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE, 6-Davalı vekili için takdir edilen 1.702,15TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE, 7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.557,19.TL sinin davalıdan, 2,81.TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA, 8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/12/2024 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır