İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/22 E. 2023/94 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO : 2022/22 Esas KARAR NO : 2023/94 DAVA : Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 15/01/2022 KARAR TARİHİ : 02/03/2023 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya deniz yolunda konteyner ile taşıma organizasyonu hizmeti verdiğini, davalının Yükleten olduğu ... tarihli ... nol konşimento uyarınca ...'dan ... Limanına .... numaralı konteynerde emtiaların taşındığını ancak teslim alınmadığını, ... tarafından müvekkiline 11.485,13.USD bedelli fatura tanzim edildiğini, müvekkilinin demuraj faturasını ödediğini, ödenen demuraj bedeli için davalıya 11.485,13USD bedelli fatura düzenlendiğini ancak davalı tarafından ödeme yapılmadığını beyanla, ... numaralı fatura uyarınca şimdilik 11.485,13 ABD Doları alacağın, 25.11.2021 Tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca, ABD Doları cinsinden para borcunun faizinde devlet bankalarının ABD Doları olarak açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz uygulanmak sureti ile aynen; mümkün olmaması halinde B.K.99. maddesine göre, fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış karşılığının TL olarak avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, taşımacının demuraj alacağı taşımanın tamamlandığı tarihten itibaren 1 yıl olduğunu, dava konusu olayın 02/10/2020 tarihi olduğunu, davacının müvekkiline mallarına ilişkin bildirimi 170 gün geçtiksen sonra bildirdiğini, taşıyıcının müvekkiline teslim engelini bildirmemesi nedeni ile müvekkilinin mallarının "abondone" edildiğini, esasen müvekkilinin zarar gördüğünü beyanla öncelikle davanın zamanaşamı nedeni ile reddine ve nihayetinde davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Dava, Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetlerinin olup olmadığı, davalının zamanaşımı itirazının yerinde olup olmadığı, emtianın gümrükten çekilip çekilmediği, çekilmiş ise ne kadar süre sonra çekildiğinin ve varsa Demuraj süresi ile taşıma dolayısı ile gerçekten demuraj ücreti ödenip ödenmediği, ödenmiş ise yapılan ödemenin rayice uygun olarak yapılıp yapılmadığı, davalının demuraj ücretinden sorumlu olup olmadığı hususunda toplandığı görülmüştür. Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ..., ... ve ... tarafından tanzim edilen 09/01/2023 tarihli raporda, Davada akdi ve pasif dava ehliyeti bulunduğu, Talebin zamanaşımına uğradığı, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, emtianın gümrükten çekilip çekilmediği, çekilmiş ise ne kadar süre sonra çekildiğinin ve varsa demuraj süresi emtianın gönderilen tarafından teslim alınmadığı ve tahliye limanında gümrük tarafından el konulduğu taraflar arasındaki yazışmalardan anlaşıldığı, Konteynerin tahliye limanındaki hareketleri ile ilgili sadece fiili taşıyanın demuraj hesap dökümünde bilgi bulunduğu, Tahliye limanındaki varış ihbarı, gümrük belgeleri ya da başka bilgiler bulunmadığı, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, ihtilaf konusu alacak için Dava dışı fiiili taşıya ...'nın konteyner demuraj faturası düzenlediği ve kendi akidi davacıya göndermiş olduğu, fatura bedelini yapılan mali incelemede cari hesaptan ödeyen davacının rucuen kendi taşıtanı Davalı'dan talep edebileceği, Fiili taşıyan demuraj hesabına göre 12.10.2020 tarihinde tahliye limanına ulaştığı, 21 gün serbest süre sonrasında 09.04.2021 tarihine kadar toplam 159 gün demuraj hesap edildiği, taşıyana gerçekte ne zaman teslim edildiğinin bilinmediği, toplam 43.080 SAR = 11.485,13 USD = 88.980,34 TRY olarak Fiili Taşıyan Demuraj faturasının tanzim edildiği ve Davacı tarafından ödemesinin fiili taşıyana yapıldığı, aynı tutarlı demuraj faturasının Davacı tarafından Davalı adına tanzim edilerek dava konusu olduğu, Demuraj tarifesinin rayice uygun olduğu, İncelenen davacı şirkete ait 2020 ve 2021 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2020 ve 2021 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2020 ve 2021 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, İncelenen davalı şirkete ait 2020 ve 2021 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2020 ve 2021 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davalı şirketin 2020 ve 2021 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı yanın düzenlediği demuraj faturasından kaynaklı olarak dava tarihi olan 15.01.2022 tarihi itibariyle davalı ...Şti.'den 11.485,13 USD alacağının bulunduğu, Davalı şirketin tarafına düzenlenen faturaya karşılık olarak iade faturası düzenlemesinden kaynaklı olarak dava tarihi olan 15.01.2022 tarihi itibariyle davacı yana herhangi bir borcunun bulunmadığı, Dava konusu demuraj masrafından kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ...tarafından 20.09.2021 tarihinde ... nolu 11.485,13 USD tutarlı "Demuraj İthalat" açıklamalı Faturanın davacı şirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin işbu faturayı ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, davacı şirketin ...Bankası aracılığıyla 22/10/2021 tarihinde 148.000,00 USD havale göndererek dava dışı ...'ye cari hesaba istinaden ödeme yaptığı, davacı şirketin gönderdiği 148.000,00 USD tutarlı havale miktarının tarafına düzenlenen 11.485,13 USD tutarlı fatura miktarını da kapsadığına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir. Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, taşımaya ilişkin konişmento, demuraj tarifesi ,ilgili gümrük müdürlüklerinden gelen müzekkere cevapları, ihtarname, davaya konu fatura ve bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamı bir bütün olarak düşünüldüğünde ; Davanın konteynerin süresinde iade edilmemesi nedeniyle doğduğu iddia edilen demuraj alacağının tahsili amacıyla açılan alacak davası olduğu anlaşılmıştır. Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir. Navlun sözleşmesinin tarafları taşıyan ve taşıtan olup TTK m.1200 gereğince navlun ücreti ile navlun teferruatı olarak nitelendirilen masrafların borçlusu taşıtandır. Konteyner gecikme ücreti navlunun teferruatı niteliğindedir. Yük gönderilen tarafından teslim alınmadığından TTK madde 1207 uyarınca konteynerların kararlaştırılan süreden sonra iade edilmemesi sebebiyle meydana gelen gecikme bedelinden taşıtan sorumlu olacaktır. Somut dosya incelendiğinde; davacının ... numaralı konişmento tahtında 410 parça 9640 kg örme kumaş emtiasının...Limanından ... gemisi ile taşınmasını davalıya taahhüt ettiği, navlun faturası düzenlediği, davacının bu edimini alt taşıma sözleşmesi yapmak suretiyle yerine getirdiği, fiili taşıyanın ... olduğu , davacının davalı ile navlun sözleşmesi kurması sebebiyle davacının akdi taşıyan davalının ise taşıtan olduğu anlaşılmakla tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu anlaşılmıştır. Davalı vekili tarafından zamanaşımı itiraında bulunulduğu görülmekle öncelikle bu itiraz değerlendirilmiş, eTTK'nun 1262/son(TTK 1246/1) maddesi gereğince, navlun sözleşmesinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zaman aşımına uğrar. Bu süre alacağın muaccel olması ile işlemeye başlar. Davacı tarafça takibe konu fatura düzenlenerek davalı tarafa göndermiş ise de fatura niteliği gereği alacağı temsil eden bir belge olmayıp davacı taraf düzenlediği faturalar ile gemi, konişmento numaraları ve konteyner numaralarını belirtmek suretiyle yaptığı iş ve sunduğu hizmetin bedelini belgelemiştir. Fatura kapsamında doğduğu iddia olunan alacak kalemleri, konişmentoda taşıyan lehine doğan navlun ve diğer masraflara ilişkin olmasına göre alacağın tabi olduğu zamanaşımı süresi TTK 1246 (E TTK 1262/son) maddesi gereğince bir yıllık zaman aşımı süresine tabidir. Denizde yük taşıma akitlerinden veya konişmentodan taşıyan lehine doğan masraflar ve navlunun zamanaşımı başlangıç tarihi yasada açıkça düzenlenmemiştir. E BK 128. maddesindeki genel hükme göre zamanaşımı alacağın muaccel olduğu tarihte başlar. eBK 74.madde gereğince kural olarak her borç doğumu anında muaccel olur. Navlunun ödenmesi için taşıma sözleşmesinde bir vade tanınmışsa zamanaşımı bu vadeden başlayacak, sözleşmede hüküm yoksa taşımanın bittiği tarih zaman aşımına başlangıç tarihi olarak esas alınacaktır. Taşımanın bitmesi ise eşyanın teslimi ile olur ve navlun alacağı da eşyanın teslimi ile veya teslim edilmiş olması gereken tarihte muaccel olur ve zamanaşımı da bu teslim gününden veya teslimi icap eden günden itibaren başlar. Dava konusu taşımada yükün bulunduğu CAIU7046896 nolu konteyner 12.10.2020 tarihinde limanda tahliye edildiği, konteyner konişmento alıcısı tarafından çekilmediği, 180 gün oluşan demuraj bedelinin davacı tarafça 11.485,13 USD olarak 22.10.2021 tarihinde ödendiği, 11.10.2021 tarihinde düzenlenen faturaya istinaden 26.11.2021 tarihinde arabuluculuğa başvurulduğu görülmekle sehven zamanaşımı itirazının reddine karar verilmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nun, "Üçüncü Kişi Gönderilen'in Durumu - Ödeme Yükümlülüğünün Doğması" başlıklı 1203. Maddesi'nde, navlun sözleşmesinin tarafı olmayan üçüncü kişi Gönderilen'in hangi, hallerde borçlu olacağı konusunda istisnaya yer vermiştir. Anılan maddeye göre; TTK m. 1203: "Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." denilmektedir. Fakat koşullarının gerçekleşmesi hâlinde Gönderilen, söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Buna göre, yükün gönderilen tarafından teslim alınması halinde gönderilen, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde anılan borçlardan sorumlu olacaktır. Bu koşulların mevcut olması durumunda, taşıtan borçtan kurtulur. İhtilaf konusu olayda gönderilenin malları teslim almadığı, fiili taşıyan dava dışı ...'nın konteyner demuraj faturası düzenlediği, fiili taşıyanın kendi akidi davacıya demuraj faturası düzenlediği görülmekle davacı fiili taşıyana ödemiş olduğu demuraj bedelini kendi akidine rücu edebilecektir. Taraflar arasındaki 07.04.2021 - 29.09.2021 tarihlerindeki yazışmalarından emtianın çekilmediği ve gümrük tarafından el konulduğu, 12.10.2020 tarihinde ...limanında tahliye edildiğinin anlaşıldığı, fiili taşıyan ... tarafından davacı adına ... sayılı 20.09.2021 tarihli 11.485,13 USD bedelli demuraj faturasının düzenlendiği, ticari defter incelemeleri ile davacının cari hesap ilişkisi içinde bu bedeli fiili taşıyana ödediğinin anlaşıldığı, davacı tarafından davalıya rücu ilişkisi içinde ... sayılı 11.10.2021 tarihli 11485,13 USD bedelli demuraj faturası düzenlediği, fiili taşıyan tarafından tarafından davacı adına tanzim edilen demuraj hesap özetine göre; 21 gün serbest süre olduğu, 12.10.2020 tarihinde... limanında tahliye edildiği, 02-10 Kasım 2020 tarihlerinde 9 gün x 120 SAR = 1.080 SAR = 287,93 USD 11.Kasım - 10.Aralık 2020 tarihlerinde 30 gün x 200 SAR = 6.000 SAR = 1.599,60 USD, 11.Aralık 2020 - 09.Nisan.2021 tarihlerinde 120 gün x 300 SAR = 36.000 SAR = 9.597,60 USD Toplam 43.080 SAR = 11.485,13 USD = 88.980,34 TRY olarak olduğu görülmekle davacının yukarıda hesaplanan demuraj tarifesince davalıdan alacaklı olduğuna kanaat getirilerek davanın kabulüne karar verilmiş , davacı tarafından davalı adına düzenlenen 11.10.2021 tarihli demuraj faturasında vade tarihi olarak 25.11.2021 olarak belirtildiği, yine davacı tarafından 13.10.2021 tarihli ihtarname ile vadenin hatırlatıldığı görülmekle faizin vade tarihinden itibaren işletilmesine karar verilmesine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: 1-Davacının davasının KABULÜ ile 11.485,13 USD nin vade tarihi olan 25.11.2021 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 2-Karar harcı olan 10.630,64.TL'den peşin alınan 2.657,67.TL'nin mahsubu ile bakiye 7.972,97.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan ( 2.749,87.TL ilk harç 67,10.TL posta ücreti ve 4.500,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 7.316,97.TL'nin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Davacı vekili için takdir edilen 24.343,53.TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE, 6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabulüne karar verildiğinden davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA, 7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/03/2023 Katip e-imzalıdır Hakim e-imzalıdır