İlk Derece Mahkemesi 2026/318 E. 2026/321 K.

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/318 Esas KARAR NO : 2026/321 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız) DAVA TARİHİ: 31/03/2026 KARAR TARİHİ: 31/03/2026

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

DAVA: Davacı vekili----- harç tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkil ---- ticari faaliyetleri kapsamında ---- yürüttüğü ticari ilişki neticesinde ekteki faturada yer alan malların satışından kaynaklı olarak alacaklı konumundadır. --- Bu alacağa karşılık olarak keşideci ------ tarafından müvekkil şirket emrine (lehtar sıfatıyla) 3 adet çek düzenlenmiş ve söz konusu kıymetli evraklar müvekkil şirkete ulaştırılmak üzere kargoya verilmiştir. Keşideci firma tarafından ---- tarihinde kargoya verilen paket --- firması aracılığıyla ---- tarihinde müvekkil şirkete ulaşmış ve teslim alınmıştır. Ancak kargo paketinin açılması neticesinde, paketin içerisinde yalnızca----- çeklerin bulunduğu; kargoya verildiği beyan edilen ve görseli tarafımızla paylaşılan ------- seri numaralı çekin ise paket içerisinden çıkmadığı, gönderim aşamasında kaybolduğu tespit edilmiştir. Müvekkil şirket, iptali talep edilen çekte lehtar konumunda olup, çekin yasal ve yetkili hamilidir. Keşideci firmanın müvekkil için tuttuğu cari hesap ekstresinde EK-1 yer yer verdiğimiz fatura ve bu fatura karşılığı yapılan ödemeler olarak dava konusu çekin de dahil olduğu söz konusu 3 çekin çıkışı yapılmıştır.Gerek taraflar arasındaki ticari ilişki, bu ilişki kapsamındaki fatura tutarı ve çek bedelleri dikkate alındığında, dava konusu çekin yetkili hamili, ardışık seri numaralı diğer iki çek gibi müvekkil şirkettir. Dava konusu çekin üçüncü ve kötü niyetli şahısların eline geçmesi ve muhatap bankaya ibraz edilerek haksız tahsilat yapılması riski son derece yüksektir. Bu durum müvekkil şirket nezdinde telafisi imkansız zararlara yol açacaktır. Bu sebeple, 6102 sayılı TTK'nın 757. maddesi gereğince, çek bedelinin ödenmesinin önlenmesi için ivedilikle ihtiyati tedbir kararı verilmesi elzemdir. Bu nedenle Sayın Mahkemenizden de tensiple birlikte muhatap banka şubesine müzekkere yazılarak "ödemeye yasağı talebinin kabulüne" karar verilmesini talep ediyoruz. Yukarıda izah edilen nedenlerle ve 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesi delaletiyle 757 ila 764. maddeleri uyarınca; ivedilikle ödeme yasağı konulması, ----gerekli yasal ilanların yapılması ve yasal bekleme süresi içerisinde çeki elinde bulunduran üçüncü bir şahsın ortaya çıkmaması veya çekin bankaya ibraz edilmemesi halinde, zayi olan çekin iptaline karar verilmesi için işbu davayıaçma zorunluluğu doğmuştur." denmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü ile aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır.Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Çek keşidecisinin ise TTK 757 ve 818/s. maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Dava Şartları Başlıklı madde 114/1-d) “Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.” 114/1-e maddesi "Dava takip yetkisine sahip olunması" ve 114/1-h maddesi "Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması" hükümleri ile aynı kanunun Dava Şartlarının İncelenmesi başlıklı 115/2.maddesi” Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.” hükümleri bulunmaktadır.Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ışığında somut olayda; dilekçedeki anlatım, olayların gerçekleşme biçimi ve işin niteliği gereği çekin keşideci tarafından talep eden şirkete kargo yoluyla gönderildiği fakat kargoda kaybolması nedeniyle talep eden şirkete tesliminin gerçekleşmediği ve böylece talep eden şirketin yetkili hamil sıfatı kazanmadığı aşikardır. Zira, 6102 sayılı TTK’nin 788/1 maddesine göre 'açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir. 6102 sayılı TTK'nin 818. maddesinin göndermesi ile aynı Kanun’un 684. maddesine göre ise ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile çekten doğan bütün haklar devrolunur. 6102 Sayılı TTK'nin 818/1-s maddesi yollaması ile aynı yasanın 680. maddesi uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde dahi tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çekin TTK'nin 757, 763, ve 764 vd. maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı da sadece lehtar ve hamile aittir. Somut olayda olayların gerçekleşme biçiminden açıkça görüldüğü üzere çekin kargoda kaybolmak suretiyle zilyetliğinin henüz zayi nedeniyle çekin iptalini talep eden şirkete geçmediği ve böylece talep eden şirketin yetkili hamil sıfatı kazanmadığı anlaşıldığından işbu çeke ilişkin olarak zayi nedeniyle iptal davası açamayacağı gibi, ödemeden men yasağı kararı verilmesini istemesi de mümkün görülmemiştir. Binaenaleyh; gerçekleşen bu durumun 6100 sayılı HMK’nin 114/1-h maddesi gereğince dava şartı olduğu ve dava şartı eksikliğinin giderilmesinin de mümkün olmadığı ve davacı şirket lehtarın dava tarihi itibariyle hamil sıfatını kazanamaması nedeniyle çek iptal davası açma hakkı ve hukuki yararı bulunmadığı sonuç ve kanaatiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilerek, 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddeleri gereğince aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-)6100 Sayılı HMK'nin 114/1-h maddesi gereğince 'davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmaması nedeniyle; Davanın 6100 Sayılı HMK'nin 115/2. maddesine göre Dava Şartı Yokluğundan Usulden Reddine, 2-Alınması gerekli 732,00 TL harcın peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına , 4-Davacı tarafça peşin yatırılmış olan gider avansından artan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair, Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde-------- Adliye Mahkemesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere tarafların yokluğunda verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.31/03/2026