İlk Derece Mahkemesi 2026/114 E. 2026/767 K.

T.C. İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2026/114 Esas KARAR NO :2026/767

DAVA:Alacak (Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:08/04/2019 KARAR TARİHİ:12/10/2026

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan davaya ilişkin dava dosyasının, Mahkememizin ... Karar sayılı 07/03/2022 karar tarihli Görevsizlik Kararı üzerinde .... Sulh Hukuk Mahkemesine tevzi edilmiş, .... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2024/... Esas 2025/... Karar sayılı 17/10/2025 tarihli kararı üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesinin 2025/5486 esas , 2026/19 karar sayılı 07/01/2026 tarihli kaldırma ilamı üzerine, .... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2026/... esas 2026/... karar sayılı görevsizlik kararı üzerine, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı 30/01/2026 tarihli Red Gönderme kararı ile Mahkememize tevzi olunduğu, Mahkememizin 2026/114 esas sayılı numarasına kaydının yapıldığı, Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA: Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı şirket ile davalılardan ... ... ve Tic. AŞ. (“...”) ile şehir tiyatrolarına gelen misafir ve izleyicilere sıcak ve soğuk içecek ile atıştırmalık ürünler hizmetlerinin sağlanması için 01/01/2013 tarihli İçecek Makineleri Ariyet Sözleşmesi imzalandığını, 2018 yılının Temmuz ayında ... yetkililerinin müvekkilini arayarak otomatlarla ilgili görüşmek istediklerini beyan ettiklerini, bahsi geçen görüşmede, şehir tiyatrolarındaki hizmeti sona eren ...’un bu durumu müvekkiline bildirmediği ve makineleri iade yükümlülüğünü yerine getirmediğinin öğrenildiğini, ... ile yapılan görüşme neticesinde otomat hizmetinin ... ile devamı hususunda anlaşmaya varılamadığını, bu nedenle davacının makinelerin kendisine iadesini talep ettiğini ancak ...'nün, makinelerin tesliminden imtina etmiş olup, makineleri halen haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde bünyesinde muhafazaya devam ettiğini, tiyatrolardaki hizmeti sona ermesine rağmen durumu müvekkiline bildirmeyen ve makineleri iade etmeyen ...'un ve müvekkili ile arasında herhangi bir anlaşma mevcut olmamasına rağmen makinelerin tesliminden kaçınan ...'nün makinelerin hasarsız ve eksiksiz olarak müvekkiline tesliminden, makinelerin çalıştırılmasına izin verilmeyen süre zarfında müvekkilinin uğradığı kazanç kaybından, mahrum kaldığı kârdan ve makinelerin uğradığı değer-model kaybından birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını açıklanan nedenlerle davalıların yedinde bulundurdukları otomat makinelerinin tüm malzeme ve ekipmanları ile birlikte hasarsız ve eksiksiz olarak iadesine, söz konusu makinelerin taraflarına iade edilmemesi halinde, fazlaya ilişkin haklarıı saklı kalmak kaydıyla şimdilik, makinelerin rayiç ikinci el bedeli olan 121.163,00 TL’nin ihtarnamenin davalılara tebliğinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... ... İşl. ve Tic AŞ vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; makinelerin iadesi ile ilgili dava açmadan önce davacının ihtarname gönderdiğini, bu ihtara karşı cevap verildiğini, ... A.Ş. ile davacı şirket arasında yapılan "İçecek Makineleri Ariyet Sözleşmesi" 01.01.2013 ile 30.06.2013 tarihleri arasını kapsayacak şekilde 6 aylık süre için yapıldığını yani sözleşme süresi ve bitim tarihinin kesin olduğunu, sözleşme gereğince hiçbir ihtara gerek olmaksızın süre bitiminde sözleşmenin de sona ereceğini, sözleşme süresinin kesin bir tarih içermesi sebebiyle, süre bitiminde sözleşmeye konu edilen makineleri davacının sökerek alması gerektiğini, makineleri kuran davacı şirketin, sözleşmenin bitimi ile bu makineleri söküp götürmesinin de kendi görevi ve münhasıran kendisine ait bir hak olduğunu, kaldı ki, bu makinelerin sökülmesinin ve taşınmasının özel ve teknik bilgigerektirdiği için, başka birisinin bu sökme ve taşıma işini yapmasının söz konusu olamayacağını, makineleri sökmek için teknik adam masrafı ve taşımak için de nakliye masrafı yapmak gerektiğini, sözleşmede iade edileceğinin yazıldığı ancak davalı tarafından sökülüp takılacağını ifade etmediğini beyanlarla davacının taleplerinin haksız olduğunu ve reddi gerektiğini, davacının talebinin tamamen veya kısmen haklı olduğu kanaati oluşsa dahi, bundan dolayı sorumlu olan ... ... olduğunu, davalı müvekkilinin hiçbir şekilde sorumluluğunun bulunmadığını belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... ... Müdürlüğü vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; idarelerine bağlı sahnelerde daha önceki yıllarda tiyatro seyircisinin ihtiyacını karşılamak üzere ... AŞ.'nin bünyesinde yiyecek büfeleri faaliyet göstermekte iken .... bu işletme şeklinden vazgeçerek sıcak-soğuk içecek ve yiyecek otomat makineleri konulması şartıyla, elde edeceği cironun %20 sini ödemek koşuluyla davacı şirkete kiraya verdiğini, 28.03.2014 tarihi itibariyle aralarındaki sözleşmenin sona erdiğini, davacının bu sözleşme bitimi tarihinden itibaren 15.10.2018 tarihine kadar sözleşmesinin bittiğihalde 17 otomat çalıştırmasına devam etmiş, buna karşılık ... A.Ş.'ye veya idare gelirler hesabına hiçbir kira ödemeşi yapılmadığından 10 adet otomat ile ilgili Müdürlükleri bünyesinde bekletilmekte iken; davacı yanca otomat makinelerinin tam ve hasarsız bir şekilde iadesi talepli idareleri aleyhine dava açıldığını, hal böyle iken ... A.Ş. ile ... ve Dış Tic. Ltd. Şti. arasındaki sözleşmenin 28.03.2014 tarihi itibariyle sona erdiğini, 28.03.2014 tarihinden ilibaren ilgili firmanın ... A.Ş. veya idare ile hiçbir sözleşmesi olmadan ..., ... sahnelerinde 17 adet sıcak-soğuk içecek ve yiyecek otomat makineleri ile işletme faaliyetini 15.10.2018 tarihine kadar devam ettirdiği bu tarihte durumun fark edilmesi üzerine firma ile ilişiğin kesildiğini, 28.03.2014 tarihi ile 15.10.2018 tarihi arasındaki zaman diliminde kira bedeli, yaptığı cironun faturaları ve icmali istenerek idarenin alacağının talep edildiğini, ilgili firmanın 15.10.2018 tarihinden hemen önce 6 adet sıcak-soğuk içecek ve yiyecek otomat makinelerini sahnelerinden aldığını, geriye kaları 10 adet -soğuk içecek ve yiyecekotomat makinelerini ise idare ile mahsuplaşmadığı için alamadığını, idare bünyesinde boşta bekletilmekte olup, hiçbir ödeme yapmayan firmadan 110.107,21-TL tatarındaki alacaklarının tahsil edilmesini talep ettiklerini ve davacı oldukları .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülmekte olan davanın neticesi, huzurdaki davayı da etkileyeceğinden, bu davanın bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini beyanlarla açılan davanın reddini talep etmiştir. DELİLLER: .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/... esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. GEREKÇE: Dava, taraflar arasındaki ariyet sözleşmesi uyarınca malların iadesi, olmadığı takdirde ikinci el bedelinin tazminine ilişkindir. Ariyet sözleşmesi TBK md. 379 vd. maddelerinde kullanım ödüncü sözleşmesi olarak adlandırılmış ve “ödünç verenin bir şeyin karşılıksız olarak kullanılmasını ödünç alana bırakmayı ve ödünç alanın da o şeyi kullandıktan sonra geri vermeyi üstlendiği sözleşme” şeklinde tanımlanmıştır. Somut olayda davacı ile Davalı ... arasında 01/01/2013 tarihli ariyet sözleşmesi vardır. Bu sözleşme uyarınca davacı davalıya 17 adet makine vermiştir. Bu makinelerin dolumu ve bakımının davacı tarafından karşılanacağı, davalıya %20 komisyon ödeneceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin süresi 6 aydır ve uzamaya ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. .... AHM’nin 2020/... Esas sayılı dosyası ile işbu dosya içinde yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinde davalılar arasında makinelerin kiralanmasına ilişkin sözleşme bulunduğu, davacının bu duruma sessiz kaldığı, makinelerin 28/03/2014’e kadar ... tarafından kullanıldığı ve bu tarihten sonra ... tarafından kullanıldığı anlaşılmıştır. İstinaf incelemesinden geçerek kesinleşen .... AHM’nin 2020/... Esas sayılı dosyasında davacı ile Davalı ... arasındaki sözleşme ilişkisi kabul edilmiş, ...’nin komisyon alacağının bulunduğuna hükmedilmiştir. Davacının iade ihtarını 14/11/2018’de yapmış olması, Davalı ...’nin makineleri 28/03/2014’ten itibaren kullanıyor olması ve davacının bu durumu kabul ettiği değerlendirildiğinde, ariyet sözleşmesinin belli bir şekil şartı da bulunmadığı gözetilerek, davacı ile Davalı ... arasında ariyet sözleşmesinin bulunduğu mahkememizce kabul edilmiştir. Davalı ...’dan sonra sözleşmenin Davalı ... ile devam etmesi ve davalılar arasında müteselsil kullanım söz konusu olmaması sebebiyle Davalı ...’un iade yükümlülüğünün bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Davalı ...’nin iade yükümlülüğünün doğup doğmadığının değerlendirilmesinde, makinelerin depoda bulunduğu, aktif olarak kullanılmadığı ve taraflar arasındaki sözleşmenin sona erdiği anlaşılmıştır. Sözleşmenin sona ermesi ile iade yükümlülüğünün yerine getirilmesi gerekir. TBK md. 379 hükmünde açıkça malların ödünç alan tarafından iade edileceği belirtildiğinden, davalının, davacının mallarını iade almadığı kendisinin bu yönde bir yükümlülüğünün bulunmadığı savunması yerinde değildir. Dolayısıyla Davalı ...’nin dava konusu makineleri iade etmesi gerekir. Makinelerin bedeli hususunda, davacı öncelikle 121.163 TL talep etmiş, ardından ıslah ile talebini 565.290,78 TL’ye yükseltmiştir. Yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporlarından, makinelerin yerinde görülerek ve incelenerek değerlemesi yapılan ve hazırlanan 07/02/2022 tarihli rapora itibar edilerek makinelerin dava tarihi itibariyle değerinin 12.750 EURO olduğu kabul edilmiştir. Davacı, talebini TL cinsinden belirttiği için dava tarihindeki kur esas alınarak makinelerin değerinin dava tarihine göre 80.330,10 TL olduğu kabul edilmiştir. Yukarıda açıklanan sebeplerle, davacı ile Davalı ... arasındaki sözleşmenin sona ermesinden sonra davacı ile diğer Davalı ... arasında sözleşme ilişkisinin kurulması, Davalı ...’nin makineleri kullanmaya devam etmesi ve bu sebeple ...’un iade yükümlülüğünün bulunmaması, ancak Davalı ...’nin iade yükümlülüğünün devam etmesi sebebiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuş, makinelerin bedeli yönünden davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş ve ihtarname tebliğ evrakları dosyaya sunulmadığından dava tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden; 1-Davanın, Davalı ... ... yönünden kısmen kabul kısmen reddine, dava konusu: -Envanter adı air snack ve model adı rheavendors air snack olan, -Envanter adı air snack ve model adı rheavendors air snack olan, -Envanter adı astro ve model adı necta astro classic olan, -Envanter adı astro ve model adı necta astro classic olan, -Envanter adı brio 250 ve model adı necta brio 250 olan, -Envanter adı sielaff ve model adı sielaff snack makinesi olan, -Envanter adı snakky ve model adı necta snakky olan, -Envanter adı vendo kapalı su ve model adı vendo su makinesi olan, -Envanter adı vendo su makinesi ve model adı vendo su makinesi olan, -Envanter adı vendo su makinesi ve model adı vendo su makinesi olan makinelerin Davalı ... ...’ndan alınarak davacıya iadesine, aynen iadenin mümkün olmaması hâlinde 80.330,10 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte Davalı ... ...’ndan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Davalı ... A.Ş. yönünden davanın reddine, 3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 5....,35 TL harcın peşin alınan 9.669,17 TL harçtan mahsubu ile fazladan yatan 4.181,82 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, 4- Davacı tarafından yapılan 44,40 TL başvuru harcı, 2.069,17 TL peşin/nisbi harcı, 7.600,00 TL ıslah harcı, 8.212,70 TL tebligat+posta+diğer masraflar, olmak üzere toplam 17.926,27 TL yargılama giderinden fazla yatıralan ve iadesine karar verilen harç düşüldükten sonra kalan 13.744,45 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak; 1.953,14 TLnin Davalı ... ... alınarak, Davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin Davalı ... ... alınarak kendisini vekil ile temsil eden Davacıya verilmesine, 6-Davalı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 77.593,71-TL nisbi vekalet ücretinin Davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden Davalı ... ... verilmesine, 7-Davalı ... A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 90.446,52 TL nisbi vekalet ücretinin Davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden Davalı ... A.Ş.'ne verilmesine, 8-Artan Gider Avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12.10.2026

Katip ...

Hakim ...