İlk Derece Mahkemesi 2025/607 E. 2026/22 K.

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/607 KARAR NO : 2026/22

DAVA : Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) DAVA TARİHİ : 07/07/2025 KARAR TARİHİ : 13/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirke-----Şirketi tarafından---. İcra Dairesi, ------ Esas sayılı dosyasına dayanak olan fatura ve bu faturaya konu edilen demuraj ile ardiye bedelleriyle hiçbir şekilde ilgisi bulunmadığını, zira müvekkili şirketin söz konusu taşıma işlemine taraf olmadığını, taşıma hizmeti talep etmemiş, bu doğrultuda herhangibir sözleşme akdetmemiş ve fiilen de taşıma sürecine dâhil olmadığını, beyanname kayıtlarından açıkça görüleceği üzere müvekkili şirketin ilgili malları yalnızca 'ihracat kaydıyla'------ adlı firmaya sattığını, akabinde bu firma söz konusu malları ----- ihraç etmiş ve taşıma hizmeti ------ firması tarafından gerçekleştirildiğini, sadece yüklemenin müvekkili Şirket deposundan yapılmış olmasının müvekkili şirketin taşıma işlemine taraf olduğu anlamına gelmediğini, bu nedenle taşıma sürecinde gönderici, taşıtan ya da alıcı sıfatlarını haiz olmayan müvekkili şirketin anılan fatura kapsamında herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davalının haksız ve hukuka aykırı olarak takibe konu faturayı düzenlemiş olup müvekkili şirket tarafından fatura kabul edilmeyerek iade faturası kesilmiş ve faturanın kabul edilmediğini, taşıma süreci ile taşıma acentesinin seçimi ve talimatlandırılması, tamamen ----- firmasının tasarrufunda gerçekleştirilmiş olup, taşıma acentesi olarak "----" firması ---- tarafından belirlenmiş ve yükleme işlemi de -------- açık talimatları doğrultusunda yapıldığını, bu itibarla müvekkili şirketin taşıma sürecine ilişkin herhangi bir müdahale yetkisi, organizasyon sorumluluğu veya yükümlülüğü bulunmadığını, Gümrük beyannamesinde alıcı olarak gözüken -----firmasına gerçekleştirilen ihracat işlemleri bizzat ------- tarafından yapılmış olup, sevkiyatın gerçekleştirilmesi, gümrükleme işlemleri ve malların alıcıya teslimi süreçleri tamamen ------ kontrolü, organizasyonu ve sorumluluğu altında olduğunu, bu süreçlerde müvekkili şirketin herhangi bir dahli veya sorumluluğu mevcut olmadığını, -------- alıcının malları teslim almaması nedeniyle doğduğu iddia edilen demuraj bedeli, sevkiyat süreci, taşıma organizasyonu ve malların teslim alınmamasına ilişkin hususların tamamen ------kontrol ve sorumluluk alanında gerçekleşmiş olup, müvekkili şirketin kontrolü dışında gelişen sebeplerden kaynaklanmadığını, sunmuş oldukları gümrük beyannamesinde de açıkça görüleceği üzere, gönderici ------ olarak yer aldığını, bu nedenle anılan demuraj bedelinden müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının hukuken mümkün olmadığını, borcun varlığını ispat etme yükünün davalı üzerinde olduğunu, nitekim hukuki ilişkinin reddedildiği durumlarda ispat yükünün davalı üzerinde olduğunu gösterir Yargıtay içtihatlarının da bulunduğunu, davalı tarafından ---- İcra Dairesi ------ Esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibinin dayanağı olarak ileri sürülen alacağın tamamen hukuka aykırı bir şekilde talep edildiğini, buna rağmen müvekkili şirket aleyhine takip başlatılmış olup takibe itirazın ilişkin 7 günlük sürenin kaçırılması sebebiyle takip kesinleşmiş durumda olduğunu, takip sonucunda müvekkili üzerine kayıtlı menkuller ve banka hesapları üzerine haciz işlemi uygulandığını, ----. Asliye Ticaret Mahkemes------ dosyasından kurulan icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verildiğini, Mahkemece görülecek esas dava kapsamında ihtiyati tedbir kararının devamı yönünde karar verilmesi gerektiğini beyan ederek Asliye Ticaret Mahkemesi, ------dosyasından kurulan icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararının devamına, haklı davanın kabulü ile ----. İcra Dairesi, ------ Esas numaralı dosyası kapsamında borçlu olmadığımızın tespitine ve haksız takibin iptaline, davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini taleple dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dosyada konu menfi tespit isteminin deniz taşıma işi ve/veya sözleşmesinden kaynaklanmakta olup denizcilik ihtisas mahkemesinin görev alanına girdiğini, 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince -------Asliye Ticaret (Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesi'nin yargı yeri olarak işaret edilmesi karşısında davanın, yetkisizlik nedeni ile reddini talep etmek hasıl olduğunu, davanın davalı şirketin sigorta şirketine ihbarını talep ettiklerini, davalı müvekkilinin navlun ücreti ve işbu ücretin komisyonu karşılığında kendisine ait olmayan fakat aracılık sağladığı armatör firmalar üzerinden konteyner taşımacılığı hizmeti vermekte olduğunu, davacının ilgili yüklerin taşınması hususunda davalı müvekkili ile aracılık ve komisyon konularında anlaştığını, işbu sebeple davacının taşıtan sıfatına sahip olduğunu, müvekkilinin davacı adına ve yine davacı onayı ile dava dışı----- olarak anılacaktır) ile ------ no'lu soğutuculu konteynerle, ----- üzerinden yüklerin taşınması ve ihracata konu edilmesi konusunda mutabık kaldığını, ilgili yüklerin ---- gemisi ile ------ no'lu soğutuculu konteyner ile 20.03.2024 tarihinde ---- Limanı'nda tahliye edildiğini, söz konusu taşımaya konu yüklerin gıda maddelerini içerdiğinden dolayı ------- yetkili birimlerce incelemeye alınmış fakat ürünlerin gerekli sağlık kıstaslarını içermediği tespit edilerek işbu yüklerin dolaşımına izin verilemeyeceği beyan edildiğini, bunun üzerine tanzim edilen 10.06.2024 tarihli ----- Raporunda tespit edilen sağlık verilerine aykırılığın taşımadan kaynaklanmadığını, herhangi bir elektrik kesintisi verisine de rastlanmadığını dolayısıyla taşıma ile ilgili soğutucu konteynerler ve/veya gemi sorununa rastlanmadığını tespit etmiştir denildiğini, söz konusu Raporun taşıma ve/veya konteynerin işbu taşımaya uygun olduğunun en büyük göstergesi olduğunu, davacı yanın beyanlarını bertaraf etmekte olduğunu, gıdaların bozulmuş olması taşımadan değil, yükleyicinin/taşıtanın hatasından kaynaklandığını, müvekkilinin taşıma komisyoncusu olduğu yükler için ---- konteyner tahliye izni verilmemesi akabinde armatör ------, TTK gereği davalı müvekkilinden konteyner iadesi ve oluşan demuraj ücreti bedelinin tahsilini talep etmiş ve işbu bedeller için fatura tanzim ettiğini, söz konusu bedellerin müvekkkili tarafından ifa edilmiş ve birebir bedeller üzerinden davacı adına yansıtma fatura düzenlendiğini, işbu demuraj faturasına davacı, yasaya uygun sürede itiraz etmemiş ve faturayı ticari defter uhdesine aldığını, itiraz edilmeyen ve ödenmeyen fatura üzerine müvekkilinin ----. İcra Müdürlüğü'nün ----- Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlattığını yine süresinde yapılmayan icra takibine itiraz sonucunda davacının huzurdaki davaya ikame ettiğini, davacının kusuru ve/veya ihmali sonucu konteynerlerin tahliyesine yabancı devlet yetkilileri tarafından izin verilmemiş ve dava dışı armatör ------- ticari alacağı doğduğunu, işbu alacağın ise müvekkili tarafından ifa edildiğini, aynı fatura bedellerinin davacı'ya yansıtılması akabinde ise davacının süresi içerisinde faturaya da ödeme emrine de itiraz etmeyerek çok düşük teminatlar ile dosyaların durmasına ve müvekkilinin maddi anlamda zarar görmesine neden olduğunu, ----- işlemlerini yapan ve her türlü ilgi ve belgeyi bizzat tedarik eden davacının menfi tespit isteminde bulunmasının zaman kazanma amacına yönelik olduğunu, ------ ile ortak ticari işleyişe sahip ve grup firma olan davacının borç için husumet reddine yönelik beyanlarda bulunmasının gerçekle bağdaşmadığını, davacının taşıtan konumunda olup anılı masraflardan TTK uyarınca sorumlu olduğunu beyan ederek davanın usul ve esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; hukuki niteliği itibariyle Menfi Tespit davasıdır.6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Dava Şatları başlıklı 114/(1)-c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartlarıdır. Dava şartları yargılamanın her aşamasında değerlendirilebilecek olup Mahkemece re'sen göz önüne alınması gereklidir. 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Yasası’nın 5/2. Maddesi:"Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır. Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir" hükmünü haiz olup, 6103 Sayılı Kanunun 8. maddesi gereğince Hakim ve Savcılar Kurulu, ------- İlinde 6102 Sayılı TTK'nun Denizcilik Kitabından kaynaklanan uyuşmazlıkları görmek üzere görevli özel yetkili ------ Denizcilik İhtisas Mahkemesini belirlenmiştir. Hal böyle olunca, 01.07.2012 tarihinden sonra 6102 Sayılı Kanunun Deniz Ticaret Kitabından doğan uyuşmazlıklar ticari dava sayılacak, ticari davalar ise 6102 sayılı TTK'nun 5. maddesi gereğince ihtisas mahkemesi olan Denizcilik İhtisas Mahkemesince görülecektir. Yargıtay ------ Sayılı ilamı: "Denizcilik ihtisas mahkemesi sıfatlı ticaret mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki ilişki görev ilişkisidir. Denizcilik ihtisas mahkemesinin görev alanın tayininde davanın değeri önemli olmayıp, uyuşmazlığın deniz ticaretinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı esas alınır." hükmünü haiz olup Mahkememiz ile denizcilik ihtisas mahkemeleri arasında görev ilişkisi olduğuna açıkça değinmiştir. Taşımanın bir ayağının deniz taşıması olması nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde TTK.nun deniz ticaretine ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekli olup, bu durumda da davanın Denizcilik İhtisas Mahkemesi’nde görülmesi zorunludur. Açıklanan sebeplerle Mahkememizin görevsizliğine, talep halinde dosyanın görevli ve yetkili denizcilik ihtisas mahkemesi sıfatıyla ---- Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere; 1-TTK’nun 5/3. ve HMK’nun 114/1-c, 20. maddeleri uyarınca mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan REDDİNE, 2-HMK'nun 20.maddesi uyarınca, iş bu kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki haftalık süre içinde başvuru halinde, dava dosyasının görevli ----- Denizcilik İhtisas Mahkemesine ------ Ticaret Mahkemesi) gönderilmesine, 3-HMK'nun 331/2 maddesi uyarınca yargılama giderlerinin görevli mahkemece değerlendirilmesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta süre içinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.