İlk Derece Mahkemesi 2024/705 E. 2026/250 K.

T.C. ............. 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/705 Esas - 2026/250

T.C. ............. 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2024/705 Esas KARAR NO : 2026/250

..................x ......x..............x ............x............x ....x..............x..........x ..........x..............x.........x

DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 09/12/2024 KARAR TARİHİ : 30/03/2026 GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 28/04/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonucunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : ASIL DAVA YÖNÜNDEN TALEP  : Davacı vekilince mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; davalının kuruma ait cihazları Elektronik Cihaz Sigorta Poliçesi ile teminat altına aldığı, Diyarbakır Havalimanı'ndaki X-Ray bagaj kontrol cihazı konveyör bantına ilişkin 49.442,40-TL onarım bedeli ile Hava Trafik Kontrol Merkezi'ndeki ............. marka 10 adet CWP kasası arızasına ilişkin 49.387,62-TL onarım bedelinin ödenmediği iddiası ile toplam 98.830,02-TL'nin ödenmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP  : Davalı vekilince mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacının yazılı müracaatı üzerine cihazlarla ilgili eksper incelemesi yaptırıldığını ve kasaların anakart ve güç kaynaklarında bulunan kondansatörlerin hasarlı olduğunun tespit edildiğini, bilgisayarın anakartında ve güç kaynağında kondansatör kullanıldığını, cihazların 6 yaşında olması sebebiyle kullanıldıkları süre dikkate alınarak kondansatörlerin eskimiş olduğu kanaatine varıldığını, kondansatörlerde oluşan hasarın kaynağı araştırıldığında ise davacının ihmalinin bulunduğunu, belirli aralıklarla değiştirilmesi gereken sarf malzemeler olması nedeniyle bakım gerektiği halde cihazlara hiçbir şekilde bakım yaptırılmadığınu ve bu durumun tabii sonucu olarak cihazların arızalandığının anlaşıldığını, davaya konu edilen diğer cihazın ise Diyarbakır Havaalanında bulunan ........... marka 60-40 Model ... Seri numaralı X-Ray cihazı olduğunu, hasarın bildirilmesini takiben davacı ile irtibata geçildiğini, hasarın mahiyeti hakkında bilgi alındığını, konunun araştırılması için ekspertiz incelemesi yaptırıldığını, yapılan inceleme ve görüşmeler neticesinde X-Ray cihazının giriş kısmına çalışma esnasında malzeme sıkışması sonucu meydana gelen mekanik sıkışma neticesinde konveyör motorunun ve konveyör bandının hasar gördüğünün anlaşıldığını ve hasarın sigortalı tarafından X-Ray cihazının konveyör motorunun ve konveyör bandının yenileri ile değiştirilmesi şeklinde giderildiğinin anlaşıldığını, 4864687 nolu poliçede ekli cihaz listesinde hasarlı cihazın sigorta bedelinin 440,000.00 TL olarak belirlendiğini, riziko sonrasında hasarlı cihazın yenisi için X-Ray ...........’dan teklif alındığını; cihazın yeni değerinin 25,000.00 USD + KDV’dir. (25,000.00 USD + 5,000.00 USD %20 KDV = 30,000.00 USD) olduğu bilgisinin verildiğini, hasar tarihindeki TCMB döviz satış kurlarına göre bu bedel 30,000.00 USD x 35.3504 TL/USD = 1,060,512.00 TL olduğunu, dolayısı ile poliçede gösterilen sigorta bedelinin hasar anındaki sigorta değerinden daha düşük olduğu; daha net bir ifade ile eksik sigorta olduğunun anlaşıldığını, eksik sigorta oranının (1 - 440,000.00 TL / 1,060,512.00 TL) %58.51 olduğunu, bu oran uyarınca hasar tutarı 52,974.00 TL'ye; eksik sigorta oranı uygulanarak (%58.51) 30,995.09 TL düşüldüğünü ve ödenmesi gereken tazminat tutarı 21,978.91 TL olarak tespit edildiğini ve davacıya bu tutarın 02.08.202 tarihinde ödendiğini, müvekkilinin iş bu kaza dolayısı ile başkaca bir yükümlülüğünün kalmadığını, davacının talebinin sigorta poliçesinin bir zenginleşme aracı olarak kullanılmasına mahal verecek bir amaca hizmet etmekte olduğunu, tüm bu sebeplerle haksız davanın reddine, yargılama harç ve giderleri ile ücret-i vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında davacının elektronik cihazların sigortalanması hususunda 2023/872943 ihale kayıt numaralı ihale sonrasında sözleşme imzalandığını, Diyarbakır Havalimanında hizmet vermekte olan x-ray cihazına ait konveyör motoru ve bant arızasının davalıya 07/06/2024 tarihinde davalıya bildirildiği ve onarımın sorasında fatura bedeli olan Kdv dahil 102.416,40 TL'nin ödenmesinin talep edildiğini, davalının bir kısım hasarın teminat dışı kaldığını, bir kısım hasarın eksik sigorta bulunduğunu iddia ederek alacağın 21.978,91 TL'lik kısmını ödediğini, kalan kısmını ise ödemediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 30.995,09 TL'nin kısmi ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP  : Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; dava konusu uyuşmazlık hakkında ............. 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/705 Esas nolu dosyası ile dava açıldığını, davanın derdest olduğunu, davalının zarardan herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davalının yaptığı ödeme ile sorumluluğunu yerine getirdiğini savunarak davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. GEREKÇE : Dava, asıl ve birleşen dava yönünden Alacak davasıdır. Taraflar arasındaki ihtilafın; taraflar arasında sigorta poliçesi kapsamında davacıya ait 2 havalimanında 1+10=11 adet cihazın arızalanması sebebi ile davacı tarafça onarımının yapıldığı anlışmakla onarım masrafının kadr-i maruf olup olmadığı, davacının bakım yüküümlülüğünü yerine getirip getirmediği, müterafik kusurunun bulunup bulunmadığı, poliçe kapsamında davalı tarafça eksik sigorta ödemesinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır. Asıl dava yönünden; ............. 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, ................. Sigorta A.Ş'nin yazı cevapları dosya kapsamına alınmıştır. Birleşen dava yönünden; ............. 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, ................. Sigorta A.Ş'nin yazı cevapları dosya kapsamına alınmıştır. Asıl ve birleşen davada davalı sigortalı ile davalı sigorta şirketi arasında " Elektronik Cihaz Sigorta Poliçesi" akdedildiği poliçenin yürürlük tarihinde asıl dava yönünden Diayarbakır havalimanında 1 adet konveyör bandı ile 10 adet kasanın arızalandığı ,arızanın davacı tarafça giderildiği ve de davalıdan konveyör bandı onarım gideri olarak 49.442,40 TL ile ............. marka 10 adet CWP kasası arızasına ilişkin 49.387,62-TL onarım bedeli toplamı 98.830,02-TL'nin 07/10/2024 arabulucu tarihi itibari ile ödenmesini talep ettiği, Birleşen dava yönünden ise;yine Diyarbakır Havalimanında hizmet vermekte olan konveyör motoru ve bant arızası onarımı sonrasında KDV dahil 102.416,40 TL in davalıdan ödemesi talep edilmiş ,davalı tarafından hasarın bir kısmının teminat dışında kaldığı bir kısmına yönelik de eksik sigorta olduğu gerekçesi ile 21.978,91 TL nin 02.08.2024 tarihinde ödendiğini bakiye 30.995,09 TL nin ise ödenmediği iddiası ile iş bu davayı açtığı, Asıl dava yönünden 10 adet kasanın arızalaması yönünden davacının bakım yükümlülüğünü yerine getirmediği kendi kusurunun bulunduğu bu sebeple sigorta kapsamında kalmadığı x-ray cihazı arızasının ise onarım giderinin karşılandığı bu sebeple davanın reddinin istenildiği, HMK 266.maddesi uyarınca Çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hususlar olan alacak hesabı konusunda rapor alınmıştır. 26.02.2026 tarihinde aldırılan bilirkişi raporunda; Asıl davada, X-Ray cihazı konveyör bandı hasarının Sigorta Genel Şartları M.3 (e) ve (j) maddeleri gereği teminat dışı olduğu, 49.387,62-TL bilgisayar hasarının ise teminat kapsamında değerlendirildiği, Birleşen davada, X-Ray cihazı konveyör motoru hasarının teminat kapsamında olduğu, eksik sigorta uygulanması halinde sigortacının sorumlu olacağı bakiye tutarın 5.544,48-TL, uygulanmaması halinde ise davadaki taleple bağlı kalınarak 30.995,09-TL olduğu rapor edilmiştir. Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde; Asıl davadaki ilk talep X-Ray cihazı konveyör bandının hasar bedelidir. Konveyör bandı zamanla kullanıma bağlı olarak aşınan bir parçadır. Bu tür parçalar Sigorta Genel Şartları'nda teminat dışı bırakılmıştır:Teminat Dışında Kalan HallerMadde 3- Aşağıdaki haller sigorta teminatının dışındadır:e) Sigortalı kıymetlerin normal işlemesinden ve mutad kullanılmasından doğan aşınma ve yıpranmalardan veya çürüme, paslanma, korozyon, erezyon ve oksidasyondan, atmosferik vesair şartların sebebiyet verdiği tedrici bozulmalardan,j) Valf ve tüpler hariç sigorta, conta, kayış vesair gibi değiştirilebilir parçalar ve yağlar veya kimyasal maddeler gibi belirli sürelerde değiştirilmesi ve yenilenmesi mutad olan malzemelerde kullanılma neticesinde meydana gelecek ziya ve hasarlar olduğu görülmekle ; davalı sigortacının bu hasar bakımından sorumluluğu olmadığı değerlendirilmiştir. Asıl davadaki ikinci talep ise Hava Trafik Kontrol Merkezi Elektronik Müdürlüğü SMART ATC Sistemleri'nde çalışmakta olan ............. marka ................................................... seri numaralı 10 adet CWP kasası arızasıdır. Kısa devre nedeniyle cihazlarda bulunan bir kısım kondansatör'ün sigortalı tarafından kendi bünyesinde tamiratının sağlandığı, parça ve işçilik masrafı yapıldığı anlaşılmaktadır. Davalı şirket kondansatör'ün belirli kullanım süresi olan ve yenilenmesi gereken bir parça olduğunda bahisle hemen yukarıdaki genel şart maddelerine göre sorumlu olmadıklarını savunmuştur. Ancak heyetimiz teknik uzmanı tarafından bilgisayarın tek parça olarak kabul edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu durumda tarafımca kondansatörün mutad kullanıma dayalı bir olağan aşınmadan değil kısa devreden bozulduğu kabul edilmiş ve sigortacının ekspertiz raporunda da belirtilen 49.387,62-TL'den sorumlu olacağı değerlendirilmiştir. (Ekspertiz raporunda "Cihaz listesinde yapılan incelemede, Hava Trafik Kontrol Merkezine (HTKM) ait cihaz bedelinin sigorta bedeliyle uyumlu olduğu görülmüştür." denilmekle ve de bu konuda cevap dilekçesinde bir itiraz olmadığından eksik sigorta uygulamasına gerek görülmemiştir.)Davalı tarafından cevap dilekçesinde "Elektronik Cihaz Sigorta Poliçesi Kapsamında Sigortalının Teminat Altına Alınan Elektronik Cihazını, Kullanım Kılavuzu ve Talimatları Uyarınca Koruyucu Cihaz ve Alarm Sistemi İle Kullanma Yükümlülüğü Bulunduğu", bilgisayardaki hasar ile ilgili olarak sigortalının koruyucu önlemler almadığı ve rizikonun meydana gelmesinde müterafik kusuru olduğu savunulmuştur. Ancak bu tür önlemler alınması konusunda poliçeye herhangi bir özel şart konulmamıştır. Davalının dayandığı mevzuat hükümleri hasar sonrası koruma, zararın artması önleme eylemleri ve sigortalının kastı veyahut ağır kusuruna yöneliktir. Dosya kapsamında bu yönde bir davacı-sigortalı eylemi görülmemiştir. Elektronik cihazlar için doğrudan bu tür bir koruyucu önlem alınmasına dair bir zorunluluk bulunmamaktadır. Genel Şartlar'ın 1. maddesinde de "d) Kısa devre, yüksek voltaj ve endüksiyon akımının etkilerinden," kaynaklanan zararların teminat kapsamında olduğu açıkça belirtilmekte olduğu, Birleşen davada hasarlanan X-ray konveyör motoru bedelinin eksik ödendiği iddia edilmiştir. Ekspertiz raporunda bu hasarın teminat içinde olduğu tespit edilmiş ancak eksik sigorta uygulanması neticesinde 21.978,91-TL ödenebilir tazminat hesaplanmıştır. Bu tutarın sigortalıya ödenmiş, bakiye 30.995,09-TL için dava açılmıştır.Dosyada poliçe eki cihaz listesi görülmemekle birlikte, ekspertiz raporunda 440.000-TL sigorta bedeli gösterildiğinin belirtildiği görülmüştür. Heyetimiz teknik uzmanı tarafından cihazın ikame bedeli 940.000-TL olarak tespit edilmiştir. Bu durumda eksik sigorta uygulaması yapılması gerekmektedir.Eksik sigorta hesaplaması (Sigorta bedeli / Gerçek değer) X 100 formülü ile yapılır. Bu formül, eksik sigortanın yüzdesini verir. Buna göre dava konusu cihaz için(440.000 / 940.000 ) X 100 = 46,8085 oranında eksik sigorta hesaplanmıştır. İlgili oranın hasar bedeline oranlanması neticesinde ise:(58.800 X 46.8085) / 100 = 27.523,39-TL hesaplanmıştır.Davalı tarafından davadan önce 21.978,91-TL ödenmekle bakiye 5.544,48-TL tazminat kaldığı hesaplanmıştır. Bu durumda dava konusu cihaz hasarı için eksik sigorta uygulanması halinde sigortacının sorumlu olacağı bakiye tutar 5.544,48-TL, uygulanmaması halinde ise davadaki taleple bağlı kalınarak 30.995,09-TL olduğu değerlendirilmiştir.

Sigorta poliçesi incelendiğinde poliçe emtia değeri ile emtia rayiç değerin farklı olduğu bu hali ile eksik sigorta iddiasını yerinde olduğu, Asıl davada, X-Ray cihazı konveyör bandı hasarının Sigorta Genel Şartları M.3 (e) ve (j) maddeleri gereği teminat dışı olduğu, 49.387,62-TL bilgisayar hasarının ise teminat kapsamında değerlendirildiği, Birleşen davada, X-Ray cihazı konveyör motoru hasarının teminat kapsamında olduğu, eksik sigorta uygulanması ile sigortacının sorumlu olacağı bakiye tutarın 5.544,48-TL olduğu anlaşılmakla ;Asıl dava yönünden açılan davanın KISMEN KABUL-KISMEN REDDİNE, 49.387,62-TL'nin 07/10/2024 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, Birleşen dava yönünden açılan davanın KISMEN KABUL-KISMEN REDDİNE dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; -Asıl dava yönünden açılan davanın KISMEN KABUL-KISMEN REDDİNE, 49.387,62-TL'nin 07/10/2024 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 1-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 3.373,66-TL olduğundan, peşin alınan 1.687,77-TL'nin mahsubu ile bakiye 1.685,89-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 2-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.600,00-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 3-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 -TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yatırılan 2.115,37-TL harç toplamı ile 15.112,50-TL posta, tebligat ücreti olmak üzere toplam 17.227,87‬‬-TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre hesaplanan 8.608,76-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 8.619,11-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısım var ise karar kesinleştiğinde, talep halinde yatırana iadesine, -Birleşen dava yönünden açılan davanın KISMEN KABUL-KISMEN REDDİNE, 5.544,48-TL'nin 02/08/2024 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 1-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 732,00-TL olduğundan, peşin alınan 529,32-TL'nin mahsubu ile bakiye 202,68-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 2-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.600,00-TL'ni davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 3-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 5.544,48 -TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 25.450,61- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yatırılan 956,92‬-TL harç toplamı ile 70,00-TL posta, tebligat ücreti olmak üzere toplam 1.026,92-TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre hesaplanan 183,61-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 843,31-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısım var ise karar kesinleştiğinde, talep halinde yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ............. Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/03/2026