İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2024/433 E. 2025/482 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2024/433
Karar No
2025/482
Karar Tarihi

T.C. ... 3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/433 Esas - 2025/482 TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ T.C. ... 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/433 KARAR NO : 2025/482

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) DAVA TARİHİ : 22/10/2024 KARAR TARİHİ : 25/12/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 15/01/2026

TALEP: Davacı vekili 22/10/2024 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarıyla özetle: Müvekkilinin porselen sektöründe 1976 yılından beri faaliyet gösterdiğini, müvekkili "porland" markasının porselen ve ev eşyaları sektöründe tüketicinin aklına ilk gelen öncü marka haline geldiğini ve tanındığını, davalı şirketin 2023/004759/2, 5 sıra numarası ile yapmış olduğu porselen tabak tasarım başvurusunun ilanı üzerine, müvekkili tarafından bu başvuruya itiraz edildiğini, ancak TPMK Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’nun (YİDK) ...sayılı kararı ile itirazın nihai olarak reddine ve dava konusu tasarım başvurusunun tescilinin devamına karar verildiğini, anılan bu kararın hukuka uygun olmadığını; zira; başvurunun yenilik vasfını taşımaması sebebiyle reddedilmesi gerektiğini, davalı şirkete ait tescil edilen tasarımların 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) kapsamında düzenlenmiş olan yeni olma kıstasını kesinlikle karşılamadığını, mesnet tasarımlar ile dava konusu tasarımın ayniyet derecesinde benzer olduğunu ileri sürerek, ...sayılı YİDK kararının iptaline, davalı şirket adına ... nezdinde kayıtlı 2023/004759/2, 5 sıra sayılı tasarımın sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili Kurumca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; davaya konu 2023 004759/2, 5 sıra numaralı tasarımlar ile itiraza gerekçe olarak gösterilen tasarımların bilgilenmiş kullanıcılar nezdinde, genel izlenim itibarıyla farklı olduğuna karar verildiğini, davaya/itiraza konu tasarımlar ile itiraz gerekçelerinin kesit görünüşlerinin farklı olduğunu, davaya konu ürünlerin bir kısmının kare olduğu, dava konusu tasarımların katmanlı görüntüsünün itiraz gerekçelerinde olmadığından müvekkili Kurumca tasarımlardaki farklılıkların yeterli görüldüğünü ve ayırt edicilik kattığının değerlendirildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı şahıs vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı tarafça hükümsüzlük gerekçesi olarak sunulan tasarımların çoğunun tarihsiz görseller olduğunu, ayrıca tasarımlar arasında belirgin farklılıklar bulunmakta olduğunu, davacının hükümsüzlük gerekçesi olarak gösterdiği tasarımlar ile müvekkilin tasarımı arasında genel izlenimde belirgin farklılıklar söz konusu olduğunu, müvekkilin tasarımı yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR Dava; davanın davalı başvurusu olan 2023 004759/2,5 sayılı tasarım başvurusu ile ilgili olarak TPMK tarafından alınan ...sayılı kararın iptali ve hükümsüzlük isteminden ibaret olduğu anlaşıldı. Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, dava konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ...'ten celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, UYGULANACAK HÜKÜMLER ve GEREKÇE Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı şirketin 2023 004759/2, 5 sıra sayılı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik içermediği iddiası yönünden ...'in ...sayılı YİDK kararının iptali ile tasarımların hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır. İptali istenen YİDK kararının davacıya 22/08/2024 tarihinde tebliğ edildiği, 22/10/2024 tarihinde açılan davanın, 5000 sayılı Patent ve Marka Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 15/c maddesinde belirlenen iki aylık hak düşürücü süre içerisinde olduğu anlaşılmış ve işin esasına geçilmiştir.

... YİDK'in ...sayılı kararında; "2023 004759/2, 5 numaralı tasarımın itiraza gerekçe gösterilen 2005 04348/3, 2005 04348/4, 2005 04348/5 numaralı tasarımlar ve önceki tarihli kataloglarda yer alan tabaklara dayanılarak reddedilmesi talebiyle yapılan itiraz incelenmiştir. Bilindiği gibi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 56/4 maddesi uyarınca “bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir”. SMK 57/1 maddesine göreyse “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.” SMK 57/ 2 maddesi ise “koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.” düzenlemesini ihtiva etmektedir. Ayırt ediciliğe ilişkin SMK 56/5 “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” SMK 56/6 “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” SMK 67/ 2 “Üçüncü kişiler tasarım tescilinin yayım tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek tasarımın 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetli olduğu ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği gerekçelerini ileri sürerek tescil belgesinin verilmesine yazılı olarak itiraz edebilir.” hükmünü ihtiva etmektedir. Yukarıdaki hükümler kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmede, itiraza konu 2023 004759/2, 5 numaralı tasarım ile itiraza gerekçe gösterilen 2005 04348/3, 2005 04348/4, 2005 04348/5 numaralı tasarımların ve önceki tarihli kataloglarda yer alan tabakların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibarıyla farklı olduğu ve kullanıcıların farklı tasarımlar karşısında bulunduklarını anlayabileceği düşünülmüş ve bu nedenle itirazın reddi gerekmiştir. KARAR: İtirazın reddine ve 2023 004759/2, 5 sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına, oybirliği ile karar verilmiştir." şeklinde ifade edilmiştir.

Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 09/07/2025 havale tarihli raporda özetle; "1- Eldeki görseller üzerinden yapılan karşılaştırmalar sonucunda dava konusu 2023 004759-2 ve no’lu tasarım tasarımların mesnet tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, 2- Görüşlerimizin YİDK kararı ile aynı doğrultuda olduğu, 3- Mutlak yenilik incelemesinde tasarımların mutlak yenilik niteliğini etkileyecek bir tasarıma ulaşılamadığı; " ifade edilmiştir.

Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 17/11/2025 havale tarihli ek raporda özetle; "1- Eldeki görseller üzerinden yapılan karşılaştırmalar sonucunda dava konusu 2023 004759-2 ve 5 no’lu tasarım tasarımların mesnet tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, 2- Görüşlerimizin YİDK kararı ile aynı doğrultuda olduğu, 3- Mutlak yenilik incelemesinde tasarımların mutlak yenilik niteliğini etkileyecek bir tasarıma ulaşılamadığı" ifade edilmiştir.

Davacı vekilinin, yeni heyetten rapor alınması talebi HMK 30 uncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek, usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak talebin kabulü halinde yargılama gereksiz uzayacağından, reddedilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE Dava konusu davalı başvurusuna konu tasarım tabak tasarımı olup, davacının itirazı Kurum tarafından reddedilmiştir. Bilindiği üzere, tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur. 6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde tasarımın korunma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/f.4'e göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir. Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, kamuya sunma eylemi Türkiye’de ya da dünyanın neresinde ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması önem arz etmez. Aynı maddede (56/6); ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır. “Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58. maddede; “Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.” ifadesi yer almaktadır. Aynı maddeye göre, “Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.” koruma kapsamı dışında kalmaktadır. İncelemeye geçilmeden önce tasarım hakkına konu ürün olan, porselen tabak tasarımları bakımından tasarımcının seçenek özgürlüğünün de değerlendirilmesi gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde, benzer başlıktaki tabak örnekleri incelendiğinde malzeme, desen gibi değişkenleri ile gerçekleştirilen bezeme işlemeleri, ürün formları ve detayları tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında olduğu ve bu tasarımlar bakımından geniş bir seçenek özgürlüğünün geniş olduğu değerlendirilmiştir. Dava konusu tasarımlara yönelik teknik zorunluluk değerlendirildiğinde ürünlerin fonksiyonel gerekçeler ile oluşan ölçü sınırları dışında tasarımda benzerliği zorunlu kılacak teknik bir zorunluluk bulunmamıştır. İşbu davada davacının davalıya ait 2023 004759-2,5 sıra numaraları tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini haiz olmadığı iddiasıyla YİDK kararının iptalini talep ettiği anlaşılmıştır.

KARŞILAŞTIRMALAR 2023/004759-2 numaralı tasarım ile itiraza mesnet 2005/04348-5 sayılı tasarımın karşılaştırılması: Dava konusu tasarım ve mesnet tasarım tabak ürününe aittir. Her iki tasarımın üstten bakıldığındaki dış konturu daireseldir ve her iki tasarım alt kısmında zemine basan dairesel bir taban yer almaktadır. Farklı olarak dava konusu tasarım iç yüzeyinde, merkezinde dairesel bir girinti olan tabandan dış bükey eğimle yükseltilmiş çıkıntı yer almakta iken mesnet tasarım iç yüzeyinde herhangi bir çıkıntı yer almamaktadır. Dava konusu tasarım yan yüzeyi tabana doğru dik bir şekilde aşağıya inerken, mesnet tasarımda yan yüzey eğimli olarak aşağıya inmektedir. Yapılan karşılaştırma sonucunda, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurularak, tespit edilmiş olan benzerlikler karşısında farklılıkların tasarımın karakterini değiştirmekte olduğu ve tespit edilmiş olan benzerlikler karşısında tasarıma yenilik ve bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini kattığı kanaatine varılmıştır. 2023/004759-5 numaralı tasarım ile itiraza mesnet 2005/04348-5 sayılı tasarımın karşılaştırılması: Dava konusu tasarım ve mesnet tasarım tabak ürününe aittir. Her iki tasarımın üstten bakıldığındaki dış konturu daireseldir ve her iki tasarım alt kısmında zemine basan dairesel bir taban yer almaktadır. Farklı olarak dava konusu tasarım iç yüzeyi merkezinde dairesel bir girinti yer almakta iken mesnet tasarım iç yüzeyinde herhangi bir girinti yer almamaktadır. Dava konusu tasarım yan yüzeyi içeriden bakıldığında tabana dik bir şekilde yükselmekte iken mesnet tasarımda eğimli bir forma sahiptir. Dava konusu tasarım yan yüzeyi dışarıdan bakıldığında tabana doğru dik bir şekilde aşağıya inerken, mesnet tasarımda yan yüzey eğimli olarak aşağıya inmektedir. Yapılan karşılaştırma sonucunda, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önünde bulundurularak, tespit edilmiş olan benzerlikler karşısında farklılıkların tasarımın karakterini değiştirmekte olduğu ve tespit edilmiş olan benzerlikler karşısında tasarıma yenilik ve bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini kattığı kanaatine varılmıştır. Mahkememiz tarafından yapılan incelemede; tasarım itiraz sürecinde ...’e sunulan görsellerin bulunduğu ve görseller üzerinde çeşitli tarihlerin bulunduğu ve bu tarihlerin davalı tasarım başvurusundan önceki tarihleri gösterdiği tespit edilmiştir. 2023/004759-2 numaralı tasarım ile itiraza mesnet tasarımların karşılaştırılması: Dava konusu tasarımın dairesel formdaki herhangi bir tabaktan ayrılmasını sağlayan ve tasarıma ana karakterini veren yapı, iç yüzeyde yer alan merkezinde dairesel bir girinti olan tabandan dış bükey eğimle yükseltilmiş çıkıntı ve çıkıntının bütünle olan ilişkisidir. Mesnet tasarımlarda buna benzer herhangi bir uygulama yoktur. Benzerlik olarak bahsedilebilecek noktalar dairesel yapı, bir kısım mesnet tasarımda yer alan yan yüzeylerin dik olarak yukarıya çıkması ve temel tabak derinliklerinin yaklaşık olması olacaktır. Tespit edilmiş bu benzerlikler karşısında farklılıklar dava konusu tasarıma ana karakterini veren yapılarda olup, dava konusu tasarımı ayırt edici bir noktaya getirmiştir. Mahkememizce yapılan karşılaştırmalar sonucunda tespit edilmiş olan benzerlikler karşısında farklılıkların dava konusu tasarıma mesnet tasarımlar karşısında yenilik ve bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini kazandırdığı kanaatine varılmıştır. 2023/004759-5 numaralı tasarım ile itiraza mesnet tasarımların karşılaştırılması: Dava konusu tasarımın dairesel formdaki herhangi bir tabaktan ayrılmasını sağlayan ve tasarıma ana karakterini veren yapı, iç yüzeyde yer alan dairesel girinti, bu girintiye doğru tabak tabanından inen yüzeyin eğimli oluşu ve bu girintinin bütünle olan ilişkisidir. Mesnet tasarımlarda buna benzer herhangi bir uygulama yoktur. Benzerlik olarak bahsedilebilecek noktalar dairesel yapı, bir kısım mesnet tasarımda yer alan yan yüzeylerin hem dıştan hem de içten bakıldığında dik olarak yukarıya çıkması ve temel tabak derinliklerinin yaklaşık olması olacaktır.Tespit edilmiş bu benzerlikler karşısında farklılıklar dava konusu tasarıma ana karakterini veren yapılarda olup, dava konusu tasarımı ayırt edici bir noktaya getirmiştir. Mahkememizce yapılan karşılaştırmalar sonucunda tespit edilmiş olan benzerlikler karşısında farklılıkların dava konusu tasarıma mesnet tasarımlar karşısında yenilik ve bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini kazandırdığı kanaatine varılmıştır.

MUTLAK YENİLİK ARAŞTIRMASI Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, "Designview" web sitesinde yapılan mutlak yenilik araştırması sonucunda bulunan görseller incelenmiş olup, bulunan sonuçların incelenmesi neticesinde tasarımın mutlak yenilik niteliğini etkileyecek herhangi bir tasarıma ulaşılamadığı tespiti yapılmış olup, Mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, alınan raporlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek dava konusu YİDK kararının yerinde olduğu kanaatine varılmış ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile 187,80 TL bakiye karar harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 55.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Tarafların yatırdıkları gider avanslarından kalan tutarın HMK 333/1 uyarınca karar kesinleştiğinde iade işlemi yapılmak üzere tebliğden itibaren 15 gün içinde, banka hesap numarası bildirildiğinde hesaba aktarılmasına, aksi halde PTT aracılığı ile adreste ödemeli olarak gönderilmesine, Dair verilen karar, taraf vekillerinin yüzüne karşı 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 25/12/2025

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2024/433, K. 2025/482, T. 25.12.2025, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2024-433-e-2025-482-k-24b18e95bec6