İlk Derece Mahkemesi 2024/186 E. 2024/571 K.

T.C. ANKARA 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/186 Esas - 2024/571 T.C. ANKARA 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2024/186 KARAR NO : 2024/571

DAVA : Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararının İptali/ Tescil DAVA TARİHİ : 19/04/2024 KARAR TARİHİ : 24/12/2024 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 15/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararının İptali/ Tescil davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA: Davacı vekili dava dilekçesiyle; davalının itirazlarının soyut nitelikte olduğunu, başvuruya konu tasarım ile itirazlara dayanak tasarımların oldukça farklı olduğunu, karşılaştırmaya konu tasarımlarda tek ortak noktanın, bütün gezlerde bulunmak zorunda olan en üst kısımda yer alan ortasında nişan almayı sağlayan tek bir delik bulunan yuvarlak form olduğunu, bu alanın teknik olarak başka şekilde yapılmasının ise mümkün olmadığını, bu yapı değiştirildiğinde gezin istenilen hizmeti vermeyeceğini, dava konusu tasarımın yeni, ayırt edici, verimliliği arttıran, eşsiz nitelikte olduğunu, davanın süresinde açıldığını, davalının ikinci cevap dilekçesinde, ilk cevap dilekçesinden farklı olarak, davacı tasarımlarını kendi tasarımı gibi göstererek savunma yaptığını, davalının belirtilen bu ürünü davacıdan satın aldığını, bu tasarımın katı modellerin davalıya 31.08.2021 tarihinde gönderilmiş olduğunu, yine ikinci cevap dilekçesinde sunulan üçüncü kişilere ait tasarım görsellerinin hem gez hem arpacık görsellerine ait olduğunu iddia ederek .... sayılı ... kararının iptaline ve ... sıra numaralı tasarımın tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle, verilen Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı şirket vekili cevap dilekçesiyle; davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, dava konusu tasarımın davalı tarafından üretimi yapılan güvenlik teşkilatlarının envanterinde bulunan, pek çok fuarda sergilenen, reklam ve tanıtım faaliyetlerine konu edilen ... piyade tüfeğinde kullanılan gez tasarımı ile bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, küçük ayrıntılardaki farklılıkların yenilik ve ayırt ediciliği sağlamayacağını, dava konusu tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığını, dava konusu tasarımın mutlak yenilik kriterini de sağlamadığını, davacı iddialarının tasarımın teknik zorunluluktan kaynaklı benzerlik oluşturduğuna ilişkin bölümlerinin de yerinde olmadığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. YARGILAMA: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ... ...’nun ... sayılı ... kararının iptaline ve ... sıra numaralı tasarımın tesciline karar verilmesi talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. ...'den celbedilen işlem dosyasının tetkikinden; davaya mesnet ... sayılı ... kararına konu ... sıra numaralı “gez” ürünlerini de konu alan çoklu tasarımın tescili için 30.03.2023 tarihinde ... SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. vekili tarafından müvekkil Kuruma tasarım tescil talebinde bulunulmuş, söz konusu başvuru 26.06.2023 tarihinde ve .... sayılı ....yayınlanmış, başvurunun yayınına 3 aylık yasal itiraz süresi içerisinde; diğer davalı ... ŞİRKETİ vekili tarafından 26.09.2023 tarihinde itiraz edilmiş, yapılan itiraz ve itiraza karşı görüş 20.02.2024 tarih ve ... Sayılı ...kararında değerlendirilmiş ve ...’nin 20.02.2024 tarihli ve ... sayılı kararı ile ''..., 2 sıra numaralı tasarımların itiraza gerekçe gösterilen internet siteleri ve kataloğa dayanılarak reddedilmesi talebiyle yapılan itiraz incelenmiştir. Bilindiği gibi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 56/4 maddesi uyarınca “bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir”. SMK 57/1 maddesine göreyse “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.” SMK 57/ 2 maddesi ise “koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.” düzenlemesini ihtiva etmektedir. Ayırt ediciliğe ilişkin SMK 56/5 “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” SMK 56/6 “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” SMK 67/ 2 “Üçüncü kişiler tasarım tescilinin yayım tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek tasarımın 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetli olduğu ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği gerekçelerini ileri sürerek tescil belgesinin verilmesine yazılı olarak itiraz edebilir.” hükmünü ihtiva etmektedir. Yukarıdaki hükümler kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; itiraza konu ... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe gösterilen Şubat 2022 tarihli ... Magazine dergisindeki ... kod numaralı tasarım ve ... URL adresindeki ürünün genel izlenim itibariyle benzer olduğu, ancak ... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe gösterilen diğer katalog görselleri ve internet sitelerinde yer alan ürünün ise genel izlenim itibariyle farklı olduğu kanaatine ulaşıldığından itirazın kısmen kabulü gerekmiştir.'' gerekçesiyle ''İtirazın kısmen kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına oy birliği ile karar verilmiştir.'' şeklinde karar verildiği, eldeki davanın iki aylık yasal süre içerisinde tarihinde açıldığı anlaşılmış, işin esasına girilmiştir. Ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlık konusuyla ilgili iddia, savunmalar doğrultusunda rapor düzenlenmesi için bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiştir. Bilirkişi HEYETİ tarafından düzenlenen RAPORDA özetle: 1) Dava konusu ...sayılı tasarımın, davalıya ait idari aşamada sunulan delillerde yer alan tasarımlar karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, bu tespitimizin ... kararından farklılaştığı, 2) Dava konusu ...sayılı tasarımın mutlak yenilik kriterini sağladığı, takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.

Bilirkişi raporlarının her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzenlendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporların usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır. GEREKÇE: Tescilli bir tasarımın sağladığı korumanın kapsamı ve sınırları 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiştir. “Yenilik ve ayırt edicilik” başlığı altında düzenlenen 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 56. maddesi; "Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir: a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır. Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder. Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." şeklindedir. Aynı Kanun'un "Kamuya sunma" başlıklı 57. maddesi ise; "Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez." şeklindedir. 6769 sayılı SMK'nın 58. maddesine göre tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Bir tasarımın yeni olabilmesi için, onun aynısının, tescil tarihinden evvel dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekmektedir. Tasarımların aynı olup olmadığının tespiti için yapılacak benzerlik testinde; aynı izlenimi uyandırma, aynı etkiyi yapma, karıştırılma tehlikesi veya olasılığı incelenemez. Bunlar ikinci aşamaya yani ayırt edicilik tetkikine aittir. Tasarımın yeniliği yoktur diyebilmek için, hükümsüzlüğü istenilen tasarımın, önceden kamuya sunulan (faydalı model, marka ve) tasarım belgelerindeki tasarımlar ile aynı olması şarttır. Terkini talep edilen tasarım öncekinden sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilecektir. Yenilik önceki tasarıma göre belirlenecektir. Aynı kabul edilmeye engel olamayan küçük ayrıntılarda farklılık hâkimin takdirine göre belirlenecektir. Burada şu ölçü verilebilir; fark, aynı olmayı ortadan kaldırmıyor, mevcut önceki tasarım görünümünü sürdürüyor, fark sadece mevcut görünüme, yani mevcut tasarıma ek, onda bir değişiklik, ondan bir sapma niteliği taşıyorsa, yani farklılık o (mevcut tasarım) esas alınarak ondan hareketle yapılmışsa küçüktür. Bunun dışında kalan farklar ise büyüktür. Yenilik ne özgünlük, ne eşsizlik, ne estetiğe sahip bulunma, ne de estetiğin ve kalitenin basamağıdır. Başvurusu yapılan bir tasarım yenilik testini geçebilirse ikinci olarak ayırt edicilik incelemesine tâbî tutulur. Bu test bir kıyaslama incelemesidir. Bir tasarımın ayırt ediciliğe sahip bulunması demek, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile kıyaslanan tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık bulunması demektir. Bilgilenmiş kullanıcı ise, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı ara veya nihaî tüketicidir. Ancak asla bir uzman değildir. Mahkememiz de bilgilenmiş kullanıcı konumunda bulunan ilgililerin katılımıyla oluşturulmuş bilirkişi heyetinden mütalâa almıştır. Kıyaslama, tescili istenen tasarım ile kıyaslanan tasarımların tam karşılaştırılması ve değerlendirilmesidir. Ayırt edici niteliğin incelenme ve değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesini ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğunun göz önüne alınmasını emredici bir ifadeyle istemiştir. Bilgilenmiş kullanıcının fark edebileceği değişiklikler ise daima göz önünde tutulmalıdır. Seçenek özgürlüğü ibaresiyle kastedilen, tasarımcıya tasarımına ayırt edicilik vermesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup kişiden kişiye değişmez. Bu nesnel değerlendirmede tekdüze özellik ve nitelikler göz önünde tutulur. Bazı biçimler (=görünümler) nesnenin işlevine sıkı surette bağımlıdırlar. Böyle tasarımlarda tasarımcının hareket alanı pek dardır. Meselâ, bir otomobilin, ütünün ve şişenin şekli gibi. Her otomobil, ütü ve şişe birbirine benzer. Ayırt edicilik için tasarımcının muhakkak nesnenin işlevine ters düşen tasarımlar geliştirmesi beklenemez. Dolayısıyla işlevin yerine getirilebilmesi için zorunlu olan alan dışında yapılabilecek olan tasarımların korunması mümkün olabilecektir. Seçenek özgürlüğünün hiç bulunmadığı hâllerde ise tasarım zaten korunamaz. Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; ... kararının hukuka uygunluğu bakımından yapılacak inceleme; karar tarihindeki hukuki duruma, sunulan delillere, iddialara ve savunmalara göre yapılmış, bu anlamda redde mesnet Şubat 2022 tarihli ... Magazine dergisindeki ... kod numaralı tasarım ve ... URL adresindeki tasarım incelemeye esas alınmıştır. Uyuşmazlık konusu gez ürünün bilgilenmiş kullanıcıları olan, resmî güvenlik birimlerinin profesyonelleri ile özel ilgi gerektiren atıcılık ve avcılık sektörü kullanıcılarıdır. Yüksek bilgi düzeyine sahip bu kullanıcılar açısından davacıya ait tasarımlarla davalıya ait tasarımlar aşağıda karşılaştırılmıştır:

Dava Konusu Tasarım Davacının Ürünü/Tasarımı

...sayılı tasarım ....

Benimsenen teknik bilirkişi raporlarında da izah edildiği üzere: dava konusu gez üründe; pikatini ray üzerine monte edilecek bir bölümün bulunması, ayar mekanizmasının bulunması ve nişan almayı sağlayacak bölümün bulunması bakımından seçenek özgürlüğünün sınırlı olduğu, seçenek özgürlüğünün sınırlı oluşunun bu bölümlerin varlığına ilişkin olup, belirtilen unsurların formları ile sair unsurlar bakımından seçenek özgürlüğünün sınırlı olduğundan söz edilemeyeceği; dava konusu ...sayılı tasarımın kısmen redde mesnet davalı tasarımı ile karşılaştırılmasında; dava konusu tasarımın ray üzerine montaj bölümünün dışarıdan görülebilen çentiklerinin bulunduğu ve dar bir yapıda olduğu, kısmen redde mesnet tasarımın belirtilen bölümünün sabitleme alanının görünmesine elverişli olmayacak şekilde ray boyunca uzun bir yapıda olduğu, dava konusu tasarımda gezin üst kısmının monte edildiği kaidenin mekanizmayı kapatmayacak formda olduğu, kısmen redde mesnet tasarımın ise mekanizmanın bir bölümün içine alacak gömülü bir formda ve gezin kaideye sabitlendiği mili içine alacak şekilde olduğu, dava konusu tasarımda her iki taraftan ayar yapılmasını sağlayan ayar somunu bulunduğu, kısmen redde mesnet tasarımın tek tarafında ayar somunu bulunduğu; bu belirgin farklılıklar yanında nişan alma bölümündeki benzerlik ile yön ve açı belirten işaretlerdeki benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklandığı; belirtilen farkların ilgili ürünün yüksek düzeyde bilgilenmiş kullanıcıları bakımından farklılaşmayı sağlayacağı, dava konusu ...sayılı tasarımın, davalı tasarımları karşısında yeni ve ayırt edici olduğu; ''tüfek gezi'' emtiası üzerinden gerçekleştirilen mutlak yenilik incelemesinde, mutlak yenilik incelemesinin yapılmasında esas alınacak tarih, dava konusu tasarım tescil başvurusunun yapıldığı tarih olan 30.03.2023 olduğu, internet arama motorları üzerinden görsel yükleme ve sözcük araması yoluyla dava konusu tasarımın başvuru tarihi olan 30.03.2023 tarihinden önceki döneme ilişkin yapılan araştırmada dava konusu ...sayılı tasarımın mutlak yenilik kriterini sağladığı; kabul edilerek ... sayılı ... kararının ... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne ilişkin kısmının İPTALİNE karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere: 1-.... sayılı ... kararının ... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne ilişkin kısmının İPTALİNE, 2- Dava açılırken alınan peşin maktu karar ilam harcı yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 40.000,00-TL maktu ücreti vekâletin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacının yapmış olduğu ve aşağıda dökümü gösterilen 21.166‬,00-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davalı şirket tarafından yapılan yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına, 6-Davalı ... tarafından yapılan gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 7-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatırana iadesine (HMK m.333), Dair verilen karar, hazır olan taraf vekillerinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup, usulen anlatıldı. 24/12/2024

Katip .... Hakim .... e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır

MASRAF DÖKÜMÜ İLK MASRAF : 916,00-TL GİDER AVANSI :20.250,00-TL TOPLAM :21.166‬,00-TL