İlk Derece Mahkemesi 2023/707 E. 2026/54 K.

T.C. İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/707 Esas KARAR NO : 2026/54

DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) DAVA TARİHİ : 22/06/2023 KARAR TARİHİ : 29/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM / Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile keşideci ... A.Ş. arasındaki ticaret sebebiyle güven ilişkisi mevcut olduğunu, müvekkili şirketin satmış olduğu malın bedeli olarak ... tarafından keşide yeri ..., 27.04.2023 vade tarihli, ... seri numaralı ve 73.627,42-TL değerinde çekin düzenlendiğini, müvekkilinin işbu ticari ilişki dahilinde lehtarı, ... Tic. A.Ş.'nin ise keşidecisi olduğu, ... Bankası ... Şubesi’ne ait ... numaralı çekin hırsızlık neticesinde zayi olduğunu, konuya ilişkin keşideci ... Tic. A.Ş. tarafından İstanbul ... Cumhuriyet Savcılığı ... Soruşturma numarası ile soruşturma başlatıldığını, çeklerin kötü niyetli kişilerce kullanılmasını engellemek maksadıyla taraflarınca ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası üzerinden ihtiyati tedbir ve ödeme yasağı talepli çek iptali davasının ikame edildiğini ve teminat karşılığında ilgili çeke ödeme yasağı konulduğunu, bu süreçte dava dışı ... ile yapılan görüşmelerde de davalının işbu davaya konu çeki ... 7.İcra Müdürlüğü'nün... esas numaralı dosya üzerinden icra takibine konu ettiğini, dava dışı ... tarafından ise işbu takibe ilişkin olarak ... 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ... Esas numaralı dosya ile menfi tespit davasının açıldığını beyanla fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile dava konusu ... Bankası ...Şubesi’ne ait ... numaralı, 27/04/2023 vade tarihli ve 73.627,42-TL bedelli çekin istirdadı ile müvekkilinin haklı hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA / Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Usule ilişkin olarak, davacı borçlunun işbu davayı ikame etmekte hukuki yararının olmadığını, davacı tarafından mezkur dava ile çekin istirdatı talep edilmişse de, dava konusu çekin taraflarınca icra takibi başlatıldığı ve ... 7. İcra Müdürlüğü'ne teslim edildiğini, hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, Esasa ilişkin olarak; müvekkili şirketin takip konusu çeke ilişkin alacağı usul ve yasaya uygun bir şekilde Faktoring Sözleşmesi, alacak bildirim formu, fatura tavsik edilerek ...Ltd. Şti.'den ciro yolu ile iktisap ettiğini, müvekkili şirketin dava konusu çeke ilişkin alacağı devralırken ... ile kendisine ciro eden ...Tic. Ltd. Şti., ile aralarındaki ticari ilişkiyi gösterir fatura ile tavsik edildiğini, müvekkili şirketin alacağı usul ve yasaya uygun olarak üstlendiğini, alacaklı sıfatını kazandığını ve müvekkilinin iyiniyetli son meşru hamil olduğunu, müvekkilinin dava konusu çeki usul ve yasaya uygun bir şekilde ciro yoluyla iktisap etmiş olup takip konusu çekin vadesinde ve tutarında ödenmediğini, müvekkilinin alacağını tahsil amacıyla ... 7.İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasından borçlu ...Ltd. Şti., ..., ... Tic. A.Ş. ve ... Tic. A.Ş. aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, dava konusu çekin davacı şirketin ticari defterlerinde işlenip işlenmediği hususunun belli olmadığını, davacının tüm iddialarının soyut ve ispattan yoksun olduğunu, davacı tarafın iddialarını ispata yeterli delil ibraz edemediğini, ödemeden men yasağı kararı verilen davada müvekkilinin taraf olmadığını, bu nedenle iyi niyetli meşru hamil olan müvekkilini bağlayan bir tedbir kararının bulunmadığını beyanla davacının işbu davayı ikame etmekte hukuki yararı bulunmadığından hukuki yarar yokluğundan reddine, borçlunun tedbir taleplerinin reddine ilişkin kararın devamına, sayın mahkeme aksi kanaatte ise ... 7.İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasındaki takip çıkış miktarı olan 81.553,96-TL ile % 20 kötü niyet tazminatı toplamı kadar teminat bedeli karşılığında tedbire karar verilmesine, davacının usul ve yasaya aykırı ikame ettiği işbu davanın esastan reddine, huzurdaki dava kötü niyetle ikame edildiğinden davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı aleyhine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. KANITLAR / Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, taraf şirketlerin İTO kayıtları çıkartılarak dosyamız arasına alınmış, dava dışı ... A.Ş.'nin ticaret sicil kaydı celp edilmiş, dava dışı ...'nın nüfus kayıt örneği UYAP üzerinden çıkartılarak dosyamız arasına alınmış, davalı ... hakkında esnaf-tacir araştırması yapılmış, dava dışı ...Ltd. Şti. ve ...'nın BA-BS formaları celp edilmiş, ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas, ... 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, .... 7.İcra Müdürlüğünün ... Esas, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma dosyaları UYAP üzerinden dosyamız arasına alınmış ve tarafların ticari defter ve belgeleri ile dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporları alınmıştır. Mahkememizin 29/11/2024 tarihli ara kararının (1) numaralı ara kararı ile; "1-... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak; -Davacının iddiası, davalının savunması ve tüm dosya kapsamına göre, ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlıkların halli ile dava dışı ... Tic. A.Ş. ile davacı şirket arasında ticari ilişkinin bulunup bulunmadığı, taraflar arasında ticari ilişki bulunuyor ise davacı şirketin dava dışı ... A.Ş.'den alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise alacağının varlığı ve miktarı ile dava konusu çekin dava dışı ... Tic. A.Ş.'nin ticari defter ve belgelerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise ne şekilde kayıtlı olduğunun tespitinin istenmesi için DAVA DIŞI ... TİC. A.Ş.'NİN 2022 ve 2023 yılları Ticari Defter ve belgeleri ile dosya üzerinde talimat mahkemesince re'sen seçilecek SMMM bilirkişi marifetiyle inceleme yapılmasına" dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Talimat sayılı dosyasından SMMM bilirkişi İrfan Aksoy tarafından tanzim edilen 23/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; 1) Dava konu çek Banka : ... Bankası ... şubesi Keşide yeri ve tarihi : ...... 27.04.2023 Çek no: ... Çek tutarı : 73.627,42 TL Çeki keşide eden : ... Tic.A.Ş. Lehtar : ... A.Ş. (davacı) 2) Dava dışı ... A.Ş.'nin ticari defter ve kayıtları Davacı vekili 16.01.2025 tarihli dilekçesinde "... Mobilya A.Ş. ticari defterlerinin ... adresinde incelenebileceğini, yetkili kişinin ... olduğunu" beyan ettiği, Dava dışı şirketin 2022 ve 2023 yılı ticari defterleri belirtilen adreste incelenmiş olup, e-defter esasında tutulan ticari defterlere ait aylık kayıtların süresinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklendiği, kapanış tasdiki yerine geçen aylık Berat'ların süresinde oluşturulduğu görülmüş olup, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, Kayıtlara göre ; -Dava dışı ... A.Ş. ile davacı ... A.Ş. arasındaki ticari ilişki 2022 yılı öncesinde başlamış olup, kayıtlar açık hesap özelliği arz ettiği, bu kapsamda davacının 38.060,12 TL'lik alacağı 2021 yılından 2022 yılına devir ettiği, -... tarafından davacı ... A.Ş.'ne düzenlenen dava konusu... Bankası ...Şubesi’ne ait 27.04.2023 tarihli, ... seri numaralı, 73.627,42 TL'lik çek ... defterlerinde kayıtlı olmadığı, -Yetkili tarafından; "dava konusu çekin çalınmış olması nedeniyle ... tarafından davacıya 30.03.2023 vadeli ... nolu aynı tutarlı (73.627,42-TL) çek düzenlendiği" belirtildiği, yeni düzenlenen bu çek 06.01.2023 tarihinde davacı alacağından düşülmüş olup, davacı şirket bu tarih (06.01.2023) öncesinde aradaki açık hesap ilişkisi kapsamında ... defterlerinde bakiye 125.287,58 TL alacaklı olduğu, Bu tarih sonrasında 27.03.2023 - 02.05.2023 tarihleri arasında ... bakiye alacaklı olup, davacı şirket 03.05.2023 - 31.12.2023 tarihleri arasında yine alacaklı olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir. Mahkememizin 20/02/2025 tarihli duruşmasının (1) numaralı ara kararı ile; ''Davacının iddiası, davalının savunması ve tüm dosya kapsamına göre, ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlıkların halli ile, -Dava konusu çekin davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarında kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise kayıtlarında ne şekilde göründüğü, -Davacı şirket ile dava dışı ... arasında ticari ilişkinin bulunup bulunmadığı, ticari ilişki bulunuyor ise dava dışı ...'nın davacı şirketten alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise alacağının varlığı ve miktarı, -Davalı şirketin dava konusu çeki Faktoring Kanun ve Yönetmeliğine uygun şekilde iktisap edip etmediği, davalı faktoring şirketinin müşterisi olan dava dışı ...Ltd. Şti.'nden fatura ve çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, bu şirketin mali durumuna ilişkin bir değerlendirme yapıp yapmadığı, faktoring işlemi yapılırken faturanın sahihliği yönünde bir araştırma yapıp yapmadığının, tespiti için taraf şirketlerin 2022 ve 2023 yıllarına ait Ticari Defter ve belgeleri ile dosya üzerinde Mahkememizce re'sen seçilecek olan bir Muhasebe-finans konusunda uzman bilirkişi marifetiyle ... bilirkişi incelemesi yapılmasına" dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda Muhasebe-Finans konusunda uzman bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 27/08/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; -Davalı Faktoring Şirketinin; a) Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. Maddesindeki; Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, sözleşme veya Sipariş Formunun ve taraflar arasındaki Ticari İlişkiyi ortaya koyacak olan belgeleri araştırmamış olduğu, fatura (e-arşiv fatura olmakla/sonrasında iptal edilmiş olmakla birlikte) borçlusunun aranmadığı, borcun teyit edilmediği, müşteri beyanına istinaden işlem yapılmış olduğu, b) Davalı ... Şti.'nin; Davaya konu çeki ciro yoluyla devir alırken, çekin keşidecisine müracaat etmediği, çekin durumu hakkında bilgisine başvurmadığı ve dolayısıyla davalı ... Şti.'nin ... işlemi 30.11.2022 tarihinde yapılmış olmakla birlikte, kayıp olayı birkaç gün evvel yaşanmış olmakla, keşideciye sorma halinde; kayıp ve çalıntı olayından haberdar olunup, çek teminata/işleme alınmayacak ..idi ... ki; çekin durumu hakkında keşideci bilgisine başvurulmamış ve dolayısıyla davalı ... Şti. 30.11.2022 tarihi itibariyle- keşidecisinin bilgisi dahilinde olacak olan - çalıntı çeki iktisap ettiği, ... nin söylenebileceği, c) Faturanın ve eki Çekin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermeyen, bu konuda kusurlu olduğu düşünülen davalı (... Şti.' nin), davaya konu çeki aynen iade etmesi gerektiği Veya çek bedeli tahsil olunmuş ise; davacının ödenen bu bedeli (ödeme tarihlerinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte istirdadını talep edilebileceği görüş ve kanaati bildirilmiştir. Mahkememizin 18/09/2025 tarihli duruşmasının (3) numaralı ara kararı ile; "Davalı vekilinin bilirkişi raporuna karşı itirazlarının değerlendirilmesi ve itirazlarını karşılayacak mahiyette ek rapor tanzimi için dosyanın önceki bilirkişiye tevdiine" dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda Muhasebe-Finans konusunda uzman bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 04/12/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; Kök raporundaki görüş ve kanaatlerinin aynen korunduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir. Bilirkişi raporları teknik anlamda yeterli, bilimsel verilere dayalı ve denetime elverişli görüldüğünden Mahkememizce hükme esas alınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE/ Dava, istirdat davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; davacının lehtarı olduğu, rızası hilafına elden çıktığı ve davalının iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğu iddia edilen dava konusu çekin davalıdan istirdatı istemine ilişkin olduğu tespit edilmiştir. Medeni Yasa'nın 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." Medeni Yasa'nın bu hükmü 6100 sayılı Hukuk Yargılama Yasası'nın 190. maddesi 1. fıkrasında bir başka biçimde yinelenmiş olup; " İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir" denilmiştir. Bu bağlamda kural olarak davanın taraflarından her biri iddiasını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre: "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2.maddesi: ''Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.'' şeklindedir. İddia, savunma, yukarıdaki yasal düzenlemeler, dosya içeriği deliller, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; eldeki davada ispat külfetinin davacı taraf üzerinde olduğu, davacının, davalıyı davaya konu çeki kötü niyetle veya ağır bir kusuru ile iktisap ettiğini ispat etmesi gerektiği, dosyaya celbedilen çek iptali dosyası, çekin zayi olmasına ilişkin başlatılan soruşturma dosyası, yine ... 4.Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan menfi tespit davası ile Mahkememizce teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli görülerek hükme esas alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davalı ... Şirketinin; Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. Maddesindeki; Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, sözleşme veya Sipariş Formunun ve taraflar arasındaki Ticari İlişkiyi ortaya koyacak olan belgeleri araştırmamış olduğu, fatura (e-arşiv fatura olmakla/sonrasında iptal edilmiş olmakla birlikte) borçlusunun aranmadığı, borcun teyit edilmediği, müşteri beyanına istinaden işlem yapılmış olduğu, yine davalı ... Şti.'nin; Davaya konu çeki ciro yoluyla devir alırken, çekin keşidecisine müracaat etmediği, çekin durumu hakkında bilgisine başvurmadığı ve dolayısıyla davalı ... Şti.'nin Faktoring işlemi 30.11.2022 tarihinde yapılmış olmakla birlikte, kayıp olayı birkaç gün evvel yaşanmış olmakla, keşideciye sorma halinde; kayıp ve çalıntı olayından haberdar olunup, çek teminata/işleme alınmayacak ..idi ... ki; çekin durumu hakkında keşideci bilgisine başvurulmamış ve dolayısıyla davalı ... Şti. 30.11.2022 tarihi itibariyle- keşidecisinin bilgisi dahilinde olacak olan - çalıntı çeki iktisap ettiği, bu nedenle faturanın ve eki çekin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermediği, bu konuda davalının ağır kusurlu olduğu kanaatine Mahkememizce de varıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir. Tüm bu nedenlerle Mahkememizce aşağıda yazılı bulunan hüküm tesis olunmuştur. Yukarıda açıklanan nedenlerle; H Ü K Ü M / 1-Davanın KABULÜNE, davaya konu ... Bankası A.Ş. ...Merkezine ait, keşidecisi...A.Ş., keşide tarihi 27/04/2023, .... çek seri numaralı ve 73.627,42-TL bedelli olan çekin davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 5.029,48-TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan tahsiline, peşin alınan 1.257,38-TL harcın mahsubuna, eksik kalan 3.772,10-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 45.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 179,90-TL başvuru harcı, 1.257,38-TL peşin harç, 11.750,00-TL bilirkişi ücreti ve 552,50 posta gideri olmak üzere toplam 13.739,78-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri ve yatırılan delil avansı bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına, 6-HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafça yatırılan delil avansından geriye kalan kısmının hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, taraf vekillerinin huzurunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 29/01/2026

Katip ¸

Hakim