İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2023/159 E. 2025/129 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2023/159
- Karar No
- 2025/129
- Karar Tarihi
T.C. ... 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/159 Esas - 2025/129 TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C. ... 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/159 Esas KARAR NO : 2025/129
HAKİM : ..... KATİP : ... DAVACI : ... .... VEKİLLERİ : Av. .... Av. .... DAVALI : ..... VEKİLLERİ : Av..... Av. ..... Av. ....
DAVA : Eser Sahipliğinden Kaynaklı Mali ve Manevi Hakların İhlali DAVA TARİHİ : 31/03/2023 KARAR TARİHİ : 26/03/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 22/04/2025 Mahkememizde görülmekte bulunan Eser Sahipliğinden Kaynaklı Mali ve Manevi Hakların İhlali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili 31/03/2023 tarihli dava ve 12/05/2023 tarihli replik dilekçelerinde özetle; Davacı ... ... tarafından, 2017 yılında kredi kartına taksit sınırlandırması olan ürünler başta olmak üzere, kredi verilemeyen ürünler hariç, tüm ürün ve hizmetlerin satımına ilişkin olarak bankacılık işlemlerinde kullanılabilecek "Taksitle" isimli bir yazılım geliştirilmeye başlandığını, akabinde uygulama programlama arayüzü kodlaması yapıldığını, uygulama programlama arayüzünün yerleştirileceği elektronik ticaret sitelerine entegrasyon sayesinde, alışveriş yapacak kullanıcı sadece kredi kullanabileceği ürünlerin altında taksitle ile ödeme yapması halinde hangi koşullarda ödeme yapacağını görecek ve bu yöntemle ödeme yapabileceğini, 2018 yılı Şubat ayı sonu itibarı ile uygulamanın temel kodlama işlemleri bitirilerek, sistem çalışır hale getirildikten sonra banka yöneticilerine sistem sunumu ile randevu talep etmek için e-posta gönderimlerine başlandığını, uygulamanın bir başka anlatımla elektronik ticaret sitelerine yerleştirilmek suretiyle kullanılacak alternatif bir ödeme metodu olduğunu, geliştirilen bu alternatif ödeme metodu, elektronik ticaret sitelerine yerleştirilmek üzere "Taksitle" projesi ile bir banka ortaklığı üzerine kurulu olduğunu, tüketicinin herhangi bir banka müşterisi olma veya herhangi bir e-ticaret sitesinden alışveriş zorunluluğu olmaksızın, sisteme üye olarak satın almak istediği ürünün karşılığı kadar miktarı gerçek zamanlı olarak tüketici kredisi şeklinde kullanabileceğini, uygulamanın fikir aşamasına ek olarak sistemin yazılım kısmının da hazır ve çalışır hale getirildiğini, uygulamanın yazılım sürecinde ve bankalarla görüşme sürecinde davacının Abdurrahman Kolsuz ile birlikte çalıştığını, müvekkili tarafından lisans süreci başlatılmadan önce kullandırılacak krediler için çalışma ortaklığı kurulabilecek bir banka arayışına girildiğini, bu aşamadan sonra ...’de faaliyet gösteren bankaların birçoğu ile irtibat kurulduğunu, büyük bir kısmı ile de yüz yüze görüşüldüğünü, davacı tarafından geliştirilen sistem ve uygulamaya ilişkin olarak 28.05.2018 tarihinde ..... tarafından müvekkiline elektronik posta ile yanıt verildiği ve toplantı yapmak için müvekkili bankanın genel müdürlük binasına davet edildiğini, davacı tarafından gönderilen e-posta içerisinde yer alan proje sunumunda uygulamanın nasıl çalıştığını uygulamaya ait arayüzlerle birlikte anlattığı bir bölümün de mevcut olduğunu, 26.06.2018 Salı günü, saat: 14.00’da ... Bank Genel Müdürlük Binası 7. Kat Medium 2 toplantı odasında toplantı yapıldığını, toplantıda müvekkili tarafından uygulamaya ilişkin sunum yapıldığını, kredi verilmeyen ürünler için yazılımın kod uyarlamasının yapılması; marka olarak ...’nin önde olması hali; “Taksitle” ismi; limit ve limit aşımlı kredi taleplerinde ön ödeme talebi; tüketiciden fatura talebi zorunluluğunun hukuki dayanağı; KPS üzerinden tam isim kontrolü; ayıplı mal veya hizmet konusu; bağlı kredi konusu; iptal/iade konusu; kargo sürecinde sıkıntı çıkması; sistemin tüketicilerin kullanımına açılması ve biyometrik imza gibi birçok hususun görüşüldüğünü, maliyete ilişkin net rakamların konuşulmadığını, toplantıdan sonra 18.07.2018 tarihinde müvekkil tarafından .....'a elektronik posta gönderilerek; toplantıda konuşulan ve teknik olarak yapılması gereken kodlamaların hazırlandığının belirtildiği ve geri dönüş yapılmasının talep edildiği, aynı tarihte ... .... tarafından müvekkiline “... Bey merhabalar, Öncelikle ilginiz için çok teşekkür ederiz, şu aşamada maalesef size olumlu dönemiyoruz, içeride devam eden büyük çaplı projelerimiz nedeniyle şu an için IT eforu veremiyor olacağız ancak ileriki dönemlerde olası ihtiyaç durumunda sizinle tekrar görüşmekten memnuniyet duyacağız.” şeklinde elektronik posta gönderilerek olumsuz yanıt verildiğini, ...’den olumsuz cevap geldikten sonra diğer bankalarla irtibat kurma ve sistemi tanıtma çalışmalarına devam edildiğini, davalı ... Bank A.Ş. tarafından "... Taksitle" isimli bir ödeme sistemi oluşturulduğu duyurularak uygulamaya koyulduğunu, söz konusu ödeme sistemi ve uygulamanın, davacının oluşturduğu elektronik ticaret sitelerine yerleştirilmek suretiyle kullanılacak alternatif ödeme metodu olduğunu, davacı tarafından bu hususun .... Ajansı'na ait haber sitesinden öğrenildiğini, ... Bankasının kendi internet sitesinde de uygulamanın tanıtımının yapıldığını, ürünlerin tamamının uygulama programlama arayüzü kodlamasını yaptığı, uygulama kullanımına ilişkin hukuki dayanakları araştırdığı, ayıplı mal veya hizmet, bağlı kredi, iptal/iade konusu, kargo sürecinde sıkıntı çıkması, sistemin tüketicilerin kullanımına açılması ve biyometrik imza gibi hususları dahil birçok hususu geliştirdiği müvekkilin fikir ve proje sürecini tamamlamasının neredeyse iki yılını alan "Taksitle" olarak adlandırdığı uygulamanın, müvekkilinin eserini mali imkansızlık sebebiyle umuma arz edemeden, ülkece tanınmış bir banka tarafından kendisi saf dışı bırakılarak piyasaya sürüldüğünü, üstelik uygulamanın adının dahi değiştirilmediğini, müvekkilinin "TAKSİTLE" adını verdiği uygulamanın, "... TAKSİTLE" olarak piyasaya sunulduğunu, eser sahibi olan müvekkilinin yıllarca oluşturduğu birikim ve çabanın boşa çıkarılarak manevi haklarının açıkça ihlal edildiğini, davacının eser sahibi bulunduğu uygulamanın maddi ve sair imkansızlıklar sebebiyle henüz alenileştirilmeden, davalı banka tarafından alenileştirildiği ve davalı bankanın bu uygulama sayesinde taraflarınca hesaplanması mümkün dahi olamayacak şekilde kâr elde ettiğini, uygulamanın davalı tarafından haksız yere alenileştirilmesiyle birlikte müvekkil tarafından piyasaya sürülemeyecek ve maddi kazanç sağlanamayacağını, müvekkilinin eser üzerindeki her türlü mali haktan faydalanma yetkisinin haksız olarak ihlal edilmiş olup, müvekkilinin maddi zarara uğradığını, müvekkilinin uğramış olduğu maddi zararın yapılacak olan bilirkişi incelemesi ile tespitinin mümkün olduğunu, tüm bu sebeplerle maddi ve manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerektiğini, .... m.68 üç katı tazminat talebine karşılık şimdilik fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve bilirkişi incelemesi sonrası taleplerini artırmak kaydıyla; maddi zarardan kaynaklanan şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın, FSEK m.70 uyarınca manevi zarardan kaynaklanan 100.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı bankadan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir. C E V A P : Davalı vekili 28/04/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davanın yetkili ve görevli mahkemede açılmadığını, zaman aşımı itirazlarının olduğunu, dava dilekçesinde iddia edilen hususların ''Eser'' niteliği taşımadığını, davacı tarafından müvekkili bankaya herhangi bir yazılım kodu tevdi edilmediğini, davaya konu ürünün müvekkili banka iç imkânları ile geliştirildiğini, davacı lehine tescilli bir fikri hak bulunmadığını, davacının iddialarının haksız ve yersiz olduğunu iddia ve beyan ederek davanın reddini talep etmiştir. UYUŞMAZLIK: Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan kaynaklı hukuki korunma istemlerine yöneliktir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davayı görme konusunda mahkememizin görevli ve yetkili olup olmadığı, davacıya ait olduğu iddia edilen "TAKSİTLE" isimli yazılımın eser vasfının bulunup bulunmadığı, davacının bu yazılım üzerinde eser sahipliği sıfatının bulunup bulunmadığı, davalının uygulamaya geçirdiği "... Taksitle" isimli yazılımın davacıya ait "TAKSİTLE" isimli yazılım olup olmadığı, buna bağlı olarak; davalının, davacıya ait olduğu iddia edilen eser sahipliğinden kaynaklı mali-manevi hakları ihlal eylemlerinin bulunup bulunmadığı, telif tazminatı ve manevi tazminat istemlerinin yerinde olup olmadığı, ileri sürülen zamanaşımı def'inin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir. Davanın açılmasını müteakip, tarafların dilekçeleri karşılıklı olarak birbirlerine tebliğ edilmiş, dilekçe teatisi tamamlanmış, tarafların ibraz ettikleri deliller dosya arasına alınmış, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, özel ve teknik hususlara ilişkin bilirkişi raporu aldırılmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Tarafların iddia ve savunmaları, ibraz ettikleri deliller, dinlenen tanık beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; İlk olarak belirtilmelidir ki; eldeki dava Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan kaynaklı olarak açıldığından, 5846 sayılı Kanun m.76/1 hükmü uyarınca mahkememizin iş bu davaya bakma konusunda görevli olduğunun tespitine, eldeki davada telif tazminatı istemi de ileri sürüldüğünden ve telif tazminatı istemi hukuki niteliği itibariyle ref yöntemlerinden biri olduğundan, 5846 sayılı Kanun m.66/5 hükmü uyarınca mahkememizin iş bu davaya bakma konusunda yetkili olduğunun tespitine, bu nedenle davalı tarafından ileri sürülen görev ve yetki itirazlarının reddine karar verilmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesi ile zamanaşımı def'inde bulunmuşsa da, davacı vekilinin, davalı eylemlerini Anadolu Ajansı'nda çıkan haberle müvekkilinin öğrendiğini ileri sürdüğü, dosya kapsamı dikkate alındığında; davacının, davalı eylemlerini Anadolu Ajansı'nda çıkan haberden önce öğrendiğine ilişkin aksi yönde bir kayıt bulunmadığı, Anadolu Ajansı'nda çıkan haberin 25.10.2022 tarihli olduğu, eldeki davanın 31.03.2023 tarihinde açıldığı anlaşılmış olmakla; 6098 sayılı TBK m.72 hükmü uyarınca ileri sürülen zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir. Davacı taraf maddi vakıa olarak; 2017 yılında, kredi kartına taksit sınırlandırması olan ürünler başta olmak üzere, kredi verilemeyen ürünler hariç, tüm ürün ve hizmetlerin satımına ilişkin olarak bankacılık işlemlerinde kullanılabilecek "Taksitle" isimli bir yazılım geliştirilmeye başladığını, akabinde uygulama programlama arayüzü kodlaması yapıldığını, uygulama programlama arayüzünün yerleştirileceği elektronik ticaret sitelerine entegrasyon sayesinde, alışveriş yapacak kullanıcının sadece kredi kullanabileceği ürünlerin altında taksitle ödeme yapması halinde hangi koşullarda ödeme yapacağını görecek ve bu yöntemle ödeme yapabileceğini, 2018 yılı Şubat sonu itibarı ile uygulamanın temel kodlama işlemleri bitirilerek, sistem çalışır hale getirildikten sonra banka yöneticilerine sistem sunumu ile randevu talep ettiklerini ve davalı ... Bank ile görüştüklerini, fikirlerini anlattıklarını ileri sürdüğü, bu kapsamda davacı tarafın, davalı bankaya “Taksitle” olarak tabir ettiği sistemin yazılım kodlarını verdiğine dair bir iddiasının olmadığı, davalının “Taksitle” fikrinin kullanıldığı yönünde ve anılan fikrin izinsiz kullanılması nedeniyle FSEK kapsamında telif tazminatı ve manevi tazminat talebinde bulunduğu, davacı tarafından dosyaya kaynak kod, yazılım örneği sunulmadığı anlaşılmıştır. FSEK kapsamında yalnızca fikir ve sanat eserleri korunmakta, tek başına “fikir” olgusu koruma altına alınmamaktadır. Dolayısıyla, koruma kapsamını değerlendirirken kullanılan kriterler, fikrin değil somut eserlerin korunmasına ilişkindir. Başka bir deyişle, fikri hakların korunma alanı esasında fikri ürünleri veya eserleri kapsamaktadır. Henüz hayata geçirilmemiş, yukarıda eserin tespitinde kullanılan kriterlere uygun olmayan ve fiziki bir hal almamış bir fikrin, bir diğer deyişle yalnızca “salt düşüncenin” FSEK kapsamında korunması mümkün değildir. Bu çerçevede bir iş fikri, start-up fikri veya bir sanat eserine dair düşünce, sahibinin hususiyetini taşıyacak şekilde henüz şekillenmediği için eser niteliğinde olmayacak ve dolayısıyla FSEK kapsamında değerlendirilemeyecektir. Nitekim ülkemizin de taraf olduğu Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Anlaşması'nın (TRIPS) 9.maddesinin 2.fıkrasına göre; fikir hakkının korunması, düşünceleri, yöntemleri, uygulama esaslarını ya da matematik kavramları değil, düşüncelerin ifade biçimini kapsar. Yine, ülkemizin ve doksan iki ülkenin tarafı olduğu . ... Hakları Anlaşması’nın 2. maddesi uyarınca; telif hakkının korunması, düşünceleri, yöntemleri, uygulama esaslarını ya da matematiksel kavramları değil, düşüncelerin ifade biçimini kapsar. Bilgisayar programları yönünden Avrupa Birliği’ndeki düzenlemeleri incelediğimizde; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda yer alan düzenlemenin temelini teşkil eden 91/250/EEC sayılı Bilgisayar Programlarının Korunması Hakkındaki Konsey Direktifi’nin (2). maddesine göre; arayüzeyler de dahil olmak üzere, bir bilgisayar programının herhangi bir unsuruna esas olan fikir ve ilkeler fikrî hukuk tarafından bu direktife göre korunmazlar. Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde, FSEK’te yer alan düzenleme, AB Direktifi ile paraleldir. Maddede açıkça belirtildiği gibi Direktif’e göre hukuki koruma; “bir bilgisayar programının herhangi bir şekilde ifade tarzını” kapsar. Bununla birlikte arayüze esas olanlar dâhil olmak üzere, bir bilgisayar programının herhangi bir unsuruna temel oluşturan düşünce ve ilkeler Direktif kapsamında korunmazlar. Dolayısıyla; bir bilgisayar programına temel oluşturan, fikir, süreç, işlem, çalıştırma yöntemi, kavram, ilke ve keşiflerin telif hukukunda koruma bulmadığı söylenebilir. Belirtilen açıklamalar ışığında somut olayda yapılan değerlendirmede; davacının dava konusu yaptığı “Taksitle” isimli iş fikrinin somutlaşmış bir ürün olmadığı, bir iş fikri, start-up fikri veya bir sanat eserine dair düşünce, sahibinin hususiyetini taşıyacak şekilde henüz şekillenmediği için eser niteliğinde olmayacağı, dinlenen tanık beyanları, davacı yanın dava dilekçesi ekinde ibraz ettiği sunum dosyası, davalı çalışanları ile yapılan mail trafiği ve tanık beyanları da bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacı yanın iş fikrine ilişkin olarak davalı çalışanları ile görüşmede bulunduğu anlaşılsa da, bu hususların davacı yanın iş fikrini somutlaştırmaya ve FSEK bağlamında "eser" meydana getirmeye elverişli olmadığı anlaşıldığından, 5846 sayılı Kanun uyarınca eser sahipliği iddiasından kaynaklı telif tazminatı ve manevi tazminat istemlerinin yerinde olmadığı kanaati ile davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Davacının peşin yatırdığı 1.724,83 TL nispi harçtan alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcının mahsubu ile arta kalan 1.109,43 TL harcın talebi halinde davacıya iadesine, 3-Telif tazminatı istemi bakımından; davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 ve m.13 hükmü gereği hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Manevi tazminat istemi bakımından; davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3, m.10 ve m.13 hükmü gereği hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 615,40 TL karar ve ilam harcı, 179,90 TL başvurma harcı, 25,60 TL vekalet harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 45,42 TL dosya kapağı, 1.241,00 TL TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 11.107,32 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 6-Davalının yapmış olduğu 430,00 TL dosya masrafı ve 112,00 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 542,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-13 ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 3.120,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, HMK m. 341 hükmü gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk Dairesi nezdinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.26/03/2025
Katip ... E imzalıdır
Hakim ... E imzalıdır