İlk Derece Mahkemesi 2022/894 E. 2025/882 K.

T.C. İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/894 Esas KARAR NO : 2025/882

DAVA : İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 28/12/2022 KARAR TARİHİ : 18/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile; Davacı ile davalı (borçlu) arasında kendi içinde özel bir know how'a sahip, bakkal/ market zinciri oluşturulması amacı çerçevesinde Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi (AFS) akdedildiğini, tarafların bu sözleşme ile karşılıklı yükümlülük ve taahhütlerde bulunduğunu, davacı şirketin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve özellikle davalı borçlunun işyeri için yatırım bedelini sözleşmede belirtilen şekilde ve zamanda ödediğini ancak davalı (borçlu) sözleşmeye aykırı edimlerde bulunduğunu, sözleşme kapsamında davalı (borçlu) önceleri Franchise sisteminde işlettiği işletmesinde, sözleşmenin özellikle 7. maddesinde yer alan işyerinin açık ve özellikle belirlenen saatlerde açık tutulması ve faaliyetlerin kısıtlı yürütülmemesi yükümlülüklerine aykırı davranmaya başladığını ve en nihayetinde ve halihazırda da işyerini sözleşmeye aykırı olarak tamamen kapatıp, market faaliyetine son verdiğini, Franchise Alan konumunda bulunan davalı (borçlu) yapılan tüm uyarılara rağmen sözleşmeye aykırı davranışlarına devam ettiğini ve en nihayetinde de Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi'ne aykırı bir şekilde işyerini market olarak hiç açmayarak tamamen kapattığını, işyeri içerisine giyim ürünleri camlı vitrin kısmına da giysilerin sergilendiği manken konumlandırarak işyerini ekomini markası ve tabelası altında giyim ürünlerinin satıldığı bir mağaza haline getirdiğini, davalı (borçlunun) taraflar arasında imza edilen sözleşmeye aykırı bu davranışı nedeniyle davacı şirketin sözleşmenin AFS'ni Feshi başlıklı 12. Maddesi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme hakkı doğduğunu ve ....Noterliği 11.05.2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtaname ile sözleşmenin fesh edildiği ve icra takibine konu edilen katkı bedeli ile cezai şart bedellerin ödenmesi gerektiği davalı tarafa ihtar edildiğini, ihtarname davalı tarafından davacı şirkete bildirilen ikamet adresine gönderildiğini ve ilgili fesih ihtarı aynı konutta annesi ...'a tebliğ edildiğini, ihtarname tebliğinden sonra da davacı tarafından hiçbir eylemde bulunulmadığını, dolayısıyla gerek sözleşme maddeleri ve gerekse de davalı tarafın tek taraflı işyerini kapatmasının meydana getirdiği eylemli fesih iradesi kapsamında sözleşmenin başkaca herhangi bir ihtar ve hükme gerek kalmaksızın feshedildiği, davalının, yukarıda açıklanan ve sözleşmenin feshine sebep olan aykırı davranışı sebebiyle davacının zarara uğradığı açık olduğundan davacı tarafından davalı tarafa 11.1.2.maddesi gereği ödenen KDV hariç 21.234,36 TL katkı bedeli ile Teminat ve Cezai Şart başlıklı 13. Maddesinde yer alan 50.000,00 TL cezai şart bedelini talep etme hakkı doğduğunu ve alacağının tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. Sayılı dosyası ile ilamsız takip yoluna başvurulduğunu, davalı (borçlu) ilgili icra takibine itiraz ettiğini ve icra takibinin durduğunu, davacı şirketin Ekomini Franchise sistemi ile ilgili olarak sözleşmeye aykırılık halinde dava konusu icra takibinde yer alan katkı bedeli ile cezai şart bedelinin istenebileceğine ilişkin emsal mahkeme kararları bulunduğunu, bu kapsamda; İşyerinin haksız ve sözleşmeye aykırı şekilde tek taraflı kapatılması halinde cezai şart bedeli ile katkı bedelinin istenebileceğine ilişkin ....Asliye Tic. Mah. ...E. Sayılı, izinsiz devir halinde cezai şart bedelinin talep edilebileceğine dair ....Asliye Tic. Mah. ... E., sayılı, Ekomini sisteminin işleyişi ve sözleşmeye aykırılık halinde talep edilebilecekler hususunda .... Asliye Tic. Mah. nin ... Esas, ....Asliye Tic. Mah. ... Esas ve ....Asliye Tic. Mah. ... Esas emsal mahkeme kararları bulunduğu,“Yukarıda arz ve izah edilen ayrıca Sayın Mahkeme tarafından re'sen göz önüne alınacak sebeplerle; davanın kabulü ile itirazın iptali ve takibin devamına, davalı (borçlunun) % 20'inden az olmamak üzere cezalandırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı tarafa usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak davaya cevap verilmemiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Taraflara usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları, ... tarafından abonelik sözleşme asılları, ... İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı'ndan sandık seçmen listesi aslı, Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı tarafından gönderilen imza beyanı aslı, ... Mal Müdürlüğü tarafından bilgi ve belge kayıtları dosya içerisine ve kasa içerisine alınmıştır. Mali müşavir ... tarafından hazırlanan 11/03/2024 tarihli talimat raporunda; davalı ...'ın takip tarihi olan 04.07.2022 dönemine ait Ticari defter ve belgeleri tasdik etmediğinin davalı tarafından beyan edildiği, davalı ticari defterleri tasdik edilmediğinden dolayı davacı ... A.Ş.'nin alacağının defter ve kayıtları üzerinde tespit edilemediği hususları tespit edilmiştir. Grafolog bilirkişisi tarafından hazırlanan 07/02/2025 tarihli raporunda özetle; İnceleme konusu 01.07.2018 tarihli Ekonomi Alt Franchıse Sözleşmesinin 17. nolu son sayfasında davalıya atfen atılmış imzanın davalı ...'ın eli ürünü olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır. Mali müşavir, sektör ve nitelikli hesaplama uzmanı heyeti tarafından hazırlanan 12/09/2025 tarihli raporunda özetle; Taraflar arasında akdedilen ve 1/7/2018 tarihinden itibaren yürürlüğü giren sözleşmenin 5 yıl için yürürlükte kalacağının hükme bağlandığı (Sözleşme m.14), sözleşmenin ....Noterliğinin 11 Mayıs 2022 tarih ve ... Yev. Nolu Davacı İhtarnamesi ile feshedildiği, yukarıda, “davalının herhangi bir sebep belirtmeden sözleşmeye aykırı olarak davacının dekorasyon hizmeti verdiği işyerinde farklı bir iş ile iştigal etmesi” teknik tespitlerinin yapıldığı, taraflar arasında akdedilen sözleşme m.7.24..'te, “FA, AFS süresi içinde İşyeri'ni kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işyeri'ni ...'den ve/veya ... onay almaksızın devretmesi veya İşyerleri'nden herhangi birinde vea tamamında iş değişikliği yapması veya, işbu ... feshi nedeniyle işbu AFS'nin feshedilmesi durumunda ...... veya ... tarafından doğrudan veya dolaylı olarak işyeri için yapılan her türlü mali yardım, katkılar ve sabit yatırım harcamaları ve dekorasyon harcamalarının tümünü ...geri ödemeyi kabul ve taahhüt eder.” ve m.12.3.'de, “... ve/veya ..., AFS'nin feshinden dolayı, uğradığı her türlü zarar ile birlikte yapmış olduğu her türlü mali yardım, katkı, sabit yatırım harcamaları ve dekorasyon harcamalarının tümünü FA'den talep etmeye ve....hakkını saklı tutar.” düzenlemelerinin yapıldığı, davacı şirketin davalının işyerine yapılan tamirat ve dekorasyon hizmetine ilişkin 21.234,36 TL katkı payı ile davalının herhangi bir sebep belirtmeden sözleşmeye aykırı olarak davacının dekorasyon hizmeti verdiği işyerinde farklı bir iş ile iştigal etmesi ve davacı şirket tarafından gönderilen ihtarnameye cevap vermemiş olması ve ihtarname ile davalı ile ticari ilişkisinin haklı sebeple fesih edildiği kanaatine ulaşıldığından; 04.07.2022 tarihinde icra takibi yaptığı ....İcra Müd. 2022/... Esas sayılı icra dosyası ile talep ettiği 21.236,36 TL katkı payı bedeli ile 50.000,00 TL cezai şart bedeli toplam tutarı 71.236,36 TL ana para talebinin yerinde olduğu, 71.236,36 TL ana para talebi için 04.07.2022 icra takip tarihinden itibaren “Yıllık Adi Kanuni Faiz” talebinde bulabileceği, cezai şart tazminatının tahsil edilmesi durumunda davalının ekonomik mahvına yol açacağına ilişkin somut bir delil sunulmadığı, İcra inkâr tazminatına hükmedilmesi meselesi Sayın Mahkemenizin münhasıran yargılama yetkisine dair bir husus olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava; taraflar arasındaki imzalanmış olan alt franchise sözleşmesinin davalı tarafından ihlali nedeniyle feshedildiği iddiası ile buna ilişkin olarak katkı bedeli ve cezai şart alacağının tahsili maksadıyla başlatılan takibe vaki itirazın iptali talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. .... İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde, davacı tarafından davalı aleyhine 21.234,36-TL işletme katkı payı ödemesi ve 50.000,00-TL cezai şart bedeli alacağı için 71.234,36-TL üzerinden asıl alacağa işleyecek avans faizi ile fiili ödeme tahsili talebi ile 04/07/2022 tarihinde takip başlatıldığı, ödeme emrinin davalı tarafa tebliğ edildiği, davalı tarafça 03/08/2022 tarihinde itiraz ve takibin durdurulmasına ilişkin talep dilekçesi sunmuş olduğu, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğu, işbu itirazın iptali davasının yasal süresi içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Taraflar arasından akdedilen 01.07.2018 tarihli “Ekonomi Alt Franchise Sözleşmesi”nin husumete konu edilen 11.1.2 ve 13. maddeleri incelendiğinde; davacının, İşletme Faaliyetlerine Katkı (11.1.2 Mad.): Ticari faaliyetlere katkı amacı ile bir defaya mahsus olmak üzere, nakdi veya benzeri destekte bulunacağı, yapılan veya yapılacak katkı ve destek (Dekorasyon “Raf, Stand vb” için işyerinin alt yapı harcamaları, boya, badana, döşeme, elektrik, su tesisatı vb) için 21.234,36 TL nakit bazlı katkı adı altında destek verildiği, cezai şart, kefalet ve teminat (13 Mad.), davalıdan kaynaklanan yükümlülükerine aykırı eylem ve davranışları nedeniyle sözleşmenin feshine sebep olduğu takdirde, mevcut zarar ve ziyan farkı olarak 50.000,00 TL. tutarında cezai şart bedeli ödeyeceğini kabul ettiği” tespit edilmiştir. Davacı tarafından davalıya gönderilen .... Noterliğinin 11.05.2022 Tarih ... Yevmiye nolu ihtarnamesi ile; “Davalı ile akdedilen Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi (AFS) aykırı bir şekilde işyerini market olarak hiç açmayarak tamamen kapattığını, işyeri içerisine giyim ürünleri camlı vitrin kısmına da giysileri sergilendiği tespit edildiğinden sözleşmenin fesih edildiğini, sözleşmenin 11.1.2.maddesi gereği ödenen KDV hariç 21.234,36 TL katkı bedeli ile Teminat ve Cezai Şart başlıklı 13. Maddesinde yer alan 50.000,00 TL cezai şart bedelini ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 5 gün içerisinde ödenmesini” ihtar ettiği, ihtarnamenin 14.05.2022 tarihinde davalının annesi Mülkiye Roller'e tebliğ edildiği anlaşılmıştır. ... Belediyesine yazılan müzekkereye cevabında; Husumete konu işyerine 24.05.2018 tarihinde 392 ruhsat numarası ile market adı altında işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, bilgilerin Başkanlığın ruhsat sisteminden alındığı, arşiv kayıtlarında fiziki olarak görülmediği ayrıca ilçede mevcut durumda belirtilen adres ve şahıs adına işyerinin olmadığı bilgisinin verildiği tespit edilmiştir. Davalı taraf, davacı tarafça sözleşmenin feshine ilişkin yapmış olduğu ihtarnameye cevap vermediği gibi davaya da cevap vermemiştir. Ancak davalı taraf icra takip dosyasında sözleşmenin son sayfası altındaki imzaya itiraz etmiştir. Bu minvalde davacı ilgili sözleşme üzerinde imza incelemesi yaptırılmış ve Grafolog bilirkişisi tarafından hazırlanan 07/02/2025 tarihli raporu ile, inceleme konusu 01.07.2018 tarihli Ekonomi Alt Franchıse Sözleşmesinin 17. nolu son sayfasında davalıya atfen atılmış imzanın davalı ...'ın eli ürünü olduğu tespit edilmiştir. Yukarıda da açıklandığı üzere davacı tarafça sözleşmenin haklı nedenle feshedilmiş olması nedeni ile katkı payı ile birlikte cezai şart bedeli de talep edilmiştir. Bilindiği üzere, “….Cezai şart, borçlunun alacaklıya karşı mevcut bir borcu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde demeyi vaad ettiği, hukuki işlem ile belirlenmiş ekonomik değeri olan bir edimdir. Cezai şartın amacı, borçluyu borca uygun davranmaya sevk etmektir. 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 158. maddesinin başlığı “cezai şart” iken 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun “Ceza Koşulu” başlığı altında üç çeşit ceza koşulu düzenlenmiştir. Bunlar öğretide ortaya atılan kavramlara göre seçimlik ceza koşulu (TBK. md. 179/I), ifaya eklenen ceza koşulu (TBK md. 179/II) ve ifayı engelleyen ceza koşulu (dönme cezası) (TBK md. 179/III) dur. …. TBK'nun 179/II maddesine göre; “ceza borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkca feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.” Anılan yasa hükmünden de açıkça anlaşılacağı gibi, ifaya eklenen ceza koşulunda, şart gerçekleştiği takdirde alacaklı, hem ifayı hem de cezayı talep edebilecektir. Buna öğretide “taleplerin birleşmesi” veya “toplanması” denmektedir. TBK, “borcun belirlenen zamanda veya yerde ifa edilmemesi” hali için kararlaştırılmış ceza koşulunun, ifaya eklenen ceza koşulu niteliğinde olacağına dair bir karine koymuştur. Bu iki olasılık dışında kalacak eksik ifa hallerinde TBK'nun 179/II. md. değil, 179/I. md. hükmü uygulanacaktır. Zira, Kanun, 179. maddenin ikinci fıkrasında bütün eksik ifa hallerini değil, bunlardan sadece zaman veya yer itibariyle aykırılık teşkil edenlerin ifaya eklenen ceza koşulu olduğunu kabul etmiştir. TBK'nun 179/II. md. hükmü emredici yapıda olmayıp düzenleyici nitelikte olduğundan taraflar, yukarıda belirtilen iki hal dışında kalan eksik ifalarla, bütün ifa etmeme hallerinde de ifa ile birlikte cezai şartın istenebileceğini kararlaştırabilirler. (Bkz. Tunçomağ Kenan; age sh. 875 vd.; Eren Fikret age sh. 1173 vd. ; Kılıçoğlu M. Ahmet age sh. 579 vd.; Günay Cevdet İlhan, Cezai Şart Ankara 2002 sh. 83 vd.; Uygur Turgut; Açıklamalı – İçtihatlı Borçlar Kanunu Genel Hükümler, İkinci Cilt 1990 sh. 740) TBK.'nun 179/II. maddesine göre, iki halde alacaklı, ceza koşulunu isteyemez. Eğer alacaklı, ceza koşulunu isteme hakkından açıkça vazgeçmişse artık bu yönde bir talepte bulunamaz... TBK’nun 179/II. Maddesinde öngörülen hüküm, emredici nitelikte olmadığından taraflar, sözleşme serbestisi ilkesi gereğince ralarında farklı bir düzenleme yapabilirler. Örneğin, sözleşmenin feshi halinde hem cezai şart hem de ar mahrumiyeti ödeneceğini kararlaştırabilirler. Ancak sözleşmenin feshi halinde cezai şart ödeneceğinin kararlaştırılmış olduğu hallerde, Yargıtay HGK'nun 20.01.2013 T. 2012/19-670 E. 2013/171 K. sayılı kararlarında da açıklandığı üzere, sözleşme süresi içinde çekince konmadan uzun süre ifaya devam edilmesi zerine borçluda, “ceza koşulu istenmeyeceği” ne dair haklı bir güven oluşmuş ise oluşan bu haklı güven ve dürüstlük ilkesi nedeniyle önceki yıla veya yıllara ait ceza koşullarının talep edilemeyeceğinin kabulü gerekir...” hususları vurgulanmıştır. Bununla birlikte; Ancak TBK.nun 182/son maddesinin; “Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir.” Dosyada yapılan yargılama, bilirkişi raporları, tarafların ticari defterleri, faturalar, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; davacı şirketin, davalının işyerine yapılan tamirat ve dekorasyon hizmetine ilişkin 21.234,36 TL katkı payı ile davalının herhangi bir sebep belirtmeden sözleşmeye aykırı olarak, davacının dekorasyon hizmeti verdiği işyerinde farklı bir iş ile iştigal etmesi ve davacı şirket tarafından gönderilen ihtarnameye cevap vermemiş olması ve ihtarname ile davalı ile ticari ilişkisinin haklı sebeple fesih edildiği, taraflar arasında akdedilen sözleşme m.7.24.'te, "BA, APFS süresi içinde İşyeri'ni kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işyeri'ni ...'den ve/veya ... onay almaksızın devretmesi veya İşyerleri'nden herhangi birinde vea tamamında iş değişikliği yapması veya, işbu ... feshi nedeniyle işbu AFS'nin feshedilmesi durumunda ...... veya ... tarafından doğrudan veya dolaylı olarak işyeri için yapılan her türlü mali yardım, katkılar ve sabit yatırım harcamaları ve dekorasyon harcamalarının tümünü ...geri ödemeyi kabul ve taahhüt eder.” ve m.12.3.'de, “... ve/veya ..., AFS'nin feshinden dolayı, uğradığı her türlü zarar ile birlikte yapmış olduğu her türlü mali yardım, katkı, sabit yatırım harcamaları ve dekorasyon harcamalarının tümünü FA'den talep etmeye ve.....hakkını saklı tutar.” düzenlemelerinin yapıldığı, dolayısı ile sözleşmeye aykırı hareket ederek sözleşmenin feshine neden olan davalının, sözleşmede belirtilen ve davacı tarafça yapıldığı bilirkişi raporu ile de sabit olan katkı payı bedelini ödemesi gerektiği, yine dosyaya cezai şartın ekonomik olarak davalının mahvına neden olup olmayacağı yönünden, incelemeye esas somut bir delil sunulmadığı gibi davalı tarafın bu minvalde yapılacak incelemeye defterlerini ibraz etmediği, bu nedenle davalının sözleşmede belirtilen cezai şart bedelini de ödemesi gerektiği, davacı tarafça icra takibinde talep edilen katkı payı bedeli ve cezai şart alacağının, sözleşme kapsamına uygun olduğu gibi bunun bilirkişi raporu ile de tespit edildiği anlaşıldığından; davanın kabulüne, davalının .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin aynen devamına, takibe konu alacağın likit ve belirlenebilir olduğu, yine davalının hakkındaki icra takibine haksız olarak itiraz ederek durmasına neden olduğu da dikkate alınarak asıl alacağın % 20'si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın KABULÜNE, -Davalının .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin aynen devamına, -Asıl alacağın % 20'si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2- Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 4.866,02 TL harçtan daha önceden ödenen toplam 860,34 TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 4.005,68 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan; 80,70 TL Başvuru Harcı, 860,34 TL Peşin/nisbi Harcı, 21.000 TL Bilirkişi ücreti, 1.550,00 TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 23.491,04 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Arabuluculuk ücreti olan 3.120 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı.18/11/2025

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır