İlk Derece Mahkemesi 2022/436 E. 2025/865 K.

T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/436 Esas - 2025/865 T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO : 2022/436 Esas KARAR NO : 2025/865

DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 17/06/2022 KARAR TARİHİ : 26/11/2025 GEREKÇELİ KARANIN : 26/12/2025 YAZIM TARİHİ Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalıların oluşturduğu iş ortaklığı ile müvekkili arasında eser sözleşmesinin akdedildiğini, davalılar iş ortaklığı şeklindeki ortak girişimle ... tarafından yapılan... ihale kayıt numaralı ihalesi sonucunda 4 adet okulun yapım işini üstlendiğini ve müvekkili ile davaya konu 07.01.2019 tarihli ... Sözleşmesi başlıklı sözleşmenin akdedildiğini, davalıların sözleşmesinin 9. maddesi ile ... yapımı işini davacıya taşere ettiğini ve müvekkilinin ... yapım işi için eser sözleşmesinin yüklenicisi olduğunu, sözleşme bedellinin 22.700,000,00-TL olarak belirlendiğini, davalıların sözleşmeye uygun hareket etmediklerini, müvekkilinin hak edişlerini tam ve zamanında ödemediklerini, geç ödeme ve piyasadaki fiyat dalgalanmaları nedeniyle sürekli borçlanarak, borçlarını faizi ile ödemek zorunda kalması nedeniyle müvekkilinin zarar ettiğini, davalılar işin bedelini büyük oranda idareden almasına rağmen müvekkiline kararlaştırılan tarihlere ve işin ilerleme yüzdesine göre çok geç ve eksik ödeme yaptığını, cebinden birçok masraf yapan davacının sözleşmeye aykırı hareket etmemeye çabalayarak dava konusu işi bitirdiğini, müvekkilinin geç ödemelerden kaynaklanan zararının tazmini amacıyla eldeki davayı açmak zorunda kaldığını, 03.12.2018 tarihli 1 no'lu hak ediş tutarın 2.528.960,33 TL olduğunu, bir sonraki hak edişe kadar 1.033.400 TL ödeme yapıldığını, 1 no'lu hak edişten 1.242.664,30 TL eksik ödeme aldığını, 04.03.2019 tarihli 2 no'lu hak edişe göre müvekkiline ödenmesi gereken tutar 1.815.653,28 TL olup müvekkiline bir sonraki hak edişe kadar 1.750.000,00 TL ödeme yapıldığını, 2 no'lu hak edişten 1.126.752,25 TL eksik ödeme aldığını, 03.04.2019 tarihli 3 no'lu hak ediş raporuna göre müvekkiline ödenmesi gereken tutar 695.478.96 TL olup bir sonraki hak edişe kadar 1.000,000 TL ödeme yapıldığını, önceki hak edişten kalan 1.126.752,25 TL kaldığını, ... no'lu hak edişlerden toplam 752.683.314 TL eksik ödeme aldığını, 03.05.2019 tarihli 4 no'lu hak ediş raporuna göre müvekkiline ödenmesi gereken tutar 488.930,49 TL oulp bir sonraki hak edişe kadar sadece 1.060.000,00 TL ödeme yapıldığını, bu bedelin 752.683,314 TL'sinin 2 ve 3 no'lu hak edişlerden açık olduğu düşünüldüğünde 4 no'lu hak edişten 131.720,755 TL eksik ödeme aldığını, 05.07.2019 tarihli 5 no'lu hak edişe göre müvekkiline ödenmesi gereken tutarın 2.322.280,73 TL olup bir sonraki hak edişe kadar 1.601.924,36 TL ödeme yapıldığını, müvekkiline 5 no'lu hak edişten 619.846,06 TL eksik ödendiğini, davalıların müvekkili ile herhangi bir ara hak ediş yapmayıp sözleşmeye uygun hareket etmediğini, sözleşmeye göre müvekkiline ilerleme yüzdesine göre hak ediş ödemesi yapılacak olması, fakat fiyat farkının Eylül ayı fiyat endeksine sabitlenmesinin çelişkili bir şekilde haksız şart niteliğinde olduğunu, davalıların hak edişlerini eksik ve geç ödemesi nedeniyle müvekkilin fesih hakkı olduğu halde müvekkilinin çevresine borçlanması nedeniyle sözleşmeyi feshetmediğini, sözleşmede kararlaştırılmasına rağmen fark ödemesi alamadığını, fiyat farkı hesaplanırken müvekkilinin ilerleme yüzdesine göre Eylül ayı fiyat endeksinin dikkate alınması gerektiğini, müvekkilinin gecikmede kusuru bulunmadığından ve müvekkiline iş programı verilmediğinden stopaj kesintisinin müvekkilini haksız zarara uğrattığını, davalılar projede yer almayan ve sonradan eklenen işleri nakit harcatarak müvekkiline yaptırdığını, bu harcamaların mukayeseli keşifte onaylanıp ödeneceği söylemleri ile müvekkilinin oyalandığını, bu harcamaların karşılığını müvekkiline ödemediklerini, müvekkilinin zararının (munzam zararı ile beraber) bilirkişi aracılığıyla tespitini, şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın mumzam zarar ile beraber ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 07.01.2019 tarihli "... Sözleşmesi" başlıklı anahtar teslimi inşaat sözleşmesinin akdedildiğini, sözleşme kapsamında ... yapım işi için davacı şirketle sözleşme yapıldığını ve sözleşme bedelinin 22.700,000,00-TL götürü bedel olarak kararlaştırıldığını, sözleşmenin 17. maddesi uyarınca hak edişler bakımından belirli tarihler öngörülmemiş olduğundan herhangi bir gecikmeden söz edilemeyeceğini, davacının keşide ettiği faturaları zamanında ve eksiksiz ödediklerini, davacı bir zarar iddiasında ise kendi kusurundan kaynaklandığını, sözleşmenin fiyat farkına ilişkin 5. Maddesine davacının herhangi bir itirazı kayıt koymadığını, davacı tarafından yeterince açıklığa kavuşturulamayan ve oldukça soyut bulunan iddiaların kabul edilmesinin mümkün olmadığını, aksine davacının müvekkili şirkete 1.242.521,19 TL borcu bulunduğunu, davacının eksik ve ayıplı yapmış olduğu işleri nedeniyle müvekkilinin 103.607.54 TL zarara uğradığını bildirip davanın reddini savunmuştur. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan hakediş alacağı, fiyat farkı alacağı ve munzam zarar alacağının tahsili talebine ilişkindir. Taraflarca gösterilen deliller toplanmıştır; ...'ndan ihale evraklarının CD içerisinde geldiği, tarafların ticari defter kayıtlarının geldiği, tanık beyanlarının alındığı, keşfin yapıldığı, gerekli bilirkişi incelemesinin yapıldığı ve dosyaya kazandırıldığı görülmüştür. Mahkememizin 01.03.2023 tarihli celsede davacı tanığı ...'in duruşmada alınan beyanına göre; "... adına ilk ve ortaokul inşaatının duvar, boya, alçı şeklinde 7 kalem işini yaptım, ödemelerin geç geldiğini biliyorum, bu nedenle bazı ödemeleri kendimiz yapmak zorunda kaldık ve çok zararımız oldu, biz çalışırken ... bize 10 kişi temin etmemizi istiyordu ancak gelen malzeme 3 kişilik olduğu için 3 kişi çalışıp kalan 7 kişinin parasını cebimizden veriyorduk dedi. Beyanı okundu. İmzası alındı. Malzemeyi biz temin ediyorduk, ancak ... sözleşmesi gereği işçileri sahada malzeme gelsin gelmesin hazır bulundurmak zorundaydık," şeklinde beyanda bulunmuştur. Mahkememizin 01.03.2023 tarihli celsede davacı tanığı Safi Sazak duruşmada alınan beyanına göre; Ben inşaat mühendisiyim, aynı zamanda müteahhitlik yapmaktayım, davacı şirketi şahsen tanıdığım için benimle görüşmeye geldiklerinde borç daire ve para verdim, 8.000.000 TL kadar davacıya bu iş için para verdim, ancak ana firma hakedişleri yapmadı d iye davalı firma da davacıya ödemeleri yapmadı, geciktirdi, ancak davacı ile yapılan sözleşme gereği işi durdurmayarak işin devamını istedi, ana firma olarak belirttiğim ... firmasıdır, ... idareye hakedişleri zamanında yapmamıştır. Ancak; davalının kendi aralarındaki sözleşme gereği işi zamanında yapmasını istemiştir. Hakedişleri geç yapmak suretiyle, idareden fiyat farkını ve işin uzamasından dolayı fazla ücreti almıştır. İdareden fiyat farkını alması gereken fazla almıştır. Bu bu işin finansörü olarak imzayı atan kişiyim, ben finansör olduğum için konuyla ilgili bilgim vardır. Bu nedenle beyanda bulunuyorum," şeklinde beyanda bulunmuştur. Mahkememizin 01.03.2023 tarihli celsede davacı tanığı ...'ın duruşmada alınan beyanına göre; Ben inşaatın kalıp beton ve demir işçiliğinde ... Grup adına çalıştım, ... Gruptan bana 2 ay içinde işin belli sayıda işçi ile bitirilmesi bildirildi, malzeme ve ekiplerin parasını alamadığımız için işi zamanında bitiremedik," şeklinde beyanda bulunmuştur. Tanık beyanlarından sonra keşif yapılmış olup, keşiften sonra Mahkememiz dosyası bilirkişilere tevdi edilmiştir. Nitelikli hesaplama uzmanı ..., SMMM bilirkişisi ..., İnşaat Mühendisi ..., Elektrik Yüksek Mühendisi ... ve Makine Mühendisi ...'a aldırılan 31.10.2023 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; "Yukarıda açıklamalarıyla sunulmuş incelemeler ve değerlendirmelerimiz sonucunda;

1-Sahibi lehine delil özelliğine haiz taraf yasal defter kayıt ve belgeleri üzerinde yapılan incelemelerde; “taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamımda hakediş yapılmadığı, dava dışı iş ortaklığı tarafından davacı şirkete toplam 23.359.699,30 TL ‘lik ödeme yapıldığı ( davacı şirket yasal defterlerinde 23.329.699,30 TL olarak kayıtlı olup, uyumsuzluğun ... Şirketi adına ...’a yapılan 30.000,00 TL’lik ödemenin davacı şirkete kayıtlarında yer almamasından kaynaklandığı tespit edilmiştir.) yapılan ödemelere karşılık davacı şirket tarafından iş ortaklığı adına 22.117.174,25 TL’lik fatura tanzim edildiği,, 31.12.2021 tarihi itibariyle iş ortaklığının avans ödemelerinden kaynaklı davacı şirketten 1.242.525,05 TL alacaklı olduğu ve bakiye tutarın her iki taraf yasal defterlerinde avans hesabında takip edildiğinin tespiti yapıldığı,

2-Davacının işlemiş faiz kadar zararının olduğu talebi çerçevesinde yapılan hesaplamalar neticesinde takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere dava tarihi 17/06/2022 itibari ile 2.828.370,35 TL faiz hesaplandığı, 3-Davacının fiyat farkından 6.419.383,00 TL alacağının bulunduğuna dair tespit ve hesaplamalar sonucundaki kanaatimiz, Sayın Mahkemenin takdirlerine saygıyla arz olunur. "şeklinde kök rapor sunulmuştur. Bilirkişi raporu usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş, tarafların beyan ve itirazları doğrultusunda dosya bilirkişilere ek rapora tevdi edilmiştir.

Nitelikli hesaplama uzmanı ..., SMMM bilirkişisi ..., İnşaat Mühendisi ..., Elektrik Yüksek Mühendisi ... ve Makine Mühendisi ...'a aldırılan 09.07.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "Sayın Mahkemenin tevdii ettiği görev doğrultusunda ve dosya kapsamında:

1.)Davacı hakedişinin geç ödenmesi hususunda; 1.488.419,00TL alacak 28.03.2019 tarihinde ödenecekken 09.06.2019 tarihinde ödendiğinden 72 gün,

2.662.770,00TL alacak 09.06.2019 tarihinde ödenecekken 11.08.2019 tarihinde ödendiğinden 62 gün, 1.917.290,63TL alacak11.08.2019tarihinde ödenecekken 11.10.2019 tarihinde ödendiğinden 60 gün, 1.065.345,18TL alacak 11.10.2019 tarihinde ödenecekken 23.11.2019 tarihinde ödendiğinden 42 gün, 292.305,08TL alacak 23.11.2019 tarihinde ödenecekken 26.07.2020 tarihinde ödendiğinden 243 gün, 4.802.006,54TL alacak 26.07.2020 tarihinde ödenecekken 30.08.2020 tarihinde ödendiğinden 34 gün, 4.477.907,04TL alacak 30.08.2020 tarihinde ödenecekken 16.11.2020 tarihinde ödendiğinden 76 gün,

4.811.715,04TL alacak 16.11.2020 tarihinde ödenecekken 14.12.2020 tarihinde ödendiğinden 28 gün,

3.959.049,81-TL alacak 14.12.2020 tarihinde ödenecekken 11.06.2021 tarihinde ödendiğinden 177 gün, Gecikmeli ödendiği , bu geç ödemeler karşılığı davacı zararının nasıl karşılanacağı takdirinin Sayın Mahkeme yetkisinde olduğu,

2.) Fiyat Farkları da dahil neticede davacı alacağının;11.06.2021 tarihi itibariyle 2.716.524,76TL,

Olduğuna dair kanaatimizi içeren iş bu ek raporumuzu takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere saygıyla arz ederiz. " şeklinde ek rapor sunulmuştur. Bilirkişi ek raporu usulüne uygun taraflara tebliğ edildiği tarafların itirazları üzerine yeniden ek rapora tevdi edildiği görülmüştür.

Nitelikli hesaplama uzmanı ... ve SMMM bilirkişisi ...'ya aldırılan 25.11.2024 tarihli bilirkişi ikinci ek raporunda özetle; " Sayın Mahkemenin tevdii ettiği görev doğrultusunda ve dosya kapsamında:

1.)Davacı hakedişinin geç ödenmesi hususunda;

482.836,00-TL alacağın 87 gün, 3.326.900-TL alacağının 131 gün geçikmeli ödendiği, bu geç ödemeler karşılığı davacı zararının nasıl karşılanacağı takdirinin Sayın Mahkeme yetkisinde olduğu, Geç ödemeden güncel değerle kaynaklanan kaybın 480.709,00-TL,

2.) Fiyat Farklarından davacı alacağının; 2.702.993,00-TL,

Olduğuna dair kanaatimizi içeren iş bu 2. Ek Raporumuzu takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere saygıyla arz ederiz. " şeklinde bilirkişi ikinci ek raporu sunulmuştur. Bilirkişi ikinci ek raporu usulüne uygun taraflara tebliğ edildiğ, tarafların itirazları üzerine yeni bir bilirkişi heyeti kurularak yeni heyetten rapora aldırıldığı görülmüştür. İnşaat Yüksek Mühendisi ..., Makine Mühendisi ..., Elektrik Mühendisi ..., SMMM ... ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı ...'a aldırılan 27/05/2025 bilirkişi kök raporunda özetle; "Yukarıda arz edilen nedenlerle ve takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere dava dosyasının incelenmesi neticesinde: TEKNİK İŞLER YÖNÜNDEN;

1-) Taraflar arası ... sözleşmesi, dava dışı İdare Ana sözleşmesine ait 4 adet okula ait maliyet tablosu, idare ana sözleşmesine ait ara hakedişlerin, kesin hakediş ve kesin kabulün Yapılmış olmasıyla ana sözleşmenin tamamlanmış olduğu ve aynı şekilde davacı ... firma tarafından da üstlendiği işlerin tamamlanmış olduğu ve ana sözleşme kesin kabul tutanağında ana sözleşmeye ait işlerde bir eksikliğin olmadığının belirtilerek 02.12.2021 tarihinde kesin kabulün yapılıp, kesin kabul tutanağının 10.01.2022 tarihinde dava dışı idarece onaylanmış olduğu, 2-) Ana sözleşmeye ait işin kesin hakedişinin düzenlenerek, davalı yüklenici firma ve idarece hiçbir itiraz kaydı olmadan imzalanmış olduğu, Ana sözleşmeye ait kesin hakediş imalat tutarının 36.260.252,48TL olduğu, ana sözleşme tutarının ise fiyatı 38.600.000,00TL olması nedeniyle, ana sözleşmedeki işlerde azalma oranın : 36.260.252,48TL / 38.600.000,00TL =0.93938 =% 93,938 olup, Ana sözleşme kesin hakedişte işin tamamında işteki azalma yüzdesinin = 1-0,93938=0,06062 =% 6,062 olduğu,.

3-) Davacı ... firma, ana sözleşmeye ait 4(dört) adet okuldan 2(iki) adet okulun yapımını üstlenmiş olup, davacı ... firma raporumuzda belirttiğimiz ihale belgelerine göre toplam sözleşme bedelinin % 56,6211 oranına denk gelmektedir. Davacı ... firmanın sözleşmesinde belirtilen ve üstlendiği okullardan bir adetinin TEMEL İMALATLARI önceden başkası tarafından yapılmış olduğu için, davacı firmanın üstlendiği iki adet okulun ana sözleşmedeki oranı: % 55,8193 oranına gerilemiş olduğu, tüm bu hususların yukarıda teknik incelemeler başlığı altında aşama aşama detaylı açıklamalar ile verilmiş olduğu,

4 -) Davacı firmanın üstlendiği okullara ait imalat ve fiyat farkı hesaplarının , anahtar teslimi götürü bedel bir işte, gene anahtar teslimi götürü bedel bir sözleşme olan idare ana sözleşmesine bağlantı kurularak yapılması gerektiği için, yapılan davacı firma hesaplamalarının da idare ana sözleşmesi üzerinden bağlantı kurularak yapılmış olduğu,

5-) Davacı firmanın fiyat farkı hesaplarında temel endeks olarak Eylül /2018 ayının alınması gerektiği, önceki heyetin ise 2. Ek raporlarında davacı firma temel endeksinin Eylül/ 2019 tarihi almasının hatalı olduğu, zira 07.01.2019 tarihli ... sözleşmesinde iş bitim tarihinin 15.11.2019 tarihi olduğu için, Eylül/2019 ayı endeksinin temel endeks olarak alınmasının hiçbir anlamının olmayacağı, sözleşmenin 5.maddesinin son paragrafında bahsedilen Eylül ayı Endeksinde kastedilenin Eylül/ 2018 ayı endeksi olduğu,

Davalı şirketin ise, dava dışı idareden aldığı fiyat farkları hesaplarında ihale ayı olan Mart/ 2018 ayı endeksinin temel endeks olarak esas alındığı,

Davacı ... firmanın temel endeks olarak, davalı şirketin idareden aldığı Mart/ 2018 ayı endeksinin kendi fiyat farkı hesaplarında alınmasını talep etmesinin sözleşmede bir yerinin olmadığı, 6-) Davalı şirket ile davacı ... firma arasında hiçbir ... hakedişinin düzenlenmemiş olduğu ve davacı firmanın davalı şirkete ... hakedişleri için faturalar kesmiş olduğu,

7-) Taraflar arası sözleşmenin Taraflar arası sözleşmenin ; ‘’Ölçme, Hakedişler ve Ödemeler. Başlıklı 17. Maddesinde’’ Davacı ... firmaya, davalı şirket tarafından dava dışı idare hakediş ödemeleri tarihine göre; şu sürede hakediş ödemesi yapılacaktır diye hiçbir açıklama olmadığı gibi veya her ayın şu gününde ... firmaya hakediş ödemesi yapılacak denmemiştir. Yani ... firma için bir hakediş ödeme tarihi sözleşmede belirtilmemiş olduğu, davacı ... firmanın geciken ödemeler nedeniyle zararlara uğradığını belirtmiş olduğu,

8-) Davacı ... firmanın üstlenmiş olduğu iş, toplam dört adet okulun iki adetini içermiş olduğu, ... firmanın üstlendiği ... sözleşmesindeki oranın, toplam sözleşme bedelinin % 56,6111 oranına denk gelmiş olduğu, ... firmanın üstlendiği iki adet okuldan bir tanesinin temelinin, ... sözleşmesinde yapılmış olduğu belirtildiğinden; ... firmanın üstlenmiş olduğu işin idare ana sözleşmesindeki oranın % 55,8193 oranına gerilemiş olduğu,

Önceki bilirkişi kuru raporlarında ... firmanın yapmış olduğu işlerin imalat tutarı hesaplarının; dört adet okulun idare sözleşme tutarı içinde eşit ağırlıklı olarak olduğunun kabulü üzerinden hesapların yapılmış olması nedeniyle, bu durumun hatalı olduğu gibi,

... firmanın sözleşme tutarı olan; 22.780.000,00TL yerine, 22.700.000,00TL tutarını, her idare hakedişindeki iş yapılma yüzdesi ile çarparak ... imalatı tutarları tespitinin yapılması da yanlış olmuş olduğu,

Zira; İdare kesin hakediş toplam tutarının; ana sözleşme tutarına göre; 38.600.000,00TL tutarından, 36.260.252,48 TL tutarına düşmesi nedeniyle işin genelinde =% 6,062 oranında azalma olduğu için, ... firmanın da yapacağı işlerin tutarı olan 22.780.000,00TL tutarında da azalma olacağı açık olup, bu hususların önceki raporlarda dikkate alınmadığının anlaşıldığı,

9-) Dava dışı idare kesin hakediş kümülatif toplam tutarı olan 36.260.252,48 TL üzerinden yapılan hesaplamalar sonucunda; davacı ... firmanın yapmış olduğu işlerden dolayı hiçbir kesinti yapılmadan yapmış olduğu işlerden dolayı , imalat+ fiyat farkı olarak alacağı işlerin toplam tutarının:

KDV Hariç : 19.506.985,15 TL

KDV Dahil : 19.506.985,15 TL *1,18 =23.018.242,48 TL olduğu,

10-) ... sözleşmenin 17. maddesinde ;

‘’... hakedişlerinden %10 kesinti yapılacaktır. Bu rakamlar müteahhit kesin hesap yapmasına müteakip ödenecektir.’’ denmiş olduğu,

Buna göre ana sözleşmenin kesin kabulü yapılmış ve dosyaya kazandırılan kesin kabul tutanağında işin tamamına yönelik bir kesinti olmadığı görüldüğünden, davacı ... firma içinde konu olacak bir kesintinin olmadığı kesin kabul tutanağından anlaşılmasıyla,

Davacı ... firmanın davalı şirkete borcu yok ise, davacı şirketten kesilmiş olan %10 oranında yapılan kesintilerin davacı taşerona iadesinin takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu sonuçlarına varılmış olup, takdir sayın mahkemenindir.

MALİ İCELEMELER YÖNÜNDEN; 11-) Davalı iş ortaklığının davacı ... firmaya 23.329.699,30 TL ödeme yaptığının davacı ... firmanın ticari defterlerinde yer almış olduğu, davacı tarafın ise karşı tarafa 22.117.174,25 TL’lik fatura tanzim etmiş olduğu, 12-) Davacı ... firmaya yapılan ödeme tarihlerine ait bilgilerin, mali incelemeler alanında yukarıda verilmiş olduğu,

NİTELİKLİ HESAPLAMALAR YÖNÜNDEN: 13-) Davalının hakedişleri düzenlememiş olması nedeniyle davacı tarafından temerrüde düşürüldüğüne dair bir belgeye dava dosyasında yer verilmediği görüldüğünden, hakedişlerin geç ödenmesi nedeniyle davacının talep edebileceği bir zararının bulunmadığı,

Sonuç ve kanaatine varılmış olup, Sayın Mahkemenin nihai takdirlerine saygıyla arz olunur. " şeklinde heyet raporu sunulmuştur. Bilirkişi raporu usulüne uygun taraflara tebliğ edildiğ,i tarafların itirazları üzerine dosya son bilirkişi heyetine tevdi edilip ek rapor aldırılmıştır. İnşaat Yüksek Mühendisi ..., Makine Mühendisi ..., Elektrik Mühendisi ..., SMMM ... ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı ...'a aldırılan 09.07.2025 bilirkişi ek raporunda özetle; " " SONUÇ OLARAK; TEKNİK İŞLER YÖNÜNDEN;

1-DAVACI ... FİRMANIN İTİRAZLARINA CEVAPLAR YÖNÜNDEN

a-) Davacı ... Firmanın İş Tutarındaki Azalmalar Yönünden; Taraflar arası sözleşmenin İşin bedeli başlıklı 5. Maddesinde; ’... ifa süresi zarfında malzeme ve işçilik fiyatlarında artışlar olduğundan vesaireden bahiste hiç bir nedenle sözleşme bedelinin arttırılmasını isteyemez. ... ile anlaşılan rakam, .idare ile müteahhit atasındaki sözleşmeye esas ilk projedir. Proje özerinde oluşacak değişikliklere göre ( mimari, vaziyet v.s) idare tarafından müteahhitten kesilecek rakam, aynı şekilde taşerondan kesilecektir.’’) Eğer ki işin içinde iş artışı olur ise, taşerona güncel maliyet ödemesi yapılıp kar ikiye bölünecektir. Denmiş olduğu gayet açık olup,

Bu sözleşme maddesi gereği; İdare ana sözleşmesinin kesin hakedişin de oluşan azalma oranının, davacı ... firmanın sözleşme bedeline aynen yansıması gerektiği gayet açıktır. Bu nedenle davacı ... firmanın üstlendiği 2 adet okulun idare ana sözleşmesindeki oranı % 56,6211 dan, bir adet okul temel bedelinin düşülmesi nedeniyle % 55,8193 oranına düştüğü tespit edilmiş olması, KÖK RAPORDA SEHVEN yapılan bir işlem hatası olup, zira taraflar sözleşme bedelinde anlaşırken bir adet okul temelinin önceden yapılmış olduğu kabulü ile 22.780.000,00 TL+KDV sözleşme bedelinde anlaşmışlardır.

Davacı ... firmanın üstlendiği 2 adet okulun idare ana sözleşmesindeki oranı % 56,6211 olduğundan; Davacı ... firmanın üstlenmiş olduğu iki adet okulun idare kesin hakediş tutarındaki azalma oranı ise : 0,06062*0,566211 =0,03432 = % 3,432 olduğu,

Buna göre davacı ... firmanın idare kesin hakedişine göre azalmış olan sözleşme tutarının : 22.780.000,00TL *( 1-0,03432) =22.780.000,00TL*0,96568 =21.998.190,40 TL +KDV olduğu, b-) Davacı ... Firmanın Sözleşme Bazında İdare Kesin Hakedişine Göre İşin Başından Sonuna Kadar Yapmış Olduğu İşlerin Kdv Hariç Toplam Tutarının: 21.998.190,40 TL-4.221.941,62 TL =17.776.248,78 TL +KDV olduğu

c-) Bu Ek Rapor Aşamasında Toplam Olarak Davacı ... Firmanın Alması Gereken Fiyat Farkı Tutarının ; 153.613,68 TL+ 1.603.572,52 TL =1.757.186,20 TL+KDV olduğu, d( Bu Ek Rapor Aşamasında Toplam Olarak Davacı ... Firmanın hiçbir kesinti olmadan, imalat ve fiyat farkı olarak yapmış olduğu işlerin toplam tutarının;

KDV hariç toplam tutarı : 17.776.248,78 +1.757.186,20 =19.533.434,98TL

KDV dahil toplam tutar : 19.533.434,98TL *1,18 = 23.049.453,28 TL olduğu,

e-) Davacı Taşeronun 4 Nolu İtirazına Cevaplar Yönünden Davacı ... firmanın; Sözleşmenin "ÖLÇME, HAKEDİŞLER VE ÖDEMELER" başlıklı 17. Maddesinden görüleceği üzere; "Müteahhit, idare ile hak ediş yaptıktan sonra ... ile hak ediş yapacaktır. ... ile yapılacak sözleşmede anlaşılan rakam üzerinden ilerleme yüzdesine göre yapılacaktır..." şeklindeki düzenlemeden de anlaşılacağı üzere; davalı idare ile yaptığı hak ediş neticesindeki ilerleme yüzdesine göre sözleşmede anlaşılan rakam üzerinden ödeme yapacaktır demesinin anlamının açıklamasının şöyle olduğu;

Bu sözleşme maddesi ile ... için hakediş yapılamayacağı, Bir götürü bedel sözleşme de hakediş düzenlenmesi için ;

• Önce yapılacak iş gruplarını ana ve alt pursantaj oranlarının bilinmesi gerekmektedir, bu pursantaj oranlar her farklı işin toplam sözleşme bedeli içindeki tutarının , toplam sözleşme bedeline oranını yansıtır.

* Sahada yapılan işlerin ilerleme yüzdeleri her hakediş döneminde tespit edilir, *Sahada yapılan işlerin pursantaj oranları ile, iş ilerleme yüzdeleri çarpılarak her bir işin O hakedişe girecek tutarı tespit edilir.

* Huzurdaki dava da ise, davacı firmanın yapacağı tüm işlerin pursantaj oranları biliniyor mu, hayır bilinmiyor. Bu durumda iş ilerleme yüzdeleri ile neyi çarparak davacı ... firmanın yaptığı iş tutarını hesap edilecektir, maalesef asla hesap yapılamayacağı,. Bu nedenle; davalı işveren firma idareden işteki ilerleme yüzdelerine göre hakediş aldığına göre, davacı taraf kendilerine de işteki ilerleme yüzdelerine göre ödeme yapılacak derken, Davalı şirket taşerona ödemeyi ancak; ... firmanın sözleşme bedelinin, idare ana sözleşmesindeki sözleşme bedeli üzerinde yapacak olup, davacı ... firmanın yapacağı işlerin pursantaj oranları bilinmediği için asla idare ilerleme yüzdelerine göre ... hakedişi düzenleyemeyecektir. Ayrıca ara hakediş döneminde düzenlenen hakedişler ve yapılan ödemelerin asla kesin ödemeler olmayacağı, Tüm bilinmesi gerekenler bilinseydi, davanın taraflarının karşılıklı imzaladıkları hakediş düzenlemeleri olurdu, ancak taraflar arasında hiçbir hakediş düzenlenmemiş olduğu, Ayrıca ara hakediş döneminde davalı taraf ,... firmaya fazla ödeme yapmış ise, bu fazla ödemeler idare kesin hakedişinin varlığı durumda tekrar gözden geçirilecek bir husus olduğu, Dava konusu işin ana sözleşmesinde de, idare kesin hesabı ve kesin hakedişi sonucunda davalı yüklenici firmanın sözleşme miktarında, % 6,062 oranında azalma olduğu, Bu azalma oranı tüm iş turlarına ve dolaysıyla davacı taşerona firmaya da imzaladığı Sözleşmesinin 5. Maddesi gereği yansıyacağı,

-Hesapların ikincisi olan fiyat farkı hesapları da, idare ana sözleşmesi ile davanın tarafları arasındaki sözleşme hükümlerine göre yapılmış olup, bu itirazlara başka verilecek hiçbir cevap bulunmadığını,

Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde hakediş uygulaması; Dava dışı idareler yüklenici firmaya imalat pursantaj oranları ve iş ilerleme yüzdelerine göre ara hakediş düzenledikleri için,

... firmalar ise; idarece yapılan hakedişlerden ancak kendi sözleşmelerinin, idare ana sözleşmesi bedeline oranı üzerinden, ana yüklenici firmalardan işlerinin ödemesini alabileceklerini,

Bu ödemeler idare kesin hakedişi ortaya çıktından sonra , tüm ödemeler yeniden gözden geçirildiği, Ana sözleşmeye ait işin kesin hakedişin de ,ilk sözleşmeye göre azalma var ise, bu azalmalar ise işin ana yüklenicisinden ve de taşerondan firmaların sözleşme oranı üzerinden kesilmesi gerektiği ortaya çıkacak olup, dava konusu işte bu durum apaçık ortaya çıkmış olduğu, f-) Davalı işveren firmanın, davacı tarafın eksik ve ayıplı yaptığı işler nedeniyle 103.607,54- TL ve başkaca zararlar ettiğini iddia etmiş olmasına rağmen bunları ispat edici belge ve gerekçeleri dosyaya sunmamış olduğu sonuçlarına varılmış olup, takdir sayın mahkemenindir.

2-DAVALI ŞİRKETE CEVAPLAR YÖNÜNDEN;

Davalı şirket Vekili ,Taraflar Arası 07.01.2019 tarihli Sözleşmenin 5. Maddesinde; ’Taşerona Müteahhitin idare ile yapmış olduğu sözleşmedeki yazan fiyat farkı hesaplaması formülünden hesaplama yapılarak, fiyat farkı ödemesi yapılacaktır. ANCAK ; bu hesaptaki temel endeks Eylül ayı endeksi olup müteahhitin idare ile yapmış olduğu hakedişindeki endeks değildir. Taşerona ödenecek fiyat farkı, bu tarihten ( Yi-Üfe deki Eylül endeksi ) sonraki fiyat farkı hesaplaması yapılarak, anlaşılan sözleşme rakamı üzerinden bulunacak bu rakamın YARISI taşerona ödenecek veya çıkan rakama göre kesilecektir. ... müteahhitin aldığı fiyat farkı hesaplamalarından hiçbir hak talep edemeyecektir. Ayrıca olası bir fiyat farkı kararnamesi veya işlere ilave rakam devlet tarafından ilave edildiği takdirde de ... bunlardan hiçbir şekilde hak talep etmeyecektir. Fiyat farkı kararnamesinde çıkabilecek endeks düzeltme veya katsayı değişikliği durumlarında da taşeronun fiyat farkı müteahhit ile idare arasındaki ilk yapılan sözleşmedeki bulunan formül üzerinden hesaplanacaktır. ‘’ DENMİŞ olup, kök ve ek raporumuzda bu hesaplar yapılıp verilmiş olup, davalı tarafın bu konuda itirazının ,sözleşmenin 5. Maddesi gereği gerçeklikten uzak olduğu değerlendirilmiş, olup, takdir sayın mahkemenindir.

3-MALİ İNCELEMELER YÖNÜNDEN; Bu ek rapor aşamasında; mali incelemeler yönünden tarafların kök raporumuza karşı bir itirazlarının olmadığı görülmüş olduğundan, mali konularda kök raporumuzda varmış olduğumuz sonuç bu ek raporda da aynen korunmuştur.

4-NİTELİKLİ HESAPLAMALAR YÖNÜNDEN; Davacı yanın , davalının hakedişlerinin geç ödemesi nedeniyle uğradıkları zararın heyetimizce hesaplanmamasının hukuka aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmüşse de, davacı yanın bilirkişi heyet raporuna yapmış olduğu 1 no’lu itiraz incelendiğinde, konuya ilişkin olarak kök raporda yapmış olduğumuz değerlendirmelerin değiştirilmesini gerektirecek bir husus bulunmadığı kanaati hasıl olmuş olup, takdir sayın mahkemenindir. Bilirkişi kurulu ek raporumuz sayın mahkemenin takdirlerine saygı ile arz olunur. "şeklinde bilirkişi ek raporu sunulmuştur. 27/05/2025 tarihli Bilirkişi Heyeti kök raporu ve 09/07/2025 tarihli Bilirkişi Heyeti ek raporu hüküm kurmaya elverişlidir. Eser sözleşmesi; yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470; mülga BK m. 355). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır. Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır. Yüklenici, eserdeki açık ve gizli ayıplardan dolayı iş sahibine karşı sorumludur (TBK m. 474). Sözleşmede kararlaştırılan niteliklerin veya dürüstlük kuralları gereğince bulunması gereken lüzumlu vasıfların eserde bulunmaması ayıp olarak nitelendirilir. Açık ayıp, eserin iş sahibine teslim anında kolaylıkla görülebilen ve fark edilebilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıp, eserin tesliminden sonra ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır. İş sahibi, eseri teslim alır almaz işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmesi ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmekle yükümlüdür. TTK 223-1/c maddesine göre "malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içerisinde durumu satıcıya ihbar etmelidir, açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içerisinde incelemek veya incelettirmek ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu bu süre içerisinde satıcıya ihbarla yükümlüdür, diğer durumlarda TBK 223. maddesinin 2. fıkrası uygulanır. TBK 223. maddesine göre, alıcı devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz gözden geçirmek ve satılandan satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse bunu uygun bir süre içerisinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak satılanda olağan bir gözden geçirme ile ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması halinde bu hüküm uygulanmaz, bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa hemen satıcıya bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul etmiş sayılır. Somut olaya gelindiğinde; taraflar arasında 07.01.2019 tarihli sözleşme ile davacı ... ile davalılardan oluşan iş ortaklığı tarafından idareden ihale yoluyla alınan ... ve ... yapılması ve hak edişlerin ödenmesi konusunda taraflar arasında anlaşmaya varıldığı sabittir. Uyuşmazlık; sözleşme ile kararlaştırılan işin bitirilip bitirilmediği, davacının yüklendiği işte azalmaya gidilip gidilmediği, işin gecikip gecikmediği, gecikmiş ise kimin eyleminden kaynaklandığı, davacının talep ettiği zarar kalemlerini davalılardan isteyip isteyemeyeceği, hakedişlerin davacıya zamanında ödenip ödenmediği, ödenmemiş ise davacının uğradığı zararın tespiti, sözleşmeye göre davalıların davacı taşerona fiyat farkı ödemek zorunda olup olmadığı, ödemek zorunda ise ödenecek fiyat farkının tespiti, davacının ödemelerinin geç yapılması nedeniyle davacının munzam zarara uğrayıp uğramadığı, uğramış ise uğradığı zararın tespiti ve bu bedelleri davalılardan isteyip isteyemeyeceği noktasındadır. Toplanan tüm deliller ve tüm dosya kapsamına göre ;Dava dosyasında yer alan taraflar arasındaki “... Sözleşmesinin” 17 nci maddesine aykırı bir şekilde davacı ... firma için hiçbir hakedişin düzenlenmediği, davacı ... firmaya yapılan ödemelerin davacı firmanın davalı şirkete kesmiş olduğu fatura tutarlarına göre yapıldığı, ancak sözleşmede müteahhidin temerrüdü için kesin bir ifa zamanı belirlenmediği için müteahhidin temerrüde düşürülmesi için TBK. md.117 uyarınca alacaklının -taşeronun- ihtarı gerektiği, aksi takdirde davacı taşeronun TBK: md.125'de öngörülen seçimlik hakları kullanabilmesi imkanının kalmayacağı, davalının hakedişleri düzenlememiş olması nedeniyle davacı tarafından temerrüde düşürüldüğüne dair bir bilgi ve belgeye dosyada rastlanmadığı, bu nedenle, hakedişlerin geç ödenmesi nedeniyle davacının zararının tazminini talep hakkı olmadığı, taraflar arasındaki ... sözleşmesine göre, dava dışı İdare Ana sözleşmesine ait 4 adet okula ait maliyet tablosu, idare ana sözleşmesine ait ara hakedişlerin, kesin hakediş ve kesin kabulün yapılmış olmasıyla ana sözleşmenin tamamlanmış olduğu ve aynı şekilde davacı ... firma tarafından da üstlendiği 2 adet okula ait işlerin tamamlanmış olduğu ve kesin kabul tutanağında ana sözleşmeye ait işlerde bir eksikliğin olmadığının belirtilerek 02.12.2021 tarihinde kesin kabulün yapılıp, kesin kabul tutanağının 10.01.2022 tarihinde dava dışı idarece onaylanmış olduğu, ana sözleşmeye ait işin kesin hakedişinin düzenlenerek, davalı yüklenici firma ve idarece hiçbir itiraz kaydı olmadan imzalandığı, ana sözleşmedeki işlerde azalma olduğu, azalmanın davacıya ati işlere de oranlanması gerektiği, davacı ... firma, ana sözleşmeye ait 4(dört) adet okuldan 2(iki) adet okulun yapımını üstlenmiş olup, davacı ... firmanın ihale belgelerine göre toplam sözleşme bedelinin %56,6211 oranına denk geldiği, davacı ... firmanın sözleşmesinde belirtilen ve üstlendiği okullardan bir adetinin temel imalatları önceden başkası tarafından yapıldığı için, davacı firmanın üstlendiği iki adet okulun ana sözleşmedeki oranının: %55,8193 oranına gerilediği, davacı firmanın üstlendiği okullara ait imalat ve fiyat farkı hesaplarının, anahtar teslimi götürü bedel bir işte, gene anahtar teslimi götürü bedel bir sözleşme olan idare ana sözleşmesine bağlantı kurularak yapılması gerektiği, davacı firmanın fiyat farkı hesaplarında temel endeks olarak Eylül /2018 ayının alınması gerektiği, sözleşmenin 5.maddesinin son paragrafında bahsedilen Eylül ayı endeksinde kastedilenin Eylül/ 2018 ayı endeksi olduğu, taraflar arası sözleşmenin; “Ölçme, Hakedişler ve Ödemeler. Başlıklı 17. Maddesinde” Davacı ... firmaya, davalılar tarafından dava dışı idare hakediş ödemeleri tarihine göre; şu sürede hakediş ödemesi yapılacaktır diye hiçbir açıklama olmadığı gibi her ayın şu gününde ... firmaya hakediş ödemesi yapılacak diye bir düzenlemenin de bulunmadığı, yani ... firma için bir hakediş ödeme tarihinin belirtilmediği, davacı ... firmanın geciken ödemeler nedeniyle zarara uğradığı iddiasının sözleşmedeki düzenlemeler kapsamında yerinde olmadığı, İdare kesin hakediş toplam tutarının; ana sözleşme tutarına göre; 38.600.000,00TL tutarından, 36.260.252,48 TL tutarına düşmesi nedeniyle işin genelinde =%6,062 oranında azalma olduğu için, ... firmanın da yapacağı işlerin tutarı olan 22.780.000,00TL tutarında da azalma olacağının sabit olduğu, bu durumda davacı ... firmanın yapmış olduğu işlerden dolayı hiçbir kesinti yapılmadan, imalat fiyat farkı olarak alacağı işlerin toplam tutarının: KDV Dahil: 23.018.242,48 TL olduğu, davalı iş ortaklığının davacı ... firmaya 23.329.699,30 TL ödeme yaptığının davacı ... firmanın ticari defterlerinden görüldüğü, davacı tarafın ise karşı tarafa 22.117.174,25 TL'lik fatura tanzim ettiği, davalıların davacıya herhangi bir hakediş alacağının kalmadığı, sonuç olarak, davacının davasını ispatlayamadığı gözetilerek davanın reddine ilişkin olarak aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 534,70 TL eksik harcın davacıdan alınarak, hazineye irad kaydına, , 3-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ...tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 1.600,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine, 6-Sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 26/11/2025

Katip ... e-imzalı

Hakim ... e-imzalı