İlk Derece Mahkemesi 2022/185 E. 2026/76 K.

T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/185 Esas KARAR NO : 2026/76 DAVA : Marka (Maddi Tazminat İstemli), Marka (Manevi Tazminat İstemli) DAVA TARİHİ : 07/09/2022 KARAR TARİHİ : 02/06/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Maddi Tazminat İstemli), Marka (Manevi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili -------- ----------- markalı ürünlerin ----------- lisanslı üreticisi ve distribütörü olduğunu, ---------- TPMK nezdinde -------- ve --------- başvuru numaralı markaların sahibi olduğunu, ----------- bo'lu tasarımın da sahibi olduğunu, ----------- başvuru numaralı üç boyutlu markanın sahibi olduğunu, ürünlerin piyasada tanınır olması için müvekkilinin emek harcamış olduğunu, ambalajlanmasına özen gösterildiğini, davalının fosforlu kalem, uçlu kalem, kalemtıraş ve keçeli kalem ürünlerinin ayırt edilemeyecek derecede benzerlerini üretmekte olduğunu, müvekkilinin ambalajları ile ayırt edilemeyecek derecede benzer paketleme unsurları ile satışa arz edildiğini, müvekkilinin fosforlu kaleminin tescilli tasarıma sahip olduğunu, davalının SMK nezdindeki haklarına tecavüz ettiğini, ambalaj tasarımının ayırt edici niteliğe sahip olduğunu, müvekkilinin marka ve ürünleri ile bütünleştiğini, davalı ürünlerinin müvekkili ürünlerine dış görünüm itibari ile benzerlik gösterdiğini, müvekkilinin Grip uçlu kalemlerinin tasarımının özgün olduğunu, davalının ---------- markalı kaleminin karıştırılmaya mahal verecek derecede benzer olduğunu, müvekkilinin ---------- uçlu kalem tasarımlarının şahsına münhasır olduğunu, davalının ---------- mekanik uçlu kalem ürünlerinin karıştırılmaya mahal verecek ölçüde müvekkili ürünlerine benzediğini, müvekkilinin üçgen kalemtıraş tasarımının şahsına münhasır olduğunu, davalının --------- kalemtıraş ürünlerinin karıştırılmaya mahal verecek derecede benzer olduklarını, müvekkilinin keçeli kalem kapak ve ambalaj tasarımlarının şahsına münhasır olduklarını, davalının --------- markalı keçeli kalem ürünlerinin karıştırılmaya mahal verecek derecede benzer olduklarını, müvekkilinin ---------- uçlu kaleminin şahsına münhasır olduklarını, davalının --------- markalı mekanik uçlu kalemlerinin karıştırılmaya mahal verecek derecede benzer olduklarını, müvekkilinin atlı adam görselinin diğer markalardan ayırt edilmesini sağladığını, davalı markasının müvekkilinin markasına benzerliği olduğunu, müvekkilinin marka bilinirliliğini kötü niyetle kendi yararına kullanmaya çalıştığını, ---------- Değişik İş dosyasında marka hakkı ihlali ve haksız rekabet teşkil edeceğinin tespitinin yapıldığını, müvekkilinin tasarımları ve ambalaj kullanımlarının müvekkili markası ile bütünleştiğini, davalı tarafından piyasaya sunulan 6 ürünün müvekkili ürünlerinden kopyalandığını, davalının eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğini, davalının eylemleri nedeniyle ortalama tüketicinin yanılgıya düştüğünü, müvekkili şirketin ayırt edici niteliğinin zarar gördüğünü belirtmiş ve; Fosforlu kalem bakımından, davalı ürünlerinin ----------- no'lu tasarıma ve ---------- no'lu 3 boyutlu marka tecavüz teşkil ettiğinin tespitini, Maddi tazminata hükmedilmesini, yoksun kalınan kazancın 151/2 vd. Maddeleri uyarınca ayrı ayrı tespitini, hesaplanacak en yüksek miktar üzerinden tazminata hükmedilmesini, itibar tazminatına hükmedilmesini, Diğer ürünler bakımından, davalının müvekkili ürünlerine karşı olan haksız rekabetin tespitini, ve men'ini, oluşan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, maddi tazminata hükmedilmesini, manevi tazminata hükmedilmesini, Müvekkili şirkete ait tescilli marka ve tasarım hakkına tecavüz ile haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını, ---------- Değişik İş dosyasında müvekkili tarafından yapılan masrafların yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilmesini, Giderleri davalı tarafından karşılanmak üzere hükmün tirajı bir milyondan fazla olan bir gazetede ilanını, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçelerinde özetle; Benzerlik ve karıştırılma tehlikesi bulunmadığı, haksız rekabetin yalnızca mahkemece değerlendirilebileceği. Davacının ürünlerinin anonimleşmiş/kamuya mal olmuş tasarımlar olduğu. Davacının birçok ürün için tescil başvurusu yapmadığı, dolayısıyla korumadan söz edilemeyeceği. Fosforlu kalem ambalajlarının ithal olduğu, sektörde benzer ambalajların kullanıldığı. Tazminat hesabının yanlış olduğu: 200'den fazla ürün satışı varken yalnızca 6 ürünün dava konusu edilmesine rağmen tüm ciro üzerinden hesap yapılmasının hatalı olduğu. Yeni bilirkişi heyeti veya ek rapor talep edilmiştir. Sonuç olarak: Davanın reddi, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesi istenmiştir.

D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E : Dava, Davacı adına tescilli, marka ve tasarım haklarına yönelik olarak, -------- ve ---------- numaralı tasarımlara davalı tarafından tecavüzde bulunulup bulunulmadığı, ayrıca davacı adına tescilli olmayan diğer ürünler bakımından haksız rekabette bulunulup bulunulmadığı, bulunması halinde tespiti önlenmesi ve men'i ile tasarım ve marka hakkına tecavüz iddiası yönünden 10.000 TL maddi, 10.000 TL itibar tazminatı ile haksız rekabet iddiası yönünden 10.000 TL maddi 10.000 TL manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı konusundadır. Mahkememizde aldırılan 27/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda; - ---------- Ticaret Odası'nın 22.06.2023 taih ve ---------- sayılı yazısından özetle ; Bir işletme veya kuruluşun; bir marka, tasarım faydalı model veya patent işlemi ile ticaretin doğası gereği kar elde ettiği, bir işletmenin yaptığı satışlardan elde edeceği kar 9610 civarında olabileceği; davaya konu olan firma, eğer davaya konu marka ile tüm cirosunu elde etmiş ise, toplam cironun 9610'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı, davaya konu olan firma eğer birden fazla marka ile cirosunu elde etmiş ise tecavüze konu markadan elde ettiği ciro toplam ciroda belirlenerek, tecavüze konu olan markadan elde ettiği cironun % 10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı yönünde görüş bildirmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda davalının tespit tarihi ile dava tarihi arasında elde etmiş olduğu toplam ciro üzerinde emsal lisans bedeli; Tespit tarihi ile dava tarihi arasında elde edilen satış hasılatı : 5.890.417,22 TL. Emsal Lisans oranı %10 Emsal Lisans bedeli( 5.890.417,22 TL. X 0,10) : 589.041,72 TL.olarak hesaplandığı nihai takdir yetkisinin Yüce Mahkeme'de olduğu kanaatine varıldığına dair raporunu sunmuşlardır. Mahkememizde aldırılan 06/09/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; Davalının kullanımlarının davacının tescilli markalarından doğan haklara tecavüz teşkil etmediği Tasarım İncelemesi sonucunda; kök raporda ulaşılan kanaati değiştirecek bir hususa rastlanmadığı, Davalının eylemlerinin ve kullanımlarının TTK m. 55/1-a,4 hükmü uyarınca haksız rekabet teşkil ettiği , Maddi tazminataçısından; Kök raporumuzda; Satış kayıtlarının incelenmesinde kayıtların ürün bazında değil, satış yapılan kişi ve kurumlar adı ile fatura bazında kayıtlara alındığı dolayısı ile hangi üründen ne kadar satış yapıldığı, kayıtlarında görünen satış rakamlarının bütün satışlara ait satış rakamları olduğu, kayıtlarda görünen satış fatura sayısının çok fazla olması nedeni ile ürün bazında tespit yapmanın zor olduğu bu gerekçe ile dava konusu ürünlerden elde edilen satış hasılat tutarının ne kadar olduğu defter kayıtlarında tespit edilemediği, Tespit tarihi ile dava tarihi arasında elde edilen toplam satış cirosunun defter kayıtları üzerinde yapılan hesaplamada aşağıdaki gibi olduğu, dava dönemi ile ilgili hesaplamanın, tespit tarihi ile dava tarihi arası dönem ile 2022 yılı bütün dönemi kapsayan satış hasılatı oranı ile aşağıdaki gibi hesaplandığı, Tespit tarihi ile dava tarihi arasında elde edilen satış hasılatının 2022 yılı satış hasılatına oranı: (5.890.417,22 / 9.387.542,73) - % 62,75 olduğu, bu oran üzerinde Davalının Tespit tarihi ile dava tarihi arasında toplam satışları üzerinde ortalama 90.544,27 TL.Vergi öncesi kar elde edebileceği, ---------Ticaret Odası'nın 22.06.2023 taih ve ---------- sayılı yazısından özetle ; Bir işletme veya kuruluşun; bir marka, tasarım faydalı model veya patent işlemi ile ticaretin doğası gereği kar elde ettiği, bir işletmenin yaptığı satışlardan elde edeceği kar 9610 civarında olabileceği; davaya konu olan firma, eğer davaya konu marka ile tüm cirosunu elde etmiş ise, toplam cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı, davaya konu olan firma eğer birden fazla marka ile cirosunu elde etmiş ise tecavüze konu markadan elde ettiği ciro toplam ciroda belirlenerek, tecavüze konu olan markadan elde ettiği cironun %10'unun lisans bedeli belirlenmesinde uygun olacağı yönünde görüş bildirdiği, Bu bilgiler doğrultusunda davalının tespit tarihi ile dava tarihi arasında elde etmiş olduğu toplam ciro üzerinde emsal lisans bedeli; Ek raporda Mali yönden hesaplarımızı değiştirecek herhangi bir bilge ve belge dosya kapsamında yer almadığı için Kök raporumuzda bir değişiklik olmamıştır. Mahkememizde aldırılan 08/10/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davacı tarafın hak iddia ettiği ürünler, dünya çapında çok sayıda üretici ve satıcı tarafından uzun yıllardır üretilmekte ve satılmakta olup anonim hale gelmiş tasarımlar niteliğindedir. Bu nedenle, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında yenilik ve ayırt edicilik unsurlarından yoksun olduğu, Davacılar, dava konusu edilen versatil kalem ve kalemtiraş tasarımları bakımından herhangi bir tescil başvurusu yapmamış olup, tescilsiz tasarım korumasından faydalanabilecekleri yönünde somut ve geçerli bir hak ileri süremediği Nitekim Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca da ayırt edicilik ve yenilik vasıflarını taşımayan tescilsiz tasarımlara dayanılarak haksız rekabet iddiasında bulunulması mümkün olmadığı, Davacıların, basiretli tacir sıfatı ile sektörde uzun yıllardır faaliyet göstermekte oldukları dikkate alındığında; dünya çapında yaygın şekilde kullanılan ve farklı firmalarca ithal edilen bu ürünlerden haberdar olmamaları hayatın olağan akışına aykırı olduğu Bilirkişi heyeti, haksız rekabet değerlendirmesinde dava dışı üçüncü kişilerce ürünlerin kullanımını göz ardı etmiş, bu hususta eksik inceleme olduğu, Davalı ürünlerin davacılara ait olduğu bildirilen ve süresi sona ermiş tasarımlarla benzer olmadığı, Fakat ispirtolu kalem ambalaj tasarımda; iki marka ambalaj tasarım algısında seçicilik olacağı yer biçim yerleşim yazı karakteri olarak benzerliğin kaçınılmaz olduğu iltibas ve iktibas yarattığı , Davacılar tarafından hak iddia edilen ürünler bakımından ne tescilli ne de tescilsiz tasarım korumasından söz edilemeyeceği, dava konusu edilen tasarımların dünya çapında anonim hale geldiği ve sektörde yoğun biçimde kullanıldığı, bu sebeple davalı firmanın eylemlerinin marka hakkına tecavüz veya haksız rekabet teşkil etmediği kanaatine varılmıştır. Dosya kapsamına sunulu önceki tarihli kök ve ek rapordaki davalının kullanımlarının davacının tescilli markalarından doğan haklara tecavüz teşkil etmediği, yönündeki marka değerlendirmeleri iş bu raporumuzda yer vermiş olduğumuz içtihat ve yabancı mahkeme kararları ile aynı doğrultuda olup, ---------- Soruşturma numaralı dosyasına sunulu bilirkişi raporundaki aksi görüşe katılmamaktayız. Şeklinde raporunu sunmuşlardır. Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir. İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; Davacının ---------- ibareli markaların tescilli sahibi olduğu ayrıca --------- ve--------- numaralı tasarım ve üç boyutlu markaların tescilli sahibi olduğu, davalı tarafından ticarete konu edilen kalem ve ambalajların davacının marka ve tasarımlarına ve ambalajlarına benzer olduğunu bu durumun tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğini belirterek tespiti meni ve refi ile maddi manevi tazminat talebinde bulunduğu, davalı tarafından davanın reddinin talep edildiği, dosya kapsamı değerlendirildiğinde ---------- D.iş sayılı dosyasında davalıya ait iş yerinde tespit yaptırıldığı ve aldırılan raporda sonuç olarak davalı ürünleri ile davacı ürünleri karşılaştırılmış ve tasarımların ürün yerleştirme tarzı ve renklerinin benzer olduğu ve bu durumun haksız rekabet teşkil ettiği bildirilmiş olup, ---------- numaralı soruşturma dosyasında aldırılan 30/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda davalı kullanımlarının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğu yönünde görüş sunulduğu yine aynı dosyada aldırılan 30/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda ise davalı eylemlerinin tecavüz ve haksız rekabet oluşturmadığı yönünde görüş bildirildiği, mahkememizce aldırılan 27/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda davacı tarafa ait fosforlu karem ambalajları ile davalı tarafa ait fosforlu kalem ambalaj tasarımlarının benzer olduğu davacı tarafa ait grip 2 mekanik uçlu tasarım ile davalı tarafa ait --------- kalem tasarımlarının benzer oldukları, davacı tarafa ait ecom tasarımı ile davalı tarafa ait--------- numaralı kalem tasarımlarının benzer olduğu davacı tarafa ait --------- kalemtıraş tasarımı ile davalı tarafa ait üçgen kalemtıraş tasarımının benzer olduğu yine davalı tarafa ait 12 li keçeli kalem ambalajı ile davalı tarafa ait 24 lı keçeli kalem ambalajının benzer olduğu, benzerlik tespit edilen kal ve kalemtıraş yönünden tescilsiz koruma kapsamından faydalanamayacağının zira uzun yıllardır farklı firmalarca uygulandığının belirtildiği ambalaj tasarımları yönünden ise haksız rekabet oluştuğu yönünde görüş bildirildiği, dosyada soruşturma ve değişik iş tespit dosyalarındaki raporlar da dikkate alınarak taraf itirazları da değerlendirilmek suretiyle aynı heyete sektör bilirkişisi eklenerek aldırılan 06/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda ise benzerlik tespit edilen kalem ve kalemtıraş tasarımları yönünden bu ürünlerin davacı tarafından 2015 yılında üretildiği 3 yıllık tescilsiz tasarımdan korunma süresinin geçtiği, ambalaj tasarımlarının ise benzer olduğu, haksız rekabet hükümlerinden faydalanabileceğinin daha sonra dosyadaki celp edilen bilirkişi raporları ve dosyamızdaki raporlar arasında çelişkiler olması sebebiyle yeni bir heyet oluşturulduğu aldırılan 08/10/2025 tarihli raporda davacıların tecavüz veya haksız rekabetten faydalanamayacağı zira davaya konu ürünlerin benzer ürünlerin ise dünya çapında yaygın şekilde kullanılan ürünler olduğu yönünde görüş bildirildiği buna göre tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde davacının marka hakkına yönelik tecavüz iddiaları bakımından davacının --------- ve --------- numaralı ---------- markaları ile davalının --------- ibareli markalarının benzer olmadığı, davacının ----------- numaralı 3 boyutlu markası ile davalı kullanımları yönünden değerlendirme mahkememiz uzmanlık alanında olmaması sebebiyle en son hükme alınan 08/10/2025 tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği üzere gövde formu benzer ise de bu ürün gövde formunun piyasada kullanıldığı tek başına ayırt edicilik kazanmadığı bu nedenle iltibas oluşmadığı yönünde görüş bildirildiği, benzer kabul edilen kalem ve kalemtıraş tasarımları yönünden ise iltibas ihtimali olsa dahi bu ürünlerin en erken davacı tarafından sunulan 2015 kataloglarında yer aldığı, dava tarihi itibariyle 3 yıllık tescilsiz koruma sürelerinin geçtiği, haksız rekabet yönünden ise; ----------- Hukuk Dairesinin sürekli kararlarında belirtildiği üzere bir tescilsiz tasarımın haksız rekabet hükümlerinden faydalanabilmesi için mutlak manada yenilik içermesi o tasarımın ilk defa tasarım sahibi tarafından piyasaya sunulması gibi hususları içermesi gerekmekte iken davacıya ait kalem ve kalemtıraş tescilsiz tasarımlarının sektör bilirkişisinin de olduğu bilirkişi raporlarına göre uzun zamandır bu sektörde faaliyette bulunan firmalarca kullanıldığı, bu nedenle haksız rekabet hükümlerinden yararlanamayacağı yine ambalaj tasarımları yönünden de benzerlik mevcut ise de ambalajların da davacı adına tescilli olmadığı gibi tescilsiz tasarım yönünden çok uzun yıllardır davacı tarafından piyasaya sunulduğu bu nedenle 3 yıllık tescilsiz koruma süresinin geçtiği ayrıca ambalaj tasarımlarının da mutlak manada yeni, piyasaya ilk defa davacı tarafından çıkarılmış olduğu hususunun ispat edilemediği, benzerliklerin bilirkişi raporuna göre kaçınılmaz olduğu, bu yönüyle bakıldığında tescilli tasarımlara dahi getirilen koruma süresinin en fazla uzatılmak koşuluyla 25 yıl olduğu düşünüldüğünde, tescilsiz tasarımlara uzun yıllar boyunda haksız rekabette faydalanma korumasının sağlanamayacağı zira tasarımların bilirkişi raporuna göre piyasada kullanılan tasarımlara benzer olduğu gibi davalı tasarımlarındaki benzerliğin de kaçınılmaz olduğu hususu da değerlendirildiğinde, davacının taleplerinin tümden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davanın REDDİNE, 1-Alınması gereken 732,00 TL harcın mahsubu ile peşin alınan 683,10 TL ile 9.376,26 TL ıslah harcından mahsubu ile fazla alınan 9.327,36 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine, 2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 3-Davalı tarafından yapılan 5.594,25 TL yargılama giderinin davacılardan tahsiline davalıya verilmesine, 4-Marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet yönünden: Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 55.000,00 TL ücreti vekaletin davacılardan alınarak davalıya ödenmesine, 5-Maddi tazminat yönünden: Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 94.246,68 TL ücreti vekaletin davacılardan alınarak davalıya ödenmesine, 6-Manevi tazminat yönünden: Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 20.000,00 TL ücreti vekaletin davacılardan alınarak davalıya ödenmesine, 7-Kullanılmayan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/06/2026