İlk Derece Mahkemesi 2022/1300 E. 2025/447 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR RED

ESAS NO : 2022/ KARAR NO : 2025/

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLLERİ : Av. Av. DAVALI : 1- VEKİLLERİ : Av. Av. DAVALI : 2- VEKİLLERİ : Av. Av.

DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Satış Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 21/11/2022 KARAR TARİHİ : 21/04/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 05/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Satış Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin ... yılında ...'a başvurarak tesisi doğalgaz sistemine geçirmek için başvurduğunu, tesisin bulunduğu mevkinin mevcut yatırım planı dışında olduğu için yaklaşık 1400 metrelik çelik boru hattının regülatör istasyonunun davacı tarafından yapılması halinde gaz talebinin karşılanacağının belirtildiğini, davacı tarafından bu talebin kabul edildiğini , ... Doğalgaz tesisat Ltd. Şti. İle sözleşme imzalandığını ve davacı şirket tarafından 1400 metre uzunluğunda doğalgaz hattının yaptırıldığını, ... ile davacı şirket arasında ... 9. Noterliğinin 26/03/1998 tarih ve yevmiye numaralı doğalgaz satış sözleşmesi imzalandığını, davacının halen bu hat ve sözleşme üzerinden doğalgaz kullandığını, sözleşmenin 7. Maddesinin 2. Fıkrasında yer alan bağlantı hatlarının müşteri tarafından inşa edilmesi halinde hatların teknik olarak yeterli olması ve hattı inşa eden müşteriye katkı payı verilmesi koşuluyla ...'ın bu hatlardan yeni müşterilere gaz arzı yapma hakkın olduğunu, bu madde doğrultusunda davacı şirkete katkı payı ödemesi yapılmadığını, davacının inşa ettirdiği hat üzerinden yeni müşterilere gaz arzı yapıldığını ancak bunun davacı şirkete bildirilmediğini ve davacı şirketin katkı payı alamaması nedeniyle maddi olarak zarara uğradığını beyanla davanın kabulüne , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın davalı şirket yönünden husumetten reddi gerektiğini, davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, davacının talep sonucunun kesin olmadığını beyanla davanın reddini , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından talep edilen alacak zamanaşımına uğradığından huzurdaki davanın süresi içerisinde ikame edilmediğinin kabulü ile birlikte zamanaşımı yönünden usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı ile diğer davalı ... arasındaki sözleşmesel ilişkiden kaynaklı olduğu iddia edilen huzurdaki davaya konu alacak ... yılında muaccel hale geldiğini, davacı huzurdaki davaya konu alacağının en azından 31.12.1998 tarihinde muaccel olduğunun farkına varmış ve davacı tarafından diğer davalı ...’tan alacağın ödenmesi talep edildiğini, davacı ile müvekkil şirketin herhangi bir hukuki bağının bulunmadığının açık olduğu vaki durumda, davanın şüpheye mahal vermeksizin pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki menfaati bulunmadığını beyanla davanın reddine karar , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. HUKUKİ DELİLLER: ...'tan ve ...'dan dava konusu hattın yapımına ve bu hattan müşterilere gaz arzı yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgilerin celp edildiği görüldü. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, ... 9. Noterliğinin 26/03/1998 tarih ve ... yevmiye numaralı doğalgaz satış sözleşmesinin 7/2. Maddesinden kaynaklanan alacağın tahsili talebine ilişkindir.Davacı ... Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile ... arasında, ana hattan davacının fabrikasına kadar olan 1.400 metrelik çelik boru hattının davacı tarafından yapılmasının kararlaştırıldığı, bu hattın davacı ile ... Doğalgaz tesisat Ltd. Şti. arasında imzalanan sözleşme neticesinde tamamlandığı, bunun üzerine ... tarafından davacı şirkete doğalgaz arzının yapıldığı anlaşılmıştır. ... ile davacı şirket arasında ... 9. Noterliğinin 26/03/1998 tarih ve ... yevmiye numaralı doğalgaz satış sözleşmesinin 7/2. maddesinde bağlantı hatlarının müşteri tarafından inşa edilmesi halinde hattı inşa eden müşteriye katkı payı verilmesinin kararlaştırıldığı, bu madde doğrultusunda hat üzerinden yeni müşterilere gaz arzı yapıldığı halde davacı şirkete katkı payı ödemesi yapılmadığı belirtilerek sözleşme uyarınca ödenmeyen katkı payı alacağının tahsili amacıyla işbu dava açılmıştır. Davacının alacak talebinin zaman aşımına uğrayıp uğramadığı, uygulanması gereken zaman aşımının süresinin ne olduğu hususları araştırılmalıdır. Taraflar arasında sözleşme akdedildiğinde ihtilaf bulunmamaktadır. Sözleşme içeriği ve niteliği itibariyle satım sözleşmesidir. Davacı taraf inşa edilen boru hattından yeni abonelere gaz arzı yapılmasına karşın tarafına sözleşmenin 7/2. Maddesi uyarınca katkı payı ödemesi yapılmadığını ileri sürerek alacak talebinde bulunmuştur.Taraflar arasındaki ihtilaf davalı ...'ın davaya husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, davalı ... yönünden ise davanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktasındadır.Davacı şirketin 15/07/1996 yılında ...'a başvurarak tesisi doğalgaz sistemine geçirmek için başvuruda bulunduğu, ancak tesisin bulunduğu mevkinin mevcut yatırım planı dışında olduğu için davalı tarafça 1400 metrelik çelik boru hattının regülatör istasyonunun davacı tarafından yapılması halinde gaz talebinin karşılanacağının davacıya bildirildiği, davacı tarafın bu talebi kabul ettiği ve davacı şirket tarafından 1400 metre uzunluğunda doğalgaz hattının yaptırıldığı, ... ile davacı şirket arasında ... 9. Noterliğinin 26/03/1998 tarih ve yevmiye numaralı doğalgaz satış sözleşmesi imzalandığı hususlarında ihtilaf bulunmamaktadır. Davacının halen bu hat ve sözleşme üzerinden doğalgaz kullandığı, sözleşmenin 7. Maddesinin 2. Fıkrasında yer alan bağlantı hatlarının müşteri tarafından inşa edilmesi halinde hatların teknik olarak yeterli olması ve hattı inşa eden müşteriye katkı payı verilmesi koşuluyla ...'ın bu hatlardan yeni müşterilere gaz arzı yapma hakkı olduğu anlaşılmaktadır.Söz konusu hattan yararlanan yeni aboneliklere ilişkin belgeler dosya arasına celp edilmiş, davaya konu 1400 Metrelik Hatta İlişkin Abone Listesinden de tespit edileceği üzere, Diğer Davalı ... tarafından konut müşterisi olan ... Sitesi’nde bulunan 10 adet bloğa (toplamda ... haneye) abonelik 1998 yılında oluşturulduğu görülmüştür.Davalılar arasında ...’a ait olan davaya konu doğal gaz hatları ise 02.09.2003 tarihinde akdedilen Protokol ile Diğer Davalı ... tarafından ...'a devredilmiştir.Davacı ile davalı ... arasındaki hukuki ilişki 01.01.2008 Tarihli Doğal Gaz Alım-Satım Sözleşmesi yapılmıştır. Daha sonrasında, ... ile Davacı arasında 24.02.2012 Tarihli Doğal Gaz Alım-Satım Sözleşmesi akdedilmiş olup Davacı’ya işbu sözleşmenin feshedildiği 25.03.2019 tarihine kadar 24.02.2012 Tarihli Doğal Gaz Alım-Satım Sözleşmesi uyarınca doğal gaz arzı ... tarafından sağlanmıştır. Davalı ... ile davacı arasında çözümlenmesi gereken temel ihtilaf ... ile davacı şirket arasında ... 9. Noterliğinin 26/03/1998 tarihli sözleşmenin 7/2.maddesi uyarınca katkı payı alacağının Davalılar arasında ...’a ait olan davaya konu doğal gaz hatları ise 02.09.2003 tarihinde akdedilen Protokol kapsamına davalı ...'ın sorumluluğunda olup olmadığıdır.Davalılar husumet ve zamanaşımı definde bulunduğunda davalının pasif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı tartışılmalıdır. Borçlar hukukuna esas teşkil eden en önemli ilkelerden biri olan borç ilişkilerinin nisbiliği ilkesi gereğince, sözleşmenin tarafları, sözleşme ilişkisine katılmayan üçüncü kişiyi herhangi bir borç ilişkisinin borçlusu durumuna getiremezler. Borç ilişkisinden doğan alacak hakları kural olarak, sadece borç ilişkisinin diğer tarafına karşı ileri sürülebilen haklar olduklarından borç ilişkisinin tarafı olmayan üçüncü kişilere karşı, alacak hakkı ileri sürülemeyeceği gibi, borç ilişkisinin tarafı olmayan üçüncü kişiler de borç ilişkisine dayanarak, borçluya karşı bir hak talebinde bulunamazlar. ... 9. Noterliğinin 26/03/1998 tarihli sözleşmenin 7/2.maddesi sadece sözleşmenin tarafları arasında hüküm ve sonuç doğuracak olup bu sözleşme uyarınca davacının davalı ...'dan talepte bulunma hakkı yoktur.Davalılar arasında 02.09.2003 tarihinde akdedilen Protokol borcun nakli kapsamında değerlendirildiğinde ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 196 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan borcun nakli, alacaklı ile borcu üstlenen kişi arasında yapılan ve o ana kadar alacaklıya karşı borçlu olan kişinin ilgili borç ilişkisinden doğan belli bir borcunun üstlenen kişiye geçmesi sonucunu doğuran bir hukuki işlemdir. 02.09.2003 tarihinde akdedilen Protokolde davacı taraf olmadığı gibi davacı ve davalı arasında akdedilen 01.01.2008 Tarihli Doğal Gaz Alım-Satım Sözleşmesi ve 24.02.2012 Tarihli Doğal Gaz Alım-Satım Sözleşmesinde davalı ...'ın davaya konu 26/03/1998 tarihli sözleşmenin 7/2.maddesi kapsamındaki borcu üstlendiğine ilişkin bir husus bulunmamaktadır. 02.09.2003 tarihinde akdedilen Protokol ise protokolün tarafları arasında ortaya çıkarsa rücu ilişkisi doğuracaktır. Davalılar arasındaki protokolde de buna ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.Sonuç itibariyle 02.09.2003 tarihinde akdedilen Protokol davacının davalı ... ile yaptığı 26/03/1998 tarihli sözleşmenin 7/2.maddesi kapsamındaki borçtan dolayı davacıya doğrudan ...'dan talepte bulunma hakkı doğurmamaktadır. Sözleşmelerin nisbiliği ilkesi uyarınca davacının davalı ... ile yaptığı 26/03/1998 tarihli sözleşme davacı ve ... arasında, davalıların arasında akdedilen 02.09.2003 tarihli protokol de davalılar arasında hüküm ve sonuç doğuracaktır.Davalı ... yönünden pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.Davalı ... diğer savunmalarla birlikte zamanaşımı definde de bulunmuştur.Zamanaşımı defi ilk itiraz biçiminde ileri sürüleceğinden yargılamada işin esasına girmeden evvel ilk itirazın/zamanaşımı definin değerlendirilmesi gerekir.Davalı ... Şirketi tarafından 1.400 metrelik doğalgaz hattından yararlanan aboneliklerin kaydı dosyaya sunulmuş, ... Sitesi’nde bulunan 10 adet bloğa (toplamda ... haneye) 1998 yılında abonelik sağlanmıştır.Doğalgaz satış sözleşmesinin 7/2. Maddesi uyarınca oluşturulan alacak hakkı değerlendirildiğinde, sözleşme maddesinde yeni kurulan abonelikler için davacıya katkı payı verileceği kararlaştırılmışsa da bu aboneliklerin katkı payı tutarı veya oranına ilişkin bir belirleme yapılmadığı gibi bunun tek seferlik mi yoksa zamana yayılan bir katkı payı alacağı olup olmadığı noktasında açıklık bulunmamaktadır. Bu sebeple sözleşme metninden abonelik tesisi ile birlikte bir kereye mahsus katkı payı ödemesi yapılacağını kabul etmek daha doğru olacaktır. Davacının alacak hakkınının doğması davalı ...'ın yeni abone olan 3.kişi ile arasında sözleşme yapmasına bağlıdır. Sözleşmenin 7/2 maddesi ile alacak hakkı hemen doğmamaktadır. Alacak hakkınnın doğumu 3 kişi ile yapılacak olan abonelik sözleşmesi şartının gerçekleşmesine bağlıdır. Bu şartın gerçekleşmes ile alacak doğacağından zamanaşımı süresi de bu tarihten itibaren başlayacaktır. Celp olunan evraklardan 1.400 metrelik doğalgaz hattından yararlanan aboneliklerin kaydı dosyaya sunulmuş, ... Sitesi’nde bulunan 10 adet bloğa (toplamda ... haneye) 1998 yılında abonelik sağlandığı anlaşılmıştır. Zamanaşımı bu tarihten başlayacaktır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) “Zamanaşımı” başlıklı ikinci ayrımında düzenlenen 146. maddesi uyarınca “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.”. TBK’nın 149. maddesinin 1. fıkrasında zamanaşımının alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlayacağı da hükme bağlanmıştır.Davacı tarafından ...’a Hitaben Düzenlenen ... Kayıt Numaralı ve 31.12.1998 Tarihli Yazı’da sözleşme uyarınca yapılan boru hattından gaz kullanmaya başlayan ... Konutlarının sözleşme gereği katılım payı bedellerinin ödenmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Bu tarihten itibaren zamanaşımını kesen herhangi bir hal de ortaya konulmamıştır. Bu halde davanın 21/11/2022 tarihinde açılmış olması dikkate alındığında TBK m. 146 uyarınca zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşılmakla davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davacının davasının ... Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Yönünden zamanaşımı nedeniyle REDDİNE, 2-Davacının davasının ... , ... Şehir içi Doğalgaz Dağıtım ve Taahhüt A.Ş. Yönünden husumet nedeniyle REDDİNE, 3-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın 170,78-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 444,62- TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, tahsili için müzekkere yazılmasına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 6-Davalı ... Şehir içi Doğalgaz Dağıtım ve Taahhüt A.Ş kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m. 7/2 hükümlerine göre hesaplanan 1.600,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-Davalı ... Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m. 13/1-2 hükümlerine göre hesaplanan 10.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 8-HMK madde 333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 9-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından ödenen 1.360,00-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 10-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekillerinin yüzlerine karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 21/04/2025

Katip ✍E-Imzalıdır

Hakim ✍E-Imzalıdır