İlk Derece Mahkemesi 2021/318 E. 2026/345 K.

T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/318 Esas KARAR NO : 2026/345

DAVA : Tespit DAVA TARİHİ : 07/04/2021 KARAR TARİHİ : 02/04/2026 YAZIM TARİHİ : 17/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1980'li yıllarda gömlek üreticisi olarak girdiği piyasada ..... Ailesi olarak bilinen bir marka olmasının ardından, üretimdeki ihtiyaçlar tespit ettiğini, ilk kez EPA tescilli markasıyla gömlek üretiminde kullanılan otomasyon makinalarını imal etmeye başladığını, davalı şirketin ... @.... isimli hesabında, müvekkilinin yılların birikimi, know-how, emek ve sermaye harcayarak ürettiği epa 724 (gömlek boss presi) makinası ile epa 724 (shirt side steam presss/yan dikiş ütüleme presi) isimli makinalarını birebir taklit ettiğini, kendi üretimi gibi piyasaya sunulduğununun görüldüğünü, ilgili hesapta; üstün markası shirt side steam press isimle pazara sunulan makinasının epa 720 markasıyla yine üstün markasıyla shirt armhole press isimli makinasının da epa 724 marka makinasıyla aynı olduğu görüldüğünü, davalı tarafa B.Çekmece ....Noterliği 04.03.2021 tarih ... sayılı ihtarname ile haksız rekabetin durdurulması, adı geçen sosyal medya hesabından ilgili içeriklerin kaldırılması ihtar edildiğini, 09.03.2021 tarihinde tebliğ edilen ihtarnameye rağmen ilgili içeriklerin kaldırılmadığını, davalının @... hesabı için 16.03.2021 tarihli Noterler Birliği Sistemi Üzerinden ... başvuru numarası ile ... yevmiye numaralı e-tespit tutanağı düzenlendiğini, müvekkili zikredilen makineleri 2018/19 basım tarihli ürün kataloğu sayfa 3-35 ve https://...com.tr hesabında gömlek makinesi linkinin altında tanıttığını, davalı tarafından ürünlerin bu şekilde taklit edilmesi TTK 54 ve 55.maddelerinde zikredilen dürüstlük kuralına, TMK 2. Mad.dürüstlük kuralına, aynı kanunun 3.mad.iyiniyet kuralına aykırılık teşkil ettiğini, müvekkili şirketin üretim öncesi 6 ay süre ile Bangladeş, Endonezya ve Hindistanda ar-ge çalışmaları yaptığını, uluslar arası fuarlarda sergileme, reklam ve promosyon yaptığını, tanıtım, ar-ge, yapılan seyahatler ile makinaların imalatı ve avandanlıkları için 200.000 Euroya yakın masraf yaptığını beyan ederek, davalı yanın eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, makinelerin üretiminin, satışının ve pazarlamasının durdurulması ile mevcutlarının saptanmasını, @.... isimli hesabı ile tüm internet ve sosyal medya hesaplarından; üstün markalı .... isimli ve üstün markalı .... isimli makinere ait içeriklerin kaldırılmasına, tespit hükmünün masrafı davalı taraftan karşılanmak suretiyle ulusal gazetede yayınlanmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; Müvekkili şirketin 1978 yılından bu yana makine imalatı ile uğraşan İstanbul'da köklü ve sayılı makine üreticilerinden olduğunu, davalı şirket yetkilileri müvekkili ile ortak olmak suretiyle makine sektöründe faaliyete geçtiği 1991 yılında ve devamında ticari ortaklıktan kaynaklı müvekkil şirketin ve yetkililerin makine imalatı sektöründeki bilgi, beceri, piyasa etkinliği, ürettiği makinelerin kalitesi vb...konulardaki tecrübesinden haberdar olduğunu, müvekkili şirketin de makine sektöründe en az davacı şirket kadar etkin ve ehil olduğunu, 30 yıl gibi bir süredir ürettiği makinelerin kalitesi ve fiyat rekabet gücü ile bu sektörde hatırı sayılır bir yer edindiğini, katıldığı yurt içi ve yurt dışı ile fuarlar ile iç ve dış pazarda kendine yer edindiğini, katıldığı fuarlarda sunulan makineleri incelemekte, dünyanın değişik yerlerindeki maine sektöründe faaliyette bulunan işletmeleri ziyaret etmekte bu işletmeler ile bir çok makine üretme konusunda teknik olarak iş birliği yaptığını, şirket yetkilileri 2018 yılında ... isimli firmaları yaptığı ziyarette dava konusu makineyi gördüğünü, bu makine ile ilgili şirket yetkililerinden bilgiler aldığını, şirket yetkililerin sözlü onayı ile makineyi imal etmeye karar verdiklerini, davacı şirketin makinelerini kopyalamadığını, Türkiye'ye Çin, Almanya, İngiltere, Amerika, İtalya vb..ülkelerden ithal edilerek kullanıldığını, makinelerin işlevselliği ve teknik zorunlulukları ile her iki tarafın da yaptığı makineyi yapmayı gerektirdiğini, 2 yıllık bir çalışma sonunda tespite konu makinelerin prototipinin yapılarak instagramda müşterilerin bilgisine sunulduğunu, deneme sürecini tamamlamış ve satışa arz edilmiş tüm makinelerin resminin güncel şirket web sitesinde sergilenip satışa sunulduğunu, Davacının tarafımıza tebliğ edilmeyen ... sayılı tescili markayı mı yoksa makinenin mi tescil ettiği anlaşılamadığını, davacı taraf bu tescil ile ..... markasını mı tescil etmiştir? dava konusu makine dünyada ve Türkiye de yüzlerce firma tarafından imal edilen gömlek ütüleme ve yapıştırma pres makinelerine (pres ütüleme) verilen genel bir isim olduğunu, makinenin fiziki olarak hiç bir yerde bulunmadığını, İhtara verilen cevapta ısıtma sistemi, soğutma sistemi, proğram özellikleri, kalıp ebat ve şekilsel özellikleri ebatları,, kullanılan malzeme kalitesi vb...onlarca farklılık, teknik bilgiye sahip olmayan kişi tarafından bakıldığında dahi görüleceğini, farklılıkların uzman teknik kişilerce değerlendirileceğini, ayırt edici özellik olup olmadığı bilirkişi incelemesi ile ortaya çıkacağını, müvekkilini sektörde yıllardır makine üretimi yaptığını, davacı tarafından iddia edilen tutarın kat kat altında bir yatırım bütçesiyle maineler ürettiğini, iddia edilen bütçenin fahiş ve afaki olduğunu, özgün makineler ürettiğini, taklit ürünler yapmadığını, kendine has tasarım ve işlevsellik konularında özgünlük arz ettiğini beyan etmiştir.

ARAŞTIRMA; 1-Büyükçekmece ... Noterliği'nden 04/03/2021 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin tebliğ şerhi örneği getirilmiştir. 2-Türk Patent ve Marka Kurumu Hukuk Müşavirliği'nden davacı şirketin tescil kaydı getirtilmiştir. 3-İstanbul .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası UYAP aracılığıyla Mahkememize gelmiştir. 4-Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan.... başvuru numaralı patente ilişkin başvuru evrakları ve ... sayıyla tescilli tasarım belgesi getirtilmiştir. 5-Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan ... kod numarasıyla kayıtlı faydalı model başvuru dosyasının, ... faydalı model dosyasının son durumunu ve içeriğini gösterir belge ve muhteviyatlar ile ... sayıyla tescilli tasarım belgesi getirtilmiştir. Mahkememizce Mahkememizce Makine Mühendisi, Tekstil Mühendisi, haksız rekabet konusu uzmanı bilirkişilerden raporlar aldırılmıştır. 05/10/2021 Tarihli Bilirkişi Raporunda; a)Davacının, .... marka tescili bulunan ... ve ... tanımalı makinelerinin yurt için ve yurt dışında gömlek üretiminde kullanılmış olması, kullanım kılavuzlarının mevcudiyeti ve kataloğunun 2018 tarihinde basılmış olması, ihraç edilmesi sebebiyle yurt içinde de davalıdan önce ilk üretici firmadır. b)Kalıpların, gömlek kumaşı, özelliği, modeli ve büyüklüklülerinin farklı olması sebebiyle EPA 724 Tanımalı makinelerde kullanılacak kalıpların 5 farklı çeşitlinin sektörde oluşmuş bir standardın olmaması sebebiyle Ar - Ge sonucu davacı tarafından geliştirilmiştir. c)Davalının yukarda Resim 3 ve 4 de görülen kalıpları, davacının Resim 10 deki ve Resim 11 deki KALIP 1 modeliyle ölçü, şekil, görüntü ve özellik olarak aynı olduğu ve bu eşitliğin ancak tersine mühendislik yapılarak sağlanması mümkündür. d)Davalı firmanın üretip halen firmasında bulundurduğu iki makinenin ve kalıbının boyut, şekil, fonksiyon ve özellik olarak davacının .... ve .... makinasının aynısıdır. e)Haksız rekabetin mevcudiyeti, eylem vasfının olup olmadığı hususun Mahkeme takdirinde olduğu, Görüş ve kanaatine varılmıştır. 29/12/2022 Tarihli Bilirkişi Raporunda; - Davacı ile davalı tekstil makineleri imalatı sektöründe, aynı iş alanında faaliyet ile iştigal ettikleri, müşteri hedef kitlesinin aynı/benzer olduğu, -Davacı ve davalı tarafta incelenen makinelerin gömlek işiyle iştigal eden firmalarca kullanıldığı, -Keşif anında yapılan incelemede ve rapor kapsamında Foto 4- 4.1 ve 4.2 de görselleri verilen hot surface ibareli makinesi yan basma üst kalıpları gerek boyutsal gerekse geometrik olarak farklılık arzettiği, bu nedenle benzer oldukları iddia edilen ürünler arasında farklılıkların olduğunun tespit edildiği, -Davaya konu incelenen makinelerde kullanılan ... Presi ve Yan Dikiş Ütüleme Presi ibareleri işin niteliği gereği, sektörde faaliyet gösterenlerce, genel uygulamada kullanılan harcı alem ibareler olduğu, -Davaya konu makinelerin üçüncü kişilerin patent/faydalı model hakları yönünden yenilik özelliğine ve dolayısıyla davacı ya da davalıya ait olmadığı, -Davalının eylemelerinin harcı alem ve başkaları adına kayıtlı hakları kullanmak olduğundan davacıya karşı bir haksız rekabet teşkil etmediği, Sonuç ve kanaatine varılmıştır. 08/06/2023 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda; -Dava konusu ürün için 23.12.2022 tarihinde davacı ... Teknoloji ve Otomasyon Mak. Ltd. Şti. Sefaköy adresinde ve davalı .... Makina Teks.San.ve Tic.Ltd.Şti. Bayrampaşa adresinde davacı makineleri ile yapılan keşif ve inceleme esnasında çekilen görsellerin bir kısmının kök raporda paylaşıldığı, ancak ek raporda ise yapılan itirazları açıklamak maksadıyla karma görsellerle desteklenerek, varılan kanaat üzerinden açıklama yapıldığı; -Davaya konu makinelerin üçüncü kişilerin patent/faydalı model hakları yönünden yenilik özelliğine ve dolayısıyla davacı ya da davalıya ait olmadığı, -Davalının eylemelerinin harcı alem ve başkaları adına kayıtlı hakları kullanmak olduğundan davacıya karşı bir haksız rekabet teşkil etmediği, -Kök ve ek raporun, önceki bilirkişilerle anılan sonuçlar arasındaki farklılık konusunda, özellikle belirtmek istenir ki bu raporlar bakış açısına göre bir görüşü teşkil etmekte olduğu, karar merciinin Sayın mahkemeye ait olduğu, varılan sonucun ise kök raporumuzda detaylı şekilde değerlendirilmiş olduğu ve sonucu değiştirebilecek herhangi bir gerekçenin olmadığı, Sonuç ve kanaatine varılmıştır. 20/05/2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda; 1.Tarafların gömlek kol üstü dikiş presi (boss presi) makineleri arasında ölçü farklılıkları ve kullanılan malzemeden kaynaklanan basit farklılıklar bulunsa bile makinelerin fonksiyonu, yaptığı iş, çalışma şekli, alt kalıpların dizaynı ve görünümü yönünden ayırt edilemeyecek şekilde birbirine benzer olduğu, 2.Tarafların gömlek yan dikiş ütüleme presi makineleri arasında ölçü farklılıkları, alt kalıbın farklı yönde montesi ve kullanılan malzemeden kaynaklanan basit farklılıklar bulunsa bile makinelerin fonksiyonu, yaptığı iş, çalışma şekli, alt kalıpların dizaynı ve görünümü yönünden ayırt edilemeyecek şekilde birbirine benzer olduğu, 3.Davacının dava konusu gömlek kol üstü dikiş presi (boss presi) ve gömlek yan dikiş ütüleme presi makinelerini davalıdan 3 yıl önce 2018 yılında imal ederek piyasaya arz edip satışını yaptığı, 4.Dava konusu gömlek kol üstü dikiş presi ve yan dikiş ütüleme presi makinelerinin aynısı veya benzerinin davacıdan önce Türkiye’de üretildiğini gösteren herhangi bir delil sunulmadığı, 5.Dava dışı ... shing isimli Çin firması tarafından imal edilmiş gömlek kol üstü dikiş presi ve yan dikiş ütüleme presi makinelerinin görünüm ve fonksiyon olarak taraf makinelerine benzer olduğu, ancak dosyadan söz konusu makineleri ... firmasının ne zaman piyasaya arz ettiği, davacıdan önce mi sonra mı olduğunun anlaşılamadığı, ayrıca davalının ... firmasından dava konusu makineleri üretmek için muvafakat aldığını gösteren herhangi bir delilin dosyaya sunulmadığı, 6.Sıcak pres kullanılarak gömlek dikişlerinin ısı ve basınç etkisiyle ütülenmesi ve dikiş şekline uygun kalıp kullanılması teknik zorunluluktan kaynaklandığı, ancak alt kalıp kenarından delikler açılarak vakumla gömleğin gerdirilmesi ve ütüleme sonrası deliklerden soğuk hava verilerek gömleğin soğutulmasının özel ve teknik bir yöntem olduğu, Sonuç ve kanaatine varılmıştır. 02/12/2025 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda; 1.Tarafların gömlek kol üstü dikiş presi (boss presi) makineleri arasında ölçü farklılıkları ve kullanılan malzemeden kaynaklanan basit farklılıklar bulunsa bile makinelerin fonksiyonu, yaptığı iş, çalışma şekli, alt kalıpların dizaynı ve görünümü yönünden ayırt edilemeyecek şekilde birbirine benzer olduğu, 2.Tarafların gömlek yan dikiş ütüleme presi makineleri arasında ölçü farklılıkları, alt kalıbın farklı yönde montesi ve kullanılan malzemeden kaynaklanan basit farklılıklar bulunsa bile makinelerin fonksiyonu, yaptığı iş, çalışma şekli, alt kalıpların dizaynı ve görünümü yönünden ayırt edilemeyecek şekilde birbirine benzer olduğu, 3.Davacının dava konusu gömlek kol üstü dikiş presi (boss presi) ve gömlek yan dikiş ütüleme presi makinelerini davalıdan 3 yıl önce 2018 yılında imal ederek piyasaya arz edip satışını yaptığı, 4.Dava konusu gömlek kol üstü dikiş presi ve yan dikiş ütüleme presi makinelerinin aynısı veya benzerinin davacıdan önce Türkiye’de üretildiğini gösteren herhangi bir delil sunulmadığı, 5... Limited isimli Çin menşeili şirketin, davacıdan 5 yıl önce, ... model gömlek kol üstü dikiş presi makinesini 29.04.2013 tarihli ... nolu proforma faturayla Hindistan’daki ITC Limited şirketine sattığı ve ... model gömlek yan dikiş ütüleme presi makinesini 16.05.2013 tarihli ... nolu proforma faturayla Hindistan’daki ... Pvt Ltd. şirketine sattığının faturalardan anlaşıldığı, kök rapordan sonra sunulan belgeler ışığında, davacıdan 5 yıl önce dava konusu makinelerin benzerinin üretilerek satışı yapıldığından davacının makine tasarımlarının yeni olduğundan söz edilemeyeceği, 6.Sıcak pres kullanılarak gömlek dikişlerinin ısı ve basınç etkisiyle ütülenmesi ve dikiş şekline uygun kalıp kullanılması teknik zorunluluktan kaynaklandığı, ancak alt kalıp kenarından delikler açılarak vakumla gömleğin gerdirilmesi ve ütüleme sonrası deliklerden soğuk hava verilerek gömleğin soğutulmasının özel ve teknik bir yöntem olduğu, 7.Davalıya ait dava konusu ütü pres makinelerinin pres kalıplarının 16.08.2023 tarihinde 2023 008272 tescil numrasıyla Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescil edildiği, davalının yan dikiş ütüleme presi makinesi için yaptığı 08/07/2021 tarihli ... numaralı patent başvurusunun Türk Patent Kurumu tarafından red edildiği, gömlek omuz dikişi ütüleme makinesi için yapılan tescil başvurusu ... tescil numarası ile 21.10.2024 tarihinde tescil edildiği, Sonuç ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Dava, haksız rekabetin saptanması, önlenmesi ve durdurulması, haksız rekabetin işlenmesine neden olan makinelerin satışının ve pazarlamasının durdurulması ve toplatılması ile bu hususlara ilişkin verilecek kararın ilanı istemlerine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı tarafından üretilen ... gömlek üretim makinelerinin, davalı şirket tarafından kasa, kalıp ve görsel özellikleri taklit edilerek makine üretildiği iddiasının yerinde olup olmadığı, davalının haksız rekabete yol açan eylemde bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları kapsamında gösterdikleri deliller toplanmış, bilirkişi raporu aldırılmış, yargılama aşamasında, davalı şirketin kendi ürettiği makinelere ilişkin Türk Patent ve Marka Kurumuna faydalı model başvurularına bulunduğu, bu başvurulardan birinin kabul edilerek Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 21/10/2024 tarih, .... tescil numaralı FM belgesinin verildiği, davacının buna ilişkin İstanbul ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile faydalı modelin hükümsüzlüğünü ve faydalı model belgesinin iptali istemi ile dava açtığı ve davanın halen derdest olduğu, ayrıca dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden davacının kendisine ait dava konusu ... makineleriyle ilgili Türk Patent ve Marka Kurumuna faydalı model ve tasarım başvurularının olduğu, dava dilekçesinde davacının EPA Makine tescilli markası ile davaya konu makinelerinin üretildiğinin beyan edildiği, bu kapsamda Türk Patent ve Marka Kurumundan taraflar ve davaya konu makinelerle ilgili kayıt ve belgelerin istenilerek dosyamız arasına alındığı anlaşılmıştır. Mahkememizde görülen eldeki dosyada, haksız rekabetin önlenmesi ve durdurulması, haksız rekabetin işlenmesinde araç olarak kullanılan makinelerin satışının durdurulması talep edilmiş olup, tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamında toplanan deliller dikkate alındığında, davacının .... Makine tescilli markası olduğu, davalının ise .... Makine tescilli markası olduğu, davacıya ait .... makinelerine ilişkin davacının Türk Patent ve Marka Kurumu'na faydalı model ve tasarım başvurularının olduğu, yine davalının kendisinin ürettiği ve davacı tarafından iş bu davada kendi makinelerinin taklidi olduğu ve haksız rekabete yol açtığı ileri sürülen makinelerle ilgili Türk Patent ve Marka Kurumu'na faydalı model başvurularında bulunduğu ve bu başvurulardan birinin kabul edilerek davalıya 21/10/2024 tarih, ... tescil numaralı faydalı model belgesi verildiği, dikkate alındığında, iş bu davada marka, faydalı model, tasarım konularının incelenmesi ve dava konusu uyuşmazlığın çözümünde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerinin tartışılması gerekmekte olduğu anlaşılmıştır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununu marka, patent, faydalı model, tasarım ve coğrafi işaretlerin tescili, korunması ve ihlalleriyle ilgili hukuki süreçleri düzenleyen kanundur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 156/1.maddesi gereğince Bu kanunda öngörülen davalarda görevli mahkeme, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir. Bu durumda, iddianın ileri sürülüş biçimi, dava dilekçesindeki açıklamalar ve toplanan delillere göre, uyuşmazlığın, SMK kapsamında da değerlendirilmesi gerektiğinden, aynı yasının 156/1.maddesi gereğince görevli mahkeme özel görevli mahkeme olan fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir. HMK'nun 1.maddesi "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." hükmünü içermekte olup görev hususu dava şartlarındandır. HMK'nun 115.maddesi " Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır." hükmüne haizdir. Yapılan açıklamalar çerçevesinde, dosya kapsamına göre, dava konusu edilen uyuşmazlığın, marka, faydalı model, tasarım hususlarını kapsadığı, davada Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerinnin görevli olduğu, görev hususu kamu düzenine ilişkin olduğundan, davanın her aşamasında resen görev ile ilgili karar verilebileceği göz önüne alınarak, Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nin 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM;Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Açılan davada görev yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, mahkemememizin GÖREVSİZLİĞİNE, Görevli mahkemenin BAKIRKÖY FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNA, 2-Karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde talep halinde dosyanın görevli BAKIRKÖY FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'ne gönderilmesine, 3-Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususlarının görevli Mahkemece değerlendirilmesine, 4-HMK'nın 20/1. maddesi gereğince süresinde dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmezse davanın açılmamış sayılması yönünde karar verilmesine, Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341 vd. maddeleri gereğince (5235 sayılı Kanunun 2. maddesi de dikkate alınarak) davacı vekili (e-duruşma) ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya başka bir mahkeme aracılığıyla gönderilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/04/2026

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır