Danıştay · Danıştay
Danıştay 2025/567 E. 2025/1179 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- Danıştay
- Esas No
- 2025/567
- Karar No
- 2025/1179
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/567 Karar No : 2025/1179
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Odası (... Şubesi) VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... 2- ... İdaresi Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 09/12/2024 tarih ve E:2021/8994, K:2024/7462 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ...Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın gelişme konut alanı ve park alanına alınmasına yönelik olarak 10/07/2021 tarih ve 31537 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 09/07/2021 tarih ve 4259 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 09/12/2024 tarih ve E:2021/8994, K:2024/7462 sayılı kararıyla; Usule ilişkin olarak; Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 13/08/2021-13/09/2021, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ise Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından 05/08/2021-05/09/2021 tarihleri arasında askıya çıkartıldığı, davacı tarafından son askı tarihini izleyen 30 gün içerinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/03/1979 tarih ve E:1971/1, K:1979/1 sayılı kararında, Türk Mühendis ve Mimar Odalarının, tüzel kişiliği haiz birlikler gibi hak ve yetkilerinin bulunduğu gerekçesiyle davacı ve davalı olarak taraf ve dava ehliyetleri bulunduğuna karar verildiği ve 521 sayılı Danıştay Kanunu'nun 69. ve 70. maddelerinde yer alan "ilgililer" ibaresinin gerçek ve tüzel kişilerden daha kapsamlı olduğunun vurgulandığı, imar planlarına karşı açılan davalarda ifa ettikleri meslek ve sanat açısından şehirleşme ve dolayısıyla imar faaliyetleriyle çok yakından ilgileri bulunan mimarların ve şehir plancılarının oluşturduğu oda ve şubelerin de birlikler gibi doğrudan dava açabileceği, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesinin; imar planlarının mevzuata, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğu iddiasına dayalı olarak kendi kuruluş amacı doğrultusunda dava açma ehliyetine sahip olduğu, Esasa ilişkin olarak; Dosyada yer alan bilgi ve belgeler, bilirkişi raporu, bu rapora davalı idareler tarafından yapılan itirazlar ve davacı beyanları birlikte değerlendirilerek dava konusu imar planlarının incelendiği, 1/25.000 ölçekli nazım imar planında korunan alanlar, planlı yapılaşmasını tamamlamış konut alanları kullanımında yer alan uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde yüksek yoğunlukta gelişme konut alanı (251-400 ki/ha) ve park, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde ise gelişme konut alanı (E:2.00, Yençok:15 Kat) ve park alanı olarak planlandığı, dolayısıyla planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlandığı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı hükümlerinin planlı-yapılaşması tamamlanmamış konut alanları başlıklı B.2.1.3. sayılı maddesinde; “Onaylı imar planları ile getirilen koşullar dışında planlı-yapılaşmamış konut alanlarında tek parselde veya birleştirilmiş parsellerde yapı ve nüfus yoğunluğunu arttıracak, inşaat alanı ve kat adedi değişiklikleri yapılmayacaktır." hükmünün yer aldığı, halihazırda konut alanı olarak planlı ancak yapılaşmamış alanlar için geçerli olan bu plan hükmünün mevcutta ticaret alanı olarak planlı iken konut alanına çevrilen dava konusu taşınmaz hakkında uygulanamayacağı, anılan plan hükmüyle yoğunluk artışını teşvik edecek nitelikte plan değişikliklerinin önlenmeye çalışıldığı, dosyada yer alan plan paftalarının incelenmesinden ise, çevrede 13 ile 27 kat arasında değişen yapılaşmaların bulunduğunun anlaşıldığı, bölgedeki yapıların kat ortalamasının altında olan 15 kat yapılaşma koşulunun, yapılaşma koşulları artışını teşvik edici nitelikte olmadığı, Bilirkişi raporunda, "1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin neredeyse aynı ayrıntı düzeyine sahip olması nedeniyle planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanamadığı" tespitine yer verildiği, ancak plan paftalarının incelenmesinden ise; nazım imar planında plan hükümlerine, kullanım kararına, yoğunluk değerine, uygulama imar planında ise plan hükümleri ve kullanım kararlarıyla birlikte emsal değerine, bina yüksekliğine, çekme mesafelerine yer verildiğinin görüldüğü, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (k) ve (i) bentlerinde nazım ve uygulama imar planlarına yönelik yapılan tanımlamalar ışığında yapılan değerlendirmede, plan değişikliğinin parsel bazında olduğu da dikkate alındığında taşınmazın kullanım ve nüfus yoğunluk değerleri ile uygulama imar planını yönlendiren plan notlarına yer veren nazım imar planı ile yine emsal değeri, bina yüksekliği, çekme mesafesi ile uygulamaya yönelik plan notlarına yer veren uygulama imar planının mevzuatın aradığı yeterli ayrıntıda olduğu, Dava konusu taşınmazın yapılaşma yoğunluğu açısından çevredeki konut kullanımlarıyla uyumlu olduğu, ayrıca 1/5000 ölçekli nazım imar planında konut alanına yönelik olarak yoğunluğun 251-400 kişi/ha ile sınırlandırıldığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planında yer alan 251-400 kişi/ha yoğunluk değerinin planların kademeli birlikteliği ilkesi kapsamında alt ölçekli uygulama imar planı ve uygulama imar planı kapsamında yapılacak uygulama işlemleri yönünden bağlayıcı olduğu ve uygulama imar planında anılan yoğunluk değerine aykırı herhangi bir plan kararı bulunmadığı, dolayısıyla dava konusu planlar arasında da planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlandığı, Bilirkişi raporunda, "sosyal donatı alanlarına yönelik değerlendirme yapılırken, plan değişikliği ile getirilen ilave nüfusun gereksinimi olan sosyal donatı alanlarının plan değişikliğinde dikkate alınması gerektiği, ancak plan araştırma raporu ile plan açıklama raporunda bu tür bir değerlendirmenin bulunmadığı, bu durumun mekansal planlar yapım yönetmeliğine aykırı olduğu" tespitlerine yer verildiği, ancak özelleştirme programına alınan taşınmazların bulunduğu alanda her tür ve ölçekte imar planı yapma yetkisinin 3194 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Özelleştirme İdaresine ait olduğu ve bu yetkinin yalnızca uyuşmazlık konusu parsel ile sınırlı olduğu dikkate alındığında, dava konusu imar planı değişikliklerinin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği, 4.834,00 m2 büyüklüğündeki planlama alanının 1.599,15 m2'lik kısmının park alanı olarak planlandığı, bu itibarla dava konusu imar planı değişiklikleri ile alana getirilen yoğunluğun çevredeki sosyal donatı dengesini bozmadığı, donatı alanları açısından ilave bir artış gerektirmediği ve ihmal edilebilir boyutta olduğu sonucuna ulaşıldığından bilirkişi raporundaki bu tespite itibar edilmediği, Bilirkişi raporunda, "Dava konusu plan değişikliği sürecinde, tamamen kaldırılan ticari fonksiyon açısından mahalle genelindeki ticari fonksiyonların mevcut durumu gözetilerek bir planlama yapılması gerektiği, ancak bu hususa ilişkin değerlendirmelerin plan araştırma raporunda ve plan açıklama raporunda yer almadığı, yer seçimi açısından konu ele alındığında da parselin konut alanı olarak planlanmasında üst ölçekli plan doğrultusunda bir sorun görülmese de ticaret fonksiyonun herhangi bir analiz yapılmaksızın kaldırılmasının doğru bir planlama yaklaşımı olmadığı, plan değişikliğini zorunlu kılan sebeplerin bulunmadığı" tespitlerine yer verildiği, ancak plan paftalarının incelenmesinden ise; uyuşmazlığa konu parselin ... AVM'nin ve ticaret amaçlı yapıların bulunduğu Ankaralılar caddesinden cephe almadığı ve konut alanlarıyla çevrili olduğunun anlaşıldığı, ana cadde üzerinde yer alan ... AVM gibi ticari anlamda çekim merkezleri nedeniyle, iç kısımda kalan taşınmazın ticari işlevinin hayata geçirilemediği ve atıl durumda kaldığı, bu halde plan değişikliğini zorunlu kılan sebeplerin varlığının kabulü gerektiği, aksi halde boş kalan parsel nedeniyle kamunun ve Hazinenin zarara uğrayacağı, Uyuşmazlık konusu taşınmazın yakın çevresinde yapılaşmanın tamamlandığı, imar planlarında öngörülen imar yollarının fiilen kullanıldığı, taşınmazın üç yönden bu yollardan cephe aldığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ait plan hükümlerinin 6 sayılı maddesinde; kullanım alanlarında otopark ihtiyacının Otopark Yönetmeliği'ne uygun olacak şekilde yapı adaları içerisinde karşılanacağının düzenlendiği, taşınmazların konumu, etrafındaki kullanım kararları ve yollar, bu yolların bağlantıları, güzergahları ve genişlikleri ile alana getirilen ek nüfus birlikte değerlendirildiğinde, mevcut yolların ilave nüfusun getireceği ek trafik yükünü karşılayabilecek mahiyette olduğu, Dava konusu nazım ve uygulama imar planı değişikliklerinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, imar mevzuatına, hukuka ve kamu yararına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda dava konusu planların hukuka aykırılığının teknik ve bilimsel olarak ifade edildiği halde bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alınmayarak davanın reddine karar verildiği, emsal değeri 0,50 olan ticaret alanının, 2 emsal değeri ile konut alanına alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığı, bölgede konut ihtiyacına ilişkin teknik bir analiz, bilimsel bir tespit bulunmadığı, dava konusu planların, planlama alanının çevresiyle bütüncül bir değerlendirme yapılmayarak hazırlandığı, konut kullanımı ile getirilen nüfusun ihtiyacı olan donatı alanlarının ayrılmadığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, dava konusu parsele getirilen konut kullanımının üst ölçekli planla uyumlu olduğu, halihazırda ticaret alanı açısından fazlaca doygunluğa ulaşan alanda ticaret alanına ihtiyaç bulunmadığından dava konusu parselin boş ve atıl duruma kaldığı, dava konusu plan değişiklikleriyle atıl kalan kamu alanlarının yeniden değerlendirilerek kente kazandırılmasının hedeflendiği, sosyal altyapı dengesinin dikkate alındığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 09/12/2024 tarih ve E:2021/8994, K:2024/7462 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 28/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.