Danıştay 2024/2108 E. 2025/329 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/2108 Karar No : 2025/329

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... 2- ... Bakanlığı VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ...Derneği 3- ...Derneği 4- ... İl Başkanlığı 5- ... Derneği 6- ... Odası 7- ... Odası 8- ...Birliği 9- ... Kooperatifi 10- ...Sendikası ... İl Temsilciliği 11- ...Derneği 12- ... Derneği 13- ... Sendikası ... Şubesi 14- ... Derneği ... Şubesi 15-S.S. ... Kooperatifi 16- ... Derneği 17- ...Köyü Muhtarlığı 18- ... Köyü Muhtarlığı 19- ... 20- ... ... 165- ... 166- ... 167- ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Dördüncü Dairesinin 06/03/2024 tarih ve E:2023/11492, K:2024/1541 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 17/10/2021 tarih ve 31631 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 16/10/2021 tarih ve 4627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın; Artvin Kafkasör Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının, karar ekinde yer alan krokide gösterildiği şekilde yeniden belirlenmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 06/03/2024 tarih ve E:2023/11492, K:2024/1541 sayılı kararıyla; Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş, Dosyanın incelenmesinden; Artvin ili, Kafkasör bölgesinin ilk olarak 07/02/1991 tarih ve 1514 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Turizm Merkezi olarak tespit edildiği, Atabarı Kayak Merkezinin Artvin Belediye Başkanlığınca önerilen turizm merkezi sınırının Artvin Kafkasör Turizm Merkezi bitişiğinde yer alması nedeniyle kayak merkezinin anılan turizm merkezinin sınırlarının genişletilmesi kapsamında turizm merkezinin tamamlayıcısı olarak değerlendirilebileceği gerekçesiyle Artvin Kafkasör Turizm Merkezinin sınırlarının ... tarih ve ... sayılı işlemle genişletildiği, sonrasında, alanın isminin Artvin Kafkasör Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak değiştirildiği; dava konusu işlemin dayanağı olan gerekçe raporunda; Artvin Kafkasör Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının, Atabarı Kayak Merkezi ile Kafkasör Yayla Bölgesi mevkiinde alt ölçekli planlama çalışmalarının tamamlanmış olması ve ileride yapılacak planlama çalışmaları ile mezkur iki alanın mekanik tesis ile bağlantısının kurulması hususları da dikkate alınarak, yürürlükteki çevre düzeni planındaki turizm amaçlı kullanımlar dışındaki alanlar dışarıda bırakılacak şekilde daraltma yapılmak suretiyle yeniden belirlenmesinin uygun olacağının belirtildiği, ancak gerekçeli raporun yukarıda açıklandığı şekilde ayrıntılı veriler içermediği, turizm merkezinin tamamlayıcısı olarak değerlendirilerek Artvin Kafkasör Turizm Merkezinin sınırlarının genişletilmesi sonrasında, sınır daraltılması yoluyla alanın bir kısmının tekrar sınır dışına çıkarılması işleminin gerekçesinin tam olarak ortaya konulamadığı, 2634 sayılı Kanun'da ve Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve İlanına İlişkin Yönetmelik'te yer verilen ilke ve esaslar dikkate alınmadan, mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumu, mülkiyet durumu, fiziksel ve doğal özellikleri, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verileri içeren ayrıntılı bir incelemeyi içermediği, sınır değişikliğine ilişkin bilimsel, nesnel ve mevzuata uygun gerekçeler ortaya konulmadan tesis edildiği, bu haliyle dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı, Öte yandan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerine ilişkin sınırlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce alınan kurum/kuruluş görüşleri ve aynı Genel Müdürlükçe hazırlanan fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içeren gerekçeli raporların birlikte değerlendirilmesi suretiyle, anılan Bakanlık bünyesinde kurulan Komisyon tarafından belirlenecek olup, komisyonun kimlerden oluşacağının Yönetmeliğin 4. maddesinde, sayma usulüyle belirlendiği, Davaya konu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarında daraltma yapılmak suretiyle sınır değişikliği işlemi; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Turizm Merkezi Belirleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararına dayalı olarak tesis edilmiş olup, anılan Komisyon kararının incelenmesinden, Komisyonun; Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünden sorumlu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü ile Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanlığından sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanından oluştuğu, Yönetmelik uyarınca komisyonda bulunması gereken Arazi Tahsis Daire Başkanının ise bulunmadığı, bu itibarla, dava konusu işlemin tesisine dayanak alınan Komisyon Kararının; Yönetmelik'te belirlendiği şekilde usulüne uygun olarak teşekkül etmediği de anlaşılan komisyon tarafından alındığı görüldüğünden dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uyarlık bulunmadığı, Bu itibarla, belirtilen nedenlerle, hukuka uyarlık bulunmayan Artvin Kafkasör Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının, karar ekinde yer alan krokide gösterildiği şekilde yeniden belirlenmesine ilişkin 16/10/2021 tarih ve 4627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, usule ilişkin olarak, dava konusu işlemle menfaati ihlal edilmeyen davacılar yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, esasa ilişkin olarak ise, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve İlanına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca Artvin Kafkasör Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının daraltılmak suretiyle sınır değişikliği yapıldığı, işlemlerin anılan Yönetmelik'te belirtilen usullere uygun olarak tesis edildiği, sınır daraltma işlemlerinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşünün alınmasının gerekmediği, Artvin Belediye Başkanlığının sorumluluk alanı içerisinde bulunan bu alana ilişkin imar planlarını hazırlamış olduğu, bölgenin ilk Turizm Merkezi sınırlarının genişletme işleminin planlama çalışmalarının ise Belediye ile koordineli olarak yapıldığı, 2634 sayılı Kanun uyarınca Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ilan edilmesinin o bölgede madencilik faaliyetlerine mutlak izin verilmeyeceği anlamına gelmeyeceği, Artvin Merkez ilçesi, Çamlık ve Balcıoğlu köyleri sınırları dahilinde maden ruhsat sahasında bulunan bir bölümde maden arama faaliyeti yapılmasının planlandığı belirtilerek Bakanlık görüşü istenilmesi üzerine anılan KTKGB'de gerçekleştirilmesi planlanan turizm amaçlı faaliyet ve çalışmalar olumsuz etkileneceğinden, 2634 sayılı Kanun uyarınca olumsuz görüş verildiği, dava konusu işlemin kamu yararı gözetilerek hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacılar tarafından, Danıştay Dördüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Üye ...'in, Artvin Kafkasör Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının, karar ekinde yer alan krokide gösterildiği şekilde yeniden belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemin, davacılardan ...Derneği, ...Artvin İl Başkanlığı, ... Derneği, ... Odası, ... Odası, ... Odaları Birliği, ... Kooperatifi, ...Sendikası Artvin İl Temsilciliği, ...Derneği, ... Derneği, ... Sendikası ... Şubesi ve ... Derneği ... Şubesi'nin menfaatini etkilemediği, bu nedenle söz konusu davacıların dava açma ehliyetinin bulunmadığı yönündeki usule ilişkin oyuna karşılık; festival ile kültürel ve sosyal etkinliklerin de yapıldığı dava konusu alanda yukarıda belirtilen dernek, sendika ve siyasi parti üyelerinin de söz konusu alanda düzenlenen festivallere ve etkinliklere katıldıkları görüldüğünden, dava konusu işlemin iptalini istemekte ehliyetli olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek, işin esasına geçildi:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, 2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin temyize konu 06/03/2024 tarih ve E:2023/11492, K:2024/1541 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, 13/02/2025 tarihinde usulde ve gerekçede oyçokluğu, esasta oybirliği ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Artvin kent merkezine 10 km uzaklıkta olan, boğa güreşi şenliklerinin yapıldığı, 1250 metre rakıma sahip ve günü birlik mesire alanı olarak kullanıldığı belirtilen Kafkasör bölgesi ilk olarak 07/02/1991 tarih ve 1514 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2634 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca Turizm Merkezi olarak tespit edilmiş, Artvin Belediye Başkanlığının Atabarı Kayak Merkezinin kış sporları turizm merkezi olarak belirlenmesine ilişkin talebinin değerlendirilmesi sonucu, Atabarı Kayak Merkezinin önerilen turizm merkezi sınırının Artvin Kafkasör Turizm Merkezi bitişiğinde yer alması nedeniyle kayak merkezinin anılan turizm merkezinin sınırlarının genişletilmesi kapsamında turizm merkezinin tamamlayıcısı olarak değerlendirilebileceği gerekçesiyle, Artvin Kafkasör Turizm Merkezinin sınırlarının genişletilmesine ilişkin 26/04/2011 tarih ve 1796 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı alınmış, daha sonra 17/12/2012 tarih ve 4153 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Artvin Kafkasör Turizm Merkezinin ismi Artvin Kafkasör Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi olarak değiştirilmiştir. Dava konusu, Artvin Kafkasör Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi sınırlarının, karar ekinde yer alan krokide gösterildiği şekilde yeniden belirlenmesine ilişkin 16/10/2021 tarih ve 4627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 17/10/2021 tarih ve 31631 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanması üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri; turizm hareketleri ve faaliyetleri yönünden önem taşıyan veya doğal, tarihî ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı, korunması ve geliştirilmesinde kamu yararı bulunan yörelerde, koruma kullanma dengesi gözetilerek sektörel kalkınmanın sağlanması ve turizm sektörünün plânlı ve kontrollü gelişiminin sağlanması amacıyla yeri, mevkii ve sınırları Cumhurbaşkanı Kararıyla tespit ve ilân edilen alanlar olarak tanımlanmış; aynı Kanun'un "Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespiti ve niteliği" başlıklı 4. maddesinde de; "Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespitinde; ülkenin doğal, tarihî, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile turizm potansiyeli dikkate alınır." düzenlemesine yer verilmiş, 37. maddesinde ise, kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin belirlenmesi için çalışma gruplarının oluşturulması, bakanlık ile ilişkileri, görev ve yetkileri ile çalışma şekline ilişkin konuların, Cumhurbaşkanı kararıyla yürürlüğe girecek Yönetmelik ile düzenleneceği belirtilmiştir. Bu kapsamda hazırlanarak 15/05/2004 tarih ve 25463 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişme Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve İlanına İlişkin Yönetmelik'in 3. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Komisyon", Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Turizm Merkezi Belirleme Komisyonu olarak tanımlanmış; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle "Komisyonun oluşumu ve görevleri" başlıklı 4. maddesinde; "Komisyon; Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünden sorumlu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü ile Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanlığından sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanı ve Arazi Tahsis Daire Başkanından oluşur. Komisyon Başkanı tarafından gerekli görülmesi halinde konunun niteliğine göre temsilci veya uzman çağrılabilir. Komisyonun sekretarya hizmetleri, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce yürütülür. Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından; belirlenmesi ve ilan edilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezleri hakkında ilgili kamu kurum ve kuruluşlardan istenilen bilgi ve belgeler, kamu kurum ve kuruluşlarınca öncelikle gönderilir ve görüş yazıları istenilen sürede, süre belirtilmeyen hallerde en geç bir ay içinde cevaplandırılır. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır. Ancak, sınır iptali ve sınır daraltması işlemlerinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınmaz. Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce; kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri ile birlikte fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içeren gerekçeli raporlar hazırlanarak Komisyona gönderilir. Komisyon; ilan edilmesi, iptal edilmesi, sınır daraltılması veya genişletilmesi öngörülen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin mevki ve sınırlarını belirlemekle görevlidir. Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezleri; ülkenin doğal, tarihi, arkeolojik ve sosyo-kültürel turizm değerleri ile deniz, kış, dağ, yayla, sağlık, termal, kültür, spor, golf, av, doğa turizmi ile mevcut diğer turizm imkanları göz önünde bulundurularak belirlenir. Komisyon tarafından uygun bulunarak mevki ve sınırları belirlenen Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerine ilişkin komisyon kararı Bakanlık Makamınca onaylanır." düzenlemelerine yer verilmiştir. 2634 sayılı Kanun'da tanımlanan, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinin (KTKGB), ne şekilde belirleneceğine ve ilan edileceğine ilişkin usul ve esaslar, 15/05/2004 tarih ve 25463 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ile Turizm Merkezlerinin Belirlenmesine ve İlanına İlişkin Yönetmelik'te ayrıntıları ile düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik'te, KTKGB'lere ilişkin sınırların, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce alınan kurum/kuruluş görüşleri ve aynı Genel Müdürlükçe hazırlanan fotoğraf, video kaydı ve benzeri görsel malzeme ile desteklenen ve mahallinde yapılan alan araştırmasına dayanan, bölgenin konumunu, mülkiyet durumunu, fiziksel ve doğal özelliklerini, teknik ve sosyal altyapısını, sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerini, arazi kullanım ve ulaşım sistemleri ile doğal ve çevresel verilerini içeren gerekçeli raporların birlikte değerlendirilmesi suretiyle, anılan Bakanlık bünyesinde kurulan Komisyon tarafından belirleneceği kurala bağlanmıştır. Yönetmelik'in 4. maddesinin 1. fıkrasında, komisyonun kimlerden oluşacağı sayma usulüyle belirlenmiş olup, uyuşmazlık konusu olayda komisyonun usulüne uygun olarak teşekkül edip etmediğinin tespit edilmesi gerekmektedir. Davaya konu KTKGB'nin sınırlarında daraltma yapılmak suretiyle sınır değişikliği işlemi; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi ile Turizm Merkezi Belirleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararına dayalı olarak tesis edilmiş olup, anılan Komisyon kararının incelenmesinden, Komisyonun Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünden sorumlu Bakan Yardımcısının başkanlığında, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü ile Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanlığından sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, Yatırım Geliştirme ve Planlama Daire Başkanından oluştuğu, Yönetmelik uyarınca Komisyonda bulunması gereken Arazi Tahsis Daire Başkanının ise bulunmadığı görülmüştür. Bu itibarla, dava konusu işlemin tesisine dayanak alınan Komisyon kararının, Yönetmelik'te belirlendiği şekilde usulüne uygun olarak teşekkül etmediği anlaşılan Komisyonca alındığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu gerekçeyle hukuka uyarlık görülmemiş olup, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Daire kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; Danıştay Dördüncü Dairesinin 06/03/2024 tarih ve E:2023/11492, K:2024/1541 sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyoruz.