Danıştay 2024/16 E. 2024/53 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/16 Karar No : 2024/53

BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR

Bursa Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 21/02/2024 tarih ve E:2024/16, K:2024/16 sayılı kararıyla; ... Bakanlığı tarafından, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 18/12/2023 tarih ve E:2023/1964, K:2023/1779 sayılı kararı ile Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 21/12/2023 tarih ve E:2022/2278, K:2023/3009 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle, "Aykırılığın Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ün açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü: 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinde, "(...) 4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır: (...) c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek. (...) 5. (Değişik:17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir." hükmü bulunmaktadır. 2576 sayılı Kanun’a 3/C maddesinin eklenmesine ilişkin 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun’un 6. maddesinin gerekçesinde, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla, bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir. Bursa Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu’nun aykırılığın giderilmesi talebiyle yapmış olduğu başvuruya konu yargılamaların, davacıların "seyrüsefer subayı" olarak tefrik edilmek üzere sınıf değişikliği yapılması yolundaki başvurularının reddi üzerine açtıkları davalarda yapıldığı anlaşılmaktadır. Aykırılığın giderilmesi istemine konu yargı kararları incelendiğinde, davacıların taleplerinin benzer olduğu söylenebilirse de, yargılamada dikkate alınması gerekli olayların her bir olay özelinde farklı geliştiği, davacıların statülerinin değişimine ilişkin sürecin, yani maddi olayların farklılık arz ettiği görülmektedir. Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin "davanın reddi" yolunda kesin olarak hükme bağladığı davada; davacının ... olarak görev yapmakta iken 13/01/2021 tarihinde uçuş eğitiminin durdurulması üzerine 14/01/2021 tarihli başvurusu ile İnsansız Uçak Sistemlerinde (İUS) İHA uçucusu olarak tefrik edilmek istemiyle başvuru yaptığı, eğitimlerini tamamladıktan sonra 18/01/2022 tarihinde ...Ana Jet Üs Komutanlığı emrine ...olarak atandığı, 21/09/2022 tarihinde ise "İHA sınıfı ihdas edilene kadar seyrüsefer subayı olarak tefrik edilmesi ya da özlük haklarının buna göre belirlenmesi" talebiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu ve 06/10/2022 tarihli idari işlemle bu başvurusunun reddedildiği anlaşılmıştır. Öte yandan, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin "dava konusu işlemin iptali" yolunda kesin olarak hükme bağladığı davada; davacının Hava Kuvvetleri Komutanlığının "İnsansız Uçak Sistemleri (İUS) kullanıcısı subay ihtiyacının karşılanması maksadıyla, İHA Pilotu sınıfı ihdas edilene kadar seyrüsefer (S/S) subayı olarak tefrik edilmek üzere personel seçimi yapılacağı" ve "gerekli şartları sağlayanların dilekçelerini 17/11/2017 tarihine kadar göndermeleri gerektiği" şeklindeki 08/11/2017 tarihli duyurusu kapsamında başvuruda bulunduğu, aldığı eğitiminin ardından 2019 yılından itibaren aktif harbe hazır İHA pilotu olarak görev yaptığı ve 27/01/2021 tarihinde "İHA pilotu sınıfı ihdas edilinceye kadar seyrüsefer subayı olarak tefrik edilmek üzere sınıf değişikliği yapılması" talebiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu ve 16/02/2021 tarihli idari işlemle bu başvurusunun reddedildiği görülmüştür. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde, Bursa Bölge İdare Mahkemesi kararına konu davanın davacısının İnsansız Uçak Sistemlerinde (İUS) İHA uçucusu olarak tefrik edilmek istemiyle 14/01/2021 tarihinde yaptığı başvurunun herhangi bir duyuru üzerine yapılmadığı, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi kararına konu davanın davacısının ise idarenin yukarıda belirtilen çerçevede yaptığı duyurusu doğrultusunda başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır. 2576 sayılı Kanun’un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, aykırılığın giderilmesi koşulları içinde “benzer olay” şartı getirilmiş, ancak kanun koyucu tarafından bu koşulun tanımı ve kapsamına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Bu durumda, aykırılığın giderilmesine ilişkin taleplerin, görevli merci tarafından "benzer olay" koşulunun kapsamı, müessesenin getiriliş amacı, isteme konu davaların konusu ve kararlar arasında hukuki anlamda istikrarı bozan bir çelişkinin bulunup bulunmadığı gibi nesnel kriterler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Aykırılığın giderilmesi istemine konu uyuşmazlıklarda, davacıların talepleri benzer olsa da, yargılamada dikkate alınması gerekli olayların benzer şekilde cereyan etmediği, yani maddi olaylar bakımından benzer olmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, aykırılığın giderilmesi müessesesinin amacı dikkate alındığında, "benzer olay" koşulunun uyuşmazlıklar yönünden gerçekleşmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, Bursa Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunca, aykırılığın giderilmesi istemine konu davaların benzer olaylara ilişkin olduğundan bahisle başvuru yapılmış ise de, başvuruda bahsi geçen uyuşmazlıklara konu davalarda yargılamada dikkate alınması gerekli olaylar farklı olduğundan, bölge idare mahkemesi idari dava dairelerince verilen kararlar arasındaki aykırılığın 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi kapsamında giderilmesi hukuken mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle, aykırılığın giderilmesi isteminin REDDİNE, 30/10/2024 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY X- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek." bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin 5. fıkrasında, "Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir." kuralına yer verilmiştir. Metnine yer verilen kanun hükmü ile kanun koyucunun, aykırılık veya uyuşmazlığa konu edilebilecek kararlarda bulunması gereken unsurları "olayların benzer nitelikte olması", "kararların kesin olması" (yani temyiz kanun yoluna kapalı olması) ve "kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması" bir başka ifade ile birbirlerine aykırı hüküm ve sonuç içermeleri gerektiği şeklinde üç başlık altında düzenlediği görülmüştür. Bu itibarla, bölge idare mahkemelerinin dava dairelerince veya farklı bölge idare mahkemelerince verilen kararlar bakımından, belirtilen hususiyetlerin gerçekleşmesi durumunda aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesi yoluna başvurulabilmesinin önünde bir engel bulunmadığından, bu nitelikteki başvuruların esas bakımından incelenmesi gerekmektedir. Uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu edilen davalarda, davacıların temel talebinin, "seyrüsefer subayı" olarak tefrik edilme yönünde olduğu, davacıların statülerinin değiştirilmesi taleplerini aynı kurumsal çerçevede ve benzer amaçlarla yaptığı, ayrıca davalı idare tarafından taleplerin reddine ilişkin gerekçelerin de aynı hukuki dayanaklara dayandığı göz önüne alındığında, uyuşmazlıkların benzer olay kapsamında ele alınması gerektiği; belirtilen hususla ilgili olarak açılan davalarda Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince verilen karar ile Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesince verilen kararın birbirlerine aykırı hüküm ve sonuçlar içermekte olduğu, dolayısıyla kararlar arasında aykırılık ve uyuşmazlık bulunduğu açıktır. Sözü edilen bölge idare mahkemesi kararlarının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45 ve 46. maddeleri kapsamında "kesin olduğu" da tartışmasızdır. Aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amaç, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılıkların giderilmesi suretiyle hukuki istikrarın sağlanmasıdır. Her ne kadar, aykırılığın giderilmesi istemine konu olan uyuşmazlıklardaki davacılar özelinde olayların gelişiminde bazı farklar bulunuyor olsa da, nihayetinde davacıların idareden taleplerinin "seyrüsefer subayı" olarak tefrik edilmek olduğu açıktır. Bu itibarla, kesin nitelikteki somut kararlar arasında var olan aykırılık ve uyuşmazlığın, çözüme kavuşturulması gerekir. Aksi halin kabulü, Kanun'da öngörülen amacın gerçekleşmesine, hukuki güvenliğin ve hukuki istikrarın sağlanmasına engel olacak niteliktedir. Açıklanan nedenlerle, olayda Kanun'da öngörülen şartların gerçekleştiği ve aykırılığın giderilmesi istemi hakkında işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği oyuyla, istemin reddi yolundaki karara katılmıyoruz.